ال وسى كەزەڭدەگى بارلىق تولەمدەر مەن اۋدارىمدار 1,08 تريلليون تەڭگەدەن استى.
ءبىر قاراعاندا، بۇل ازاماتتارعا بەرىلگەن الەۋمەتتىك مۇمكىندىكتىڭ ناتيجەسى سياقتى كورىنەدى. الايدا، ماسەلەنىڭ ەكىنشى جاعى دا بار. ماسەلەن، زەينەتاقى قورىنداعى اقشانى بۇگىنگى قاجەتتىلىكتەرگە جۇمساۋشىلار قاتارىنىڭ كوبەيۋى ەرتەڭگى كۇنى الەۋمەتتىك قورعاۋ باعىتىندا پروبلەماعا اينالۋى مۇمكىن ەكەن.
ياعني، بولاشاق زەينەتكەر جيناق اقشاسىن جۇمساپ قويعاندىقتان، ۋاقىتى كەلگەندە وتە از كولەمدە زەينەتاقى الاتىنى انىق. وكىنىشكە قاراي، بۇل باعىتتاعى الەۋمەتتىك، ەكونوميكالىق تاۋەكەل تۋرالى تىڭعىلىقتى زەرتتەۋ مەن ءتۇسىندىرۋ جۇمىستارى مۇلدەم جۇرگىزىلىپ وتىرعان جوق.
ب ج ز ق مالىمەتىنشە، 1-تامىزداعى جاعداي بويىنشا قازاقستاندىقتاردىڭ زەينەتاقى جيناعى 28,35 تريلليون تەڭگەگە جەتكەن. ءبىر جىلدا جيناق كولەمى 3,5 تريلليون تەڭگەگە نەمەسە 14,1 پايىزعا وسكەن. جىل باسىنان بەرى زەينەتاقى شوتتارىنا 2,1 تريلليون تەڭگەدەن استام جارنا تۇسكەن. دەمەك، ازاماتتار جيناقتارىن پايدالانىپ جاتقانىمەن، قورداعى جالپى قاراجات كولەمى ازىرگە ءوسىپ وتىر.
دەگەنمەن قوردىڭ جيىنتىق كولەمىنىڭ ءوسۋى ءار ادامنىڭ بولاشاق زەينەتاقىسى جەتكىلىكتى مولشەردە جينالىپ جاتىر دەگەندى بىلدىرمەيدى. ماسەلەن، العاشقى جەتى ايدا زەينەت جاسىنا جەتكەن ازاماتتارعا 170,95 ميلليارد تەڭگە تولەنگەن، ال ب ج ز ق- دان ورتاشا اي سايىنعى تولەم 38993 تەڭگە بولعان. بۇل كورسەتكىش زەينەتاقى جيناعىنىڭ كولەمى مەن ناقتى زەينەتكەردىڭ قارجىلىق جاعدايى اراسىندا ءالى دە ۇلكەن ايىرماشىلىق بار ەكەنىن كورسەتەدى.
جالپى، زەينەتاقى جيناعىن تۇرعىن ۇيگە پايدالانۋ بەلگىلى ءبىر دەڭگەيدە تۇسىنىكتى. قىمبات باسپانا مەن يپوتەكالىق نەسيە جاعدايىندا ازامات ءوز جيناعىنىڭ ءبىر بولىگىن پايدالانىپ، ءۇي ماسەلەسىن شەشەدى. ونىڭ ۇستىنە باسپانا كەيىن دە اكتيۆ رەتىندە قالادى. ال ەمدەلۋگە جۇمسالعان قاراجاتتىڭ سيپاتى باسقا، ول ادامنىڭ دەنساۋلىعىنا ينۆەستيتسيا بولعانىمەن، زەينەتاقى شوتىنا دا، ادامنىڭ قالتاسىنا دا قايتا ورالمايدى.
سوندىقتان بۇل جەردە ماسەلەنى تەك «ازاماتتار ءوز اقشاسىن پايدالانىپ جاتىر» دەپ قانا قاراۋ جەتكىلىكسىز. ياعني، ولار نەگە بولاشاق زەينەتاقىسىنا ارنالعان قاراجاتقا بۇگىن سونشالىقتى مۇقتاج بولىپ وتىر؟
ەكىنشىدەن، تۇرعىن ءۇي باعاسى تابىستان جىلدام وسكەن نارىقتا ادام ءۇي الۋ ءۇشىن زەينەتاقى قورىنا جۇگىنە باستايدى ەكەن. ەگەر مەديتسينالىق قىزمەت قىمبات بولسا، ەمدەلۋگە دە سول جيناققا قول سالادى. وسىلايشا زەينەتاقى كاپيتالى بىرتىندەپ الەۋمەتتىك «رەزەرۆتىك ءاميانعا» اينالۋى مۇمكىن.
ارينە، جيناقتاردىڭ ءوسۋى مەن ينۆەستيتسيالىق تابىستىڭ ارتۋى وڭ ءۇردىس. ءبىراق، زەينەتاقى جۇيەسىنىڭ تيىمدىلىگىن تەك قورداعى تريلليوندارمەن ولشەۋگە بولمايدى. ەڭ ماڭىزدى كورسەتكىش ازامات زەينەتكە شىققاندا قانشا الادى جانە بۇل قاراجات ونىڭ بۇرىنعى تابىسى مەن كۇندەلىكتى شىعىنىن قانشالىقتى وتەي الادى دەگەن سۇراق بولۋى كەرەك.
دەمەك، 435 ميلليارد تەڭگەنىڭ تۇرعىن ءۇي مەن ەمدەلۋگە جۇمسالۋى ءبىر جاعىنان ازاماتتارعا بەرىلگەن مۇمكىندىكتى كورسەتسە، ەكىنشى جاعىنان قوعامداعى ماڭىزدى پروبلەمانى اڭعارتادى. ياعني، بۇگىنگى باسپانا مەن دەنساۋلىق ماسەلەسىن شەشۋ ءۇشىن ەرتەڭگى زەينەتاقىنى جۇمساۋعا ماجبۇرلىك بار. دەمەك، وتاندىق زەينەتاقى جۇيەسىنىڭ بولاشاعىن باعالاعاندا وسى پايىمدى دا ەسكەرگەن ماڭىزدى.
kznews.kz