جىلاۋدىڭ پايداسى كوپ - زەرتتەۋ

استانا. KAZINFORM - عالىمدار ادامنىڭ جىلاۋى ەموتسيانىڭ كورىنىسى عانا ەمەس، كۇردەلى فيزيولوگيالىق پروتسەسس ەكەنىن دالەلدەدى.

ادەتتە جىلاعان ادام قايعىرىپ، ال كۇلگەن ادام قۋانىپ جاتىر دەپ ويلايمىز. ءبىراق ادام كەيدە قۋانىشتان، ماحابباتتان نەمەسە جەڭىلدىك سەزىنگەندە دە جىلاپ الادى. دەمەك جىلاۋ جاعىمسىز ەموتسياعا عانا ءتان قۇبىلىس ەمەس.

كوز جاسىنىڭ قۇرامى بىردەي مە؟

فيزيولوگيالىق تۇرعىدان العاندا، كۇشتى ەموتسيا كەزىندە (ول جاعىمدى بولسىن، جاعىمسىز بولسىن) پايدا بولاتىن كوز جاسى «ەموتسيالىق» نەمەسە «پسيحيكالىق» كوز جاسى دەپ اتالادى. ونىڭ قۇرامى قاراپايىم كوزدى ىلعالداندىراتىن نەمەسە تىتىركەندىرگىشتەرگە جاۋاپ رەتىندە شىعاتىن كوز جاسىنان وزگەشە.

امەريكالىق بيوحيميك ۋيليام فرەيدىڭ زەرتتەۋلەرى ەموتسيالىق كوز جاسىندا بەلگىلى ءبىر زاتتاردىڭ مولشەرى جوعارى بولاتىنىن كورسەتتى. اتاپ ايتقاندا:

پرولاكتين (بايلانىس پەن سترەسس جاعدايىنا قاتىستى گورمون)؛

ادرەنوكورتيكوتروپتى گورمون (سترەسس رەاكتسياسىنىڭ كورسەتكىشى)؛

لەيتسين-ەنكەفالين (تابيعي اۋىرسىنۋدى باساتىن زات).

وسى دەرەكتەرگە سۇيەنە وتىرىپ، عالىمدار قۋانىشتان دا، قايعىدان دا شىققان كوز جاسى اعزاداعى «سترەسس گورموندارىن» شىعارۋعا كومەكتەسىپ، ادامنىڭ كۇيزەلىسىن جەڭىلدەتەدى دەگەن قورىتىندى جاسادى.

نەگە كۇشتى ەموتسيا كوز جاسىنا اكەلەدى؟

نەيروفيزيولوگيا تۇرعىسىنان قاراعاندا، قۋانىش تا، قايعى دا - اعزا ءۇشىن جوعارى دەڭگەيدەگى ەموتسيونالدىق قوزۋ.

مۇنداي كەزدە ميدىڭ الدىڭعى بولىكتەرى (سانالى باقىلاۋ جۇيەسى) شامادان تىس جۇكتەمەنى كوتەرە المايدى. سول ساتتە ميدىڭ كونە، تەرەڭ قۇرىلىمدارى ىسكە قوسىلىپ، اعزانى «جەڭىلدەتۋ» مەحانيزمى جۇمىس ىستەيدى.

كوز جاسى - سول مەحانيزمنىڭ ءبىر بولىگى. ول سيمپاتيكالىق جۇيەنىڭ («كۇرەس نەمەسە قاشۋ» رەاكسياسى) جوعارى بەلسەندىلىگىنەن كەيىن اعزانى تىنىشتاندىرىپ، قايتا قالىپتى كۇيگە (گومەوستازعا) كەلتىرۋگە كومەكتەسەدى.

قاراپايىم تىلمەن ايتقاندا، مي ءۇشىن ەموتسيانىڭ «جاقسى» نەمەسە «جامان» ەكەنى ماڭىزدى ەمەس. ونىڭ قانشالىقتى كۇشتى ەكەنى ماڭىزدى. ەگەر ەموتسيا شەكتەن تىس كۇشەيسە، اعزا ونى «رازريادتاۋ» ءۇشىن كوز جاسىن پايدالانادى.

