وتكەن جىلى كونە تۇرىكتەردىڭ ۇيىق مەكەنى وتۇكەن دالاسىنداعى تامىر دارياسىنىڭ القابىندا ورنالاسقان ءشىبىرتى جازىعىنان (قازىرگى موڭعوليا جەرى) ءبىزدىڭ زامانىمىزعا دەيىنگى VIII-VII عاسىر بۇرىن قولادان قۇيىلعان جىلقى ءمۇسىنى تابىلدى. ناقتى ەسەپكە جۇگىنسەك، جادىگەر وسىدان 3 مىڭ جىل بۇرىن جاسالعان ەكەن.
«بۇل جادىگەر - بايىرعى كوشپەلىلەردىڭ قولونەر شەبەرلىگىنە دالەل بولاتىن قۇندى مۇرا. ونىڭ بەر جاعىندا قولادان بۇيىم جاساۋ ءىسىنىڭ جەتىلگەن ءتۇرىن ايگىلەيتىن دالەلدى زات»، دەيدى ارحەولوگتەر.
الاقانداي جىلقى ءمۇسىنىنىڭ باسى دەنەسىمەن سالعاستىرعاندا اجەپتاۋىر ۇلكەن. تۇمسىعى قوڭقى، موينى جۋان، قۇلاعى قالقاندى، جالى جاتاعان، وقتاۋداي جاراعان، قۇيما تۇياقتى، جالپى بەينەسى شاۋىپ بارا جاتقان تۇلپار ءتارىزدى.
ءمۇسىننىڭ ءوڭ بەتىندەگى قاپتالى تومپايىپ بادىزدەلسە، كەلەسى قاپتالى مەدالدىڭ ارتى سياقتى جىلماعاي جالپاق. دەمەك، جىلقى ءمۇسىنى تاعىپ جۇرۋگە ارناپ قۇيىلعان. مۇمكىن ءۇش مىڭ جىل بۇرىن كوشپەلىلەر بايگەدەن وزىپ كەلگەن جۇيرىك يەسىنىڭ كوكىرەگىنە وسىنداي مارتەبەلى «مەدال» قادايتىن ءداستۇر بولعان شىعار.
بۇعان دەيىن ءدال وسىنداي بولماسا دا، التىننان قۇيىلعان جىلقى ءمۇسىنى تىبا ەلىنىڭ اتاقتى ساقتار قورعانى «ارجان» وبالارىنان تابىلسا، تاعى ءبىرى ىشكى موڭعول ولكەسىنەن انىقتالعان. بۇل ەكى جادىگەردىڭ جاسى ءبىزدىڭ زامانىمىزعا دەيىنگى VIII- II عاسىرعا ءتان ەكەنى انىقتالعان. ال جاڭادان تابىلىپ وتