قازاقستان رەسپۋبليكاسى پرەزيدەنتىنىڭ تەلەراديوكەشەنى وسى ۋاقىت ارالىعىندا جاي عانا مەدياقۇرال دەڭگەيىندە قالىپ قويماي، تاۋەلسىز ەلدىڭ وزىندىك شەجىرەسىنە اينالدى.
باسپاءسوز قىزمەتىنەن مەدياكەشەنگە دەيىن
تەلەراديو كەشەنىنىڭ تاريحى بۇگىندە كوپشىلىككە تانىس اتاۋ رەسمي قۇجاتتاردا پايدا بولماي تۇرىپ-اق باستالعان. 1990-جىلداردىڭ ورتاسىندا قازاقستان ءوزىنىڭ مەدياجۇيەسى مەن مەملەكەتتىك ينستيتۋتتارىن ەندى عانا قالىپتاستىرىپ جاتقان ەدى. پرەزيدەنتتىڭ باسپا ءسوز قىزمەتى جانىندا رەسمي ءىس-شارالاردى ءتۇسىرىپ، مەملەكەتتىك تەلەارنالارعا ماتەريالدار دايىندايتىن شاعىن تەلە-جانە راديوۇجىم جۇمىس ىستەدى. وسىلايشا پرەزيدەنت قىزمەتىن تۇراقتى اقپاراتتىق سۇيەمەلدەۋگە ارنالعان ارنايى مەديانىڭ نەگىزى قالاندى.
شەشۋشى كەزەڭ 1996-جىلى باستالدى. سول جىلدىڭ 29-جەلتوقسانىندا ۇكىمەت قاۋلىسىمەن «قازاقستان رەسپۋبليكاسى پرەزيدەنتىنىڭ تەلەراديوكەشەنى» مەملەكەتتىك مەكەمەسى قۇرىلدى. ەلىمىزدە رەسمي ءىس-شارالاردى جەدەل تۇسىرۋمەن عانا شەكتەلمەي، مازمۇندى ءارى جۇيەلى كونتەنت ازىرلەيتىن ارنايى قۇرىلىم پايدا بولدى. ونىڭ مىندەتىنە پرەزيدەنت قىزمەتى، سونداي-اق مەملەكەتتىڭ ىشكى جانە سىرتقى ساياساتى تۋرالى حرونيكالار، رەپورتاجدار، ساراپتامالىق جانە دەرەكتى فيلمدەر دايىنداۋ كىردى.
1990-جىلداردىڭ سوڭىنا قاراي تەلەراديوكەشەننىڭ قىزمەت اياسى كەڭەيە ءتۇستى. العاشىندا ونىڭ نەگىزگى مىندەتى - باسقا تەلەارنالاردى بەينەماتەريالمەن قامتۋ بولسا، ۋاقىت وتە كەلە ۇجىم ءوز ونىمدەرىن - دەرەكتى فيلمدەر، ارنايى رەپورتاجدار مەن اۆتورلىق باعدارلامالار شىعارا باستادى.
بۇل تەلەراديوكەشەننىڭ دامۋىنداعى ماڭىزدى بەتبۇرىس ەدى. وسى ۋاقىتتان باستاپ تەلەراديوكەشەن جاي عانا تەحنيكالىق بولىمشە بولۋدان قالىپ، ءوز كونتەنتىن ازىرلەيتىن دەربەس قۇرىلىمعا اينالا باستادى.
ارداگەرلەردىڭ ايتۋىنشا، ول جىلدارى بۇگىنگىدەي ىڭعايلى سيفرلىق ارحيۆتەر دە، جەڭىل كامەرالار دا، جىلدام بايلانىس ارنالارى دا بولعان جوق. فيلمدەر ءتۇنى بويى مونتاجدالىپ، بەينەكاسسەتالار قالالار اراسىندا تاسىمالداناتىن، ال ءىرى ءىس ساپارلاردىڭ ءبارى مۇقيات ۇيىمداستىرۋدى تالاپ ەتەتىن. سوعان قاراماستان، ۇجىم ءوز جۇمىسىنىڭ ءبىر كۇندىك ەمەستىگىن، ۇزاق مەرزىمگە قىزمەت ەتەتىنىن جاقسى ءتۇسىندى. ويتكەنى بۇگىن قاراپايىم ساپار تۋرالى سيۋجەت ەرتەڭ تۇتاس ءبىر ءداۋىردىڭ جالعىز بەينەايعاعىنا اينالۋى مۇمكىن ەدى.
ادامدار مەن دەرەكتەر: ءاردايىم قاسىمىزدا جۇرەتىن مەديا
ونداعان جىل بويى ق ر پرەزيدەنتىنىڭ تەلەراديوكەشەنى تەحنيكامەن جانە تەحنولوگيامەن عانا ەمەس، ءتۇرلى تاجىريبە مەن مىنەزى بار ادامدارمەن دە تولىعا ءتۇستى. بۇل - كورەرمەن رەاكتسياسى قاي قىرىنان جاقسى شىعاتىنىن بىلەتىن وپەراتورلار. ونداعان ءۇزىندىنى تۇتاس وقيعاعا اينالدىرا الاتىن رەجيسسەرلەر. ۇزاق حاتتامالىق ءتۇسىرىلىم ىشىنەن ەڭ ماڭىزدى ءبىر كادردى ىرىكتەپ الىپ، سوعان وقيعا ماعىناسىن سىيعىزا بىلەتىن مونتاجەرلەر.
سول ارالىقتا ءوندىرىس كولەمى دە ارتا ءتۇستى. تەلەراديوكەشەننىڭ تۇسىرىلىمدەرى مەن ماتەريالدارى نەگىزىندە جۇزدەگەن دەرەكتى جانە قىسقامەتراجدى فيلمدەر، ىشكى ساياسات پەن حالىقارالىق كۇن تارتىبىنە، وڭىرلەر تاريحىنا، مادەنيەت پەن الەۋمەتتىك باستامالارعا ارنالعان ارنايى جوبالار جارىق كوردى.
سوڭعى جىلداردىڭ وزىندە-اق پرەزيدەنت تەلەراديوقورىن تولىقتىرعان اۋقىمدى حرونيكا ءتۇسىرىلىپ، مونتاجدالدى. بۇگىندە جۋرناليستەر، زەرتتەۋشىلەر مەن دەرەكتى فيلم جاساۋشىلار وسى ارحيۆكە ءجيى جۇگىنەدى. وتىز جىلدىق كۇندەلىكتى ەڭبەكتىڭ ناتيجەسىندە ەلدەگى ەڭ مىقتى دەرەكتى فيلمدەر مەكتەبى قالىپتاستى. بۇگىندە ۇجىم جىلىنا شامامەن 40 فيلم شىعارادى.
بۇگىندە تەلەراديوكەشەن ءبىر عانا رەداكتسيا ەمەس، تۇتاس ەكوجۇيەگە اينالدى. ونىڭ قۇرامىنا «Kazinform» حالىقارالىق اقپارات اگەنتتىگى، Jibek Joly جانە Silk Way تەلەارنالارى، Silk Way Cinema كينوارناسى جانە Jibek Joly راديوسى قوسىلدى.
Jibek Joly تەلەارناسى حالىقارالىق حابار تاراتۋدى ساقتاي وتىرىپ، ىشكى اۋديتوريامەن جۇمىسىن دا كۇشەيتتى. ونىڭ تۇجىرىمداماسى جاڭارتىلىپ، اقپاراتتىق، مادەني جانە اعارتۋشىلىق باعدارلامالاردى بىرىكتىرەتىن امبەباپ وتباسىلىق فورماتقا باسىمدىق بەرىلدى.
جاڭعىرتۋدىڭ جەكە باعىتى - «Kazinform» اگەنتتىگىن جالپى مەدياجۇيەگە ينتەگراتسيالاۋمەن بايلانىستى. ەلدەگى ەڭ كونە اقپارات اگەنتتىگى جەتەكشى مەملەكەتتىك رەسۋرس مارتەبەسىن ساقتاپ، تەلە جانە سيفرلىق پلاتفورمالارمەن ءوزارا ءىس-قيمىلدى كۇشەيتتى. سونىڭ ناتيجەسىندە جاڭالىقتاردى جەدەل ءارى بىرنەشە ارنادان تاراتۋ مۇمكىندىگى ارتتى.
الايدا بارلىق وسى باعىتتاردىڭ نەگىزىندە كامەرا ارتىندا ەڭبەك ەتەتىن ماماندار تۇر. ولاردىڭ جۇمىسى ەكرانعا تۇسە بەرمەيدى، ءبىراق ءدال سولارسىز ەشبىر كادر دا پايدا بولماس ەدى.
پلەنكادان UHD عا دەيىن: تەحنولوگيالىق سەرپىلىس
تەلەراديوكەشەننىڭ العاشقى جىلدارىن بۇگىنگى كەزەڭمەن سالىستىرساق، ايىرماشىلىقتى حاس مامان تۇگىلى، قاتارداعى ادامدار دا انىق بايقاي الادى. اۋىر كامەرالار، كولەمدى مونتاج ستانتسيالارى، كاسسەتالار مەن پلەنكا ساقتالعان ارحيۆتەر بىرتىندەپ سيفرلىق شەشىمدەرگە، زاماناۋي ستۋديالارعا جانە الەمنىڭ كەز كەلگەن نۇكتەسىنەن تىكەلەي ەفير جۇرگىزۋگە مۇمكىندىك بەرەتىن موبيلدى كەشەندەرگە جول بەردى.
ماڭىزدى قادامداردىڭ ءبىرى - «اقوردا» رەزيدەنتسياسىندا جوعارى ساپالى تەحنولوگيالار قولدانىلاتىن زاماناۋي اپپاراتتىق-ستۋديالىق كەشەننىڭ ىسكە قوسىلۋى بولدى. بۇل سۋرەت ساپاسىن جاقسارتۋ عانا بولعان جوق: ءاربىر كادردىڭ ساپاسى ەلدىڭ حالىقارالىق دەڭگەيدەگى بەينەسىن قالىپتاستىرۋدا ماڭىزدى ءرول اتقارادى، سونداي-اق كورەرمەننىڭ رەسمي ءىس-شارالار مەن ۇندەۋلەردى قابىلداۋىنا اسەر ەتتى.
سونىمەن قاتار جۇمىس ءتاسىلى دە تۇبەگەيلى وزگەردى. بۇرىن بار نازار تەك تەلەديدار ەفيرىنە اۋدارىلسا، قازىر ءاربىر ءىس-شارا ءبىر مەزەتتە بىرنەشە پلاتفورمادا - ەفيردە، سايتتا، الەۋمەتتىك جەلىلەر مەن مەسسەندجەرلەردە كورىنىس تابادى.
تەلەراديوكەشەن ءوز سيفرلىق ارنالارىن دامىتىپ كەلەدى، سونىڭ ىشىندە ەكسكليۋزيۆتى ۆيدەولار، ينفوگرافيكالار مەن ارحيۆتىك كادرلار جاريالاناتىن Telegram دا بار.
سوڭعى جىلدارداعى وزگەرىستەر تەحنيكالىق جاڭارۋمەن عانا شەكتەلمەي، تۇتاس ماماندىققا دا اسەر ەتتى. ەندى جۋرناليست تەك ءماتىن جازۋمەن شەكتەلمەيدى: ءول تىلشى دە، رەداكتور دا، موبيلوگراف تا، قاجەت بولسا مونتاجەر دا بولا الادى. وسىنداي كونۆەرگەنتتى مودەل كۇن تارتىبىنە جەدەل جاۋاپ بەرۋگە جانە اۋديتورياعا كەڭ اۋقىمدى دەرەكتى فيلمدەردەن باستاپ، قىسقا ۆەرتيكالدى ۆيدەولارعا دەيىن ءارتۇرلى فورمات ۇسىنۋعا مۇمكىندىك بەرەدى.
پروتوكول اياسىنان تىس: فيلمدەر، وقيعالار، ادامدار
رەسمي ءىس-شارالاردى ءتۇسىرۋ قانشالىقتى ماڭىزدى بولعانىمەن، تەلەراديوكەشەن الدەقاشان «قاتاڭ پروتوكول» اياسىنان شىعىپ كەتتى.
نەگىزگى باعىتتاردىڭ ءبىرى - دەرەكتى كينو: الەۋمەتتىك، تاريحي جانە مادەني تاقىرىپتاعى فيلمدەر، وندا باستى نازار عيماراتتار مەن زالدارعا ەمەس، ادامدارعا جانە ولاردىڭ ءومىر جولىنا اۋدارىلادى. جوبالاردىڭ ءبىر پاراسى قوعامداعى ەڭ نازىك تاقىرىپتاردى قوزعايدى: وتباسىلىق قايعىلى وقيعالار، الەۋمەتتىك وسال توپتاردىڭ ءومىرى، قيىن جاعدايعا تاپ بولعان بالالار مەن ەرەسەكتەردىڭ تاعدىرى باياندالادى. تاعى ءبىر فيلمدەر قازاقستاندى وڭىرلەردىڭ تاريحى، شاعىن قالالار، سالالار، ەرىكتىلەر، عالىمدار مەن كاسىپكەرلەر ارقىلى تانىتادى.
بۇل رەتتە كادر سىرتىندا دەتالعا ءمان بەرۋ، ارحيۆپەن جۇمىس ىستەۋ، وتكەن مەن بۇگىندى سالىستىرا كورسەتۋ سىندى ت ر ك-عا ءتان ايرىقشا ستيل قالادى.
تەلەراديوكەشەننىڭ كوپتەگەن فيلمى مەن ارنايى جوبالارى فەستيۆالدەرگە قاتىسادى، سونداي-اق ب ا ق پەن الەۋمەتتىك جەلىلەردە قىزۋ تالقىلانادى.
كەيىپكەرلەر ءۇشىن بۇل - ءوز ءۇنىن ەستىرتۋ مۇمكىندىگى، ال كورەرمەن ءۇشىن - ەلدى ادەتتەگى جاڭالىقتار لەگىنەن بولەك قىرىنان تانۋ، ال كومپانيا ءۇشىن - ونىڭ قىزمەتى الدەقاشان «پرەزيدەنت قىزمەتىنەن حابار تاراتۋ» دەگەن تار ۇعىممەن شەكتەلمەيتىنىن كورسەتەدى.
قازاقستان الەم نازارىندا
بۇگىندە تەلەراديوكەشەن ىشكى اۋديتورياعا عانا جۇمىس ىستەمەيدى. ونىڭ قۇرامىندا شەتەلدىك كورەرمەنگە باعىتتالعان تەلەارنالار، سونداي-اق قازاقستان مەن ورتالىق ازيا تۋرالى ءتۇرلى تىلدەردە اقپارات تاراتاتىن جوبالار بار.
بۇل - ەلدىڭ «جۇمساق كۇشى» ساياساتىنىڭ ماڭىزدى بولىگى. قازاقستانعا ءوز ۇستانىمىن تۇسىندىرۋگە، ايماقتىق جانە جاھاندىق ۇدەرىستەرگە قاتىستى ءوز كوزقاراسىن كورسەتۋگە مۇمكىندىك بەرەدى.
قارقىندى دامىپ كەلە جاتقان تاعى ءبىر باعىت -حالىقارالىق ىنتىماقتاستىق. بۇگىندە تەلەراديوكەشەننىڭ شامامەن 60 شەتەلدىك سەرىكتەسى بار، ولاردىڭ قاتارىندا الەمگە تانىمال اقپارات اگەنتتىكتەرى مەن تەلەارنالار كەزدەسەدى. بۇل تەك كونتەنت الماسۋمەن شەكتەلمەيدى، شەتەلدىك مەديا كومپانيالارمەن بىرلەسكەن جوبالار، ءىرى اقپاراتتىق ناۋقاندارعا قاتىسۋ جانە قازاقستاننىڭ حالىقارالىق باستامالارىن جاريالاۋ جۇمىستارىن دا قامتيدى.
مۇنداي جۇمىس جوعارى كاسىبي دەڭگەيمەن قاتار ساياسي احۋالدى تەرەڭ ءتۇسىنۋدى دە تالاپ ەتەدى، سوندىقتان تەلەراديوكەشەن مۇندا سەنىمدى سەرىكتەس رەتىندە تانىلادى.
شەتەلدىك كورەرمەندەر مەن ارىپتەستەر ءۇشىن تەلەراديوكەشەن كوبىنە قازاقستاننىڭ رەسمي اقپارات كەڭىستىگىنە اشىلاتىن باستى «تەرەزە» قىزمەتىن اتقارادى. بۇل «تەرەزەنىڭ» ساپالى ءارى جاۋاپتى جۇمىس ىستەۋى ەلدىڭ سىرتقى كەلبەتىنە تىكەلەي اسەر ەتەدى.
«پرەزيدەنت تۋرالى كونتەنت فابريكاسى» جانە بولاشاققا ارنالعان مەديامەكتەپ
تەلەراديوكەشەننىڭ باسشىلىعى كومپانيانى «پرەزيدەنت پەن ەل تۋرالى كونتەنت وندىرەتىن فابريكا» دەپ ءجيى اتايدى. بۇل تەڭەۋ بۇگىنگى احۋالدى ءدال سيپاتتايدى. مۇندا كۇن سايىن تەرەڭ ساراپتامالىق ماتەريالداردان موبيلدى فورماتقا لايىق قىسقا ۆيدەولارعا دەيىن ءتۇرلى پلاتفورمالارعا ارنالعان ونداعان كونتەنت جاسالادى.
سونىمەن بىرگە ت ر ك جاڭا مامانداردى دايارلايتىن الاڭعا اينالىپ كەلەدى. بەيىندى جوعارى وقۋ ورىندارى جانە ساراپشىلارمەن بىرلەسىپ جۋرناليستەرگە، وپەراتورلارعا، رەجيسسەرلەرگە جانە سيفرلىق كونتەنت ماماندارىنا ارنالعان ءبىلىم بەرۋ باعدارلامالارى ازىرلەنىپ جاتىر. بۇل ميسسيانىڭ زاڭدى جالعاسى ىسپەتتى: تاريحتى تاسپالايتىن مەديا كەلەسى ۇرپاققا كاسىبي ستاندارتتاردى دا جەتكىزۋى كەرەك.
كومپانيا ىشىندە دە وزگەرىس جالعاسۋدا. جۇمىس پروتسەستەرى قايتا قارالىپ، جاڭا فورماتتار سىناقتان ءوتىپ جاتىر، دەرەكتەرمەن جانە اۋديتوريامەن جۇمىس جۇيەسى جەتىلدىرىلىپ كەلەدى. ماقسات ءارى قاراپايىم، ءارى اۋقىمدى: ءوزىنىڭ نەگىزگى مىندەتىنەن - پرەزيدەنت پەن مەملەكەت قىزمەتى تۋرالى سەنىمدى اقپارات كوزى بولۋ ميسسياسىنان اينىماي، زاماناۋي مەديا بولىپ قالۋ.
ارحيۆ-ەلشەجىرەسى
تەلەراديوكەشەن تاريحىندا ءارحيۆتىڭ ورنى ەرەكشە. ونداعان جىل بويى مۇندا مىڭداعان ساعاتتىق بەينە جانە اۋديوجازبالار، جۇزدەگەن مىڭ فوتوسۋرەت، رەسمي حرونيكامەن قاتار تۇتاس ءبىر ءداۋىردىڭ كورىنىسىن ساقتاعان قۇجاتتار مەن ماتەريالدار جيناقتالدى. وندا قالالار، ادامدار، وقۋلىقتارعا كوپ تۇسە بەرمەيتىن، ءبىراق كادردا ساقتالىپ قالعان دەتالدار بار.
ارحيۆپەن جۇمىس - ۇزدىكسىز جۇرەتىن پروتسەسس. ەسكى جازبالار سيفرلاندىرىلىپ، سيپاتتالىپ، مەتادەرەكتەرمەن تولىقتىرىلادى، بۇل ولاردى جۋرناليستەردىڭ، زەرتتەۋشىلەردىڭ، رەجيسسەرلەردىڭ پايدالانۋىنا مۇمكىندىك بەرەدى. بولاشاق ۇرپاق ءۇشىن بۇل 1990، 2000، 2010 -جىلدار مەن كەيىنگى كەزەڭدەردىڭ اتموسفەراسىن سەزىنۋگە جول اشاتىن ناعىز «ۋاقىت ماشيناسىنا» اينالادى.
وسى تۇرعىدا تەلەراديوكەشەن جەدەل اقپارات تاراتاتىن مەديا عانا ەمەس، ەلدىڭ ۆيزۋالدى تاريحىن ساقتاپ وتىرعان بىرەگەي قور قىزمەتىن اتقارادى.
بولاشاققا كوزقاراس
قۇرىلعانىنا 30 جىل تولعان مەرەيتويلىق داتا - وتكەندى سارالاۋعا جاقسى مۇمكىندىك. الايدا مەدياكومپانيا ءۇشىن ودان دا ماڭىزدىسى - بولاشاقتى باعامداۋ.
الداعى جىلدارى تەلەراديوكەشەن جاڭعىرتۋ جۇمىستارىن جالعاستىرادى: سيفرلىق باعىتتى كۇشەيتۋ، جاڭا فورماتتاردى دامىتۋ، حالىقارالىق ىنتىماقتاستىقتى كەڭەيتۋ، تەحنيكالىق بازانى جاڭارتۋعا باسا ءمان بەرىلەدى.
اۋديتوريا وزگەرگەن سايىن مەملەكەت تۋرالى بايانداۋ تاسىلدەرى دە وزگەرەدى. جاس كورەرمەندەر قىسقا ءارى ديناميكالىق وقيعالاردى، ينتەراكتيۆتى فورماتتاردى جانە «سىرت كوزگە كورىنبەيتىن تۇستاردى» كورۋگە قىزىعادى.
سونىمەن قاتار پرەزيدەنت پەن نەگىزگى مەملەكەتتىك ينستيتۋتتاردىڭ قىزمەتى تۋرالى سەنىمدى، شىنايى اقپاراتقا دەگەن سۇرانىس وزگەرىسسىز قالىپ وتىر. ق ر پرەزيدەنتىنىڭ تەلەراديوكەشەنى وسى ۇدەرىستەردىڭ بارلىعىمەن قاتار ءجۇرىپ، ولاردى ءتۇسىرىپ، ءتۇسىندىرىپ، ساقتاپ كەلەدى. بالكىم، تاعى ون جىلدان كەيىن بىرەۋلەر ءدال وسى ساتتە ءتۇسىرىلىپ جاتقان كادرلار مەن وقيعالارعا سۇيەنىپ، جاڭا مەرەيتويلىق ءماتىندى جازاتىن شىعار.
ايجان سەرىكجان قىزى