جىلاۋ - ەموتسيانى رەتتەۋ قۇرالى

جىلاۋ - ادرەنالين كۇرت بولىنگەننەن كەيىن جۇرەك سوعىسىن قالىپقا كەلتىرۋدىڭ ەڭ جىلدام تاسىلدەرىنىڭ ءبىرى. ەڭ قىزىعى، قۋانىشتى ساتتەر دە (مىسالى، ۇزاق ۋاقىتتان كەيىن كەزدەسۋ) ميدا ميندالينا مەن گيپوتالامۋس سەكىلدى ءدال سول ايماقتاردى بەلسەندىرەدى.

سوندىقتان قۋانىشتىڭ كوز جاسى مەن قايعىنىڭ كوز جاسى - ءبىر-بىرىنە قاراما-قارسى قۇبىلىس ەمەس، ولار - ءبىر پروتسەستىڭ ەكى قىرى. جىلاۋ دەگەنىمىز - پسيحيكانىڭ ەموتسيالىق قىسىمدى «ءتۇسىرۋ» ءتاسىلى.

جىلاۋ - پسيحيكالىق دەنساۋلىقتىڭ بەلگىسى

زەرتتەۋلەر كۇشتى ەموتسياعا جاۋاپ رەتىندە جىلاي الۋ - پسيحولوگيالىق دەنساۋلىقتىڭ كورسەتكىشى. سەبەبى ول اعزادا جينالعان سترەسستىڭ سىرتقا شىعۋىنا مۇمكىندىك بەرەدى جانە پسيحوسوماتيكالىق اۋرۋلاردىڭ الدىن الادى.

ال كوز جاسىن باسىپ تاستاۋ كەرى اسەر ەتەدى:

بۇلشىقەتتەردىڭ سوزىلمالى شيرىعۋىنا (اسىرەسە ديافراگما مەن كومەيدە)؛

ەموتسيانى تۇسىنبەۋ جاعدايىنا (الەكسيتيمياعا) اكەلۋى مۇمكىن.

عىلىمي دالەلدەر

1980-جىلدارى ۋيليام فرەي العاشقىلاردىڭ ءبىرى بولىپ كوز جاسىنىڭ قۇرامىن زەرتتەپ، ەموتسيالىق كوز جاسىنىڭ رەفلەكتورلىق (مىسالى، پيازدان) كوز جاسىنان ايتارلىقتاي ەرەكشەلەنەتىنىن انىقتادى. وندا اقۋىزدار، گورموندار مەن نەيرومەدياتورلار، سونىڭ ىشىندە سترەسكە بايلانىستى زاتتار كوبىرەك بولادى.

بۇل جىلاۋدىڭ اعزاداعى سترەسس دەڭگەيىن تومەندەتۋگە قاتىساتىن رەتتەۋشى مەحانيزم ەكەنىن بولجاۋعا مۇمكىندىك بەردى.

كوز جاسىنىڭ ايىرماشىلىعىن سۋرەتشى ءارى زەرتتەۋشى روۋز-لينن فيشەر دە ۆيزۋالدى تۇردە كورسەتكەن. ونىڭ «كوز جاسىنىڭ توپوگرافياسى» جوباسىندا ءارتۇرلى جاعدايدا شىققان كوز جاسىنىڭ كريستالدىق قۇرىلىمى ءارتۇرلى بولاتىنى انىقتالعان.

ال زەرتتەۋشى اسمير گراچانيننىڭ ەڭبەكتەرى جىلاۋدىڭ كورتيزول دەڭگەيىن تومەندەتۋگە جانە ەموتسيالىق تەپە-تەڭدىكتى قالپىنا كەلتىرۋگە كومەكتەسەتىنىن كورسەتەدى. ءبىراق بۇل اسەر تەك ادام ەموتسياسىن باسپاي، ەركىن جىلاعان جاعدايدا بايقالادى.

el.kz