اكسيا بارىسىندا پوليتسيا قىزمەتكەرلەرى بالالاردىڭ جول قوزعالىسى ەرەجەلەرىن قانشالىقتى بىلەتىنىن تەكسەرىپ، دۇرىس جاۋاپ بەرگەندەرگە جارىق شاعىلىستىراتىن تاسپالار مەن ەستەلىك سىيلىقتار تابىستادى.
جارىق شاعىلىستىراتىن تاسپا نە ءۇشىن قاجەت؟
جارىق شاعىلىستىراتىن ەلەمەنتتەر قاراڭعى ۋاقىتتا جاياۋ جۇرگىنشىنىڭ جولدا انىق كورىنۋىنە كومەكتەسەدى. اسىرەسە كۇز-قىس مەزگىلىندە كۇن ەرتە باتاتىندىقتان، مۇنداي قۇرالداردىڭ ماڭىزى ارتا تۇسەدى. تاسپانى كيىمگە، سومكەگە نەمەسە ريۋكزاكقا تاعۋعا بولادى. ول كولىك فاراسىنىڭ جارىعىن شاعىلىستىرىپ، جۇرگىزۋشىگە جاياۋ جۇرگىنشىنى ەرتەرەك بايقاۋعا مۇمكىندىك بەرەدى.
الايدا جول قاۋىپسىزدىگى تەك بالانىڭ جول ەرەجەسىن بىلۋىمەن نەمەسە جارىق شاعىلىستىراتىن ەلەمەنت تاعۋىمەن شەكتەلمەيدى. بۇل ماسەلەدە جۇرگىزۋشىلەردىڭ جاۋاپكەرشىلىگى، اتا-انالاردىڭ ءتۇسىندىرۋ جۇمىسى جانە قالالىق ينفراقۇرىلىمنىڭ قاۋىپسىزدىگى دە ماڭىزدى.
بالالار قاتىساتىن جول اپاتى ازايعان
اكسيانىڭ وتكىزىلۋىنە جاڭا وقۋ جىلىنىڭ باستالۋى عانا سەبەپ بولعان جوق. قازاقستان رەسپۋبليكاسى ىشكى ىستەر مينيسترلىگىنىڭ دەرەگىنە سايكەس، 2026-جىلدىڭ باسىنان بەرى ەلىمىزدە بالالاردىڭ قاتىسۋىمەن 5 مىڭنان استام جول-كولىك وقيعاسى تىركەلگەن. بۇل بىلتىرعى وسى كەزەڭمەن سالىستىرعاندا 6 پايىزعا از.
دەگەنمەن جول اپاتتارىنىڭ ازايۋىنا قاراماستان، ماسەلە ءالى دە وزەكتى. بيىل تىركەلگەن جول-كولىك وقيعالارىندا 7 مىڭنان استام بالا زارداپ شەگىپ، 160 تان استامى قازا تاپقان.
قازاقستان رەسپۋبليكاسى ءىىم اكىمشىلىك پوليتسيا كوميتەتى باسقارما باستىعىنىڭ ورىنباسارى اقتوتى بورانوۆا بالالارعا جول ەرەجەسىن جاي عانا جاتتاتىپ قويۋ جەتكىلىكسىز ەكەنىن اتاپ ءوتتى.
جاڭا وقۋ جىلى باستالار الدىندا الدىن الۋ جۇمىستارىن كۇشەيتەمىز. بالا جول ەرەجەسىن جاتتاپ قانا قويماي، ونى كۇندەلىكتى ومىردە قالاي قولدانۋ كەرەگىن ءتۇسىنۋى ماڭىزدى. «زاڭ مەن ءتارتىپ» قاعيداتى ەرەجەنى قۇرمەتتەۋدەن باستالادى. سوندىقتان بۇل داعدىنى بالا كەزدەن قالىپتاستىرىپ، جولداعى قاۋىپسىزدىكتى بىرگە قامتاماسىز ەتۋىمىز كەرەك، - دەيدى اقتوتى بورانوۆا.
قازىرگى تاڭدا جول قاۋىپسىزدىگىن ارتتىرۋدا كامەرالار مەن اۆتوماتتاندىرىلعان جۇيەلەردىڭ ماڭىزى زور. ولار جولداعى جاعدايدى باقىلاپ، ەرەجەبۇزۋشىلىقتاردى انىقتاۋعا كومەكتەسەدى. ءبىراق تەحنولوگيا ادام فاكتورىن تولىق الماستىرا المايدى.
تەحنولوگيا جولداعى جاعدايدى باقىلاۋعا، ءقاۋىپتى ساتتەردى انىقتاۋعا كومەكتەسەدى. ءبىراق رولدەگى ادام ءۇشىن شەشىمدى ەشقانداي جۇيە قابىلدامايدى. سوندىقتان تەحنولوگيا مەن الدىن الۋ جۇمىستارى قاتار ءجۇرۋى كەرەك. ءبىز مەملەكەتپەن جانە قوعامدىق ۇيىمدارمەن بىرگە ءار بالانىڭ مەكتەپكە بارار جولى ءقاۋىپسىز بولۋى ءۇشىن جۇمىس ىستەيمىز، - دەيدى Sergek Group كومپانياسىنىڭ باس ديرەكتورى ەۆگەني كيم.
بالانىڭ قاۋىپسىزدىگى كىمگە بايلانىستى؟
بالالار جول قوزعالىسى ەرەجەسىن قانشالىقتى جاقسى بىلگەنىمەن، ولاردىڭ ارەكەتى ءاردايىم الدىن الا بولجانا بەرمەيدى. بالا جولدان ءوتىپ بارا جاتىپ الاڭداۋى، ويناپ كەتۋى نەمەسە بەلگىلى ءبىر ەرەجەنى ءبىر ساتكە ۇمىتىپ قالۋى مۇمكىن. سوندىقتان جولداعى قاۋىپسىزدىك جاۋاپكەرشىلىگىن تەك بالانىڭ وزىنە جۇكتەۋ دۇرىس ەمەس.
جارىق شاعىلىستىراتىن بىلەزىك پەن جول ەرەجەسىن ءبىلۋ ماڭىزدى. ءبىراق بالانىڭ اتى بالا: ول ءبىر ساتكە الاڭداپ، ويناپ كەتۋى نەمەسە ەرەجەنى ۇمىتىپ قالۋى مۇمكىن. سوندىقتان قاۋىپسىزدىككە قاتىستى جاۋاپكەرشىلىكتى بالانىڭ وزىنە ارتۋعا بولمايدى. جۇرگىزۋشىلەر جىلدامدىقتى ساقتاپ، جولدا ەرەكشە مۇقيات بولۋى كەرەك. ال قالالىق ورتا ءقاۋىپتى ارەكەتتەرگە جول بەرمەيتىندەي ۇيىمداستىرىلۋى ءتيىس. Vision Zero قاعيداتىنىڭ ءمانى دە وسى: ادامنىڭ ءبىر قاتەلىگى قايعىلى جاعدايعا اكەلمەۋى كەرەك. بالالار كىنالى ەمەس، ولاردىڭ قاۋىپسىزدىگىنە ەرەسەكتەر جاۋاپتى، - دەيدى ۋربانيست ءارى Vision Zero Community قوعامدىق قورىنىڭ جەتەكشىسى ەرقانات زايىتوۆ.
Vision Zero جايلى
Vision Zero - جول-كولىك وقيعالارىنان بولاتىن ادام ءولىمىن نولگە جەتكىزۋدى كوزدەيتىن تۇجىرىمداما. ونىڭ نەگىزگى قاعيداتى - جولداعى قاتەلىكتى تولىعىمەن بولدىرماۋ مۇمكىن بولماعانىمەن، سول قاتەلىكتىڭ ادام ولىمىنە نەمەسە اۋىر جاراقاتقا اكەلۋىنە جول بەرمەۋ.
بۇل تاسىلدە جول قاۋىپسىزدىگى تەك جاياۋ جۇرگىنشىنىڭ نەمەسە جۇرگىزۋشىنىڭ مىندەتى رەتىندە قاراستىرىلمايدى. جولدىڭ قۇرىلىسى، جىلدامدىق رەجيمى، كولىك قۇرالدارىنىڭ قاۋىپسىزدىگى، جارىقتاندىرۋ، جول بەلگىلەرى جانە باقىلاۋ جۇيەلەرى ءبىر-بىرىمەن بايلانىستى قاراستىرىلادى.
جاڭا وقۋ جىلى باستالعان كەزدە بۇل ماسەلە ەرەكشە ماڭىزدى. مەكتەپتەر مەن بالاباقشالاردىڭ ماڭىندا كولىك قوزعالىسى كوبەيەتىندىكتەن، جۇرگىزۋشىلەر جىلدامدىقتى ساقتاپ، جاياۋ جۇرگىنشىلەر وتكەلدەرىنە جاقىنداعاندا بارىنشا مۇقيات بولۋى كەرەك.
ال اتا-انالار بالالارىمەن بىرگە مەكتەپكە باراتىن باعىتتى الدىن الا ءجۇرىپ ءوتىپ، جولدان قاي جەردەن جانە قالاي ءوتۋ كەرەگىن تۇسىندىرگەنى ءجون. قاراپايىم ادەتتەردىڭ ءوزى بالانىڭ جولداعى قاۋىپسىزدىگىن ارتتىرۋعا كومەكتەسەدى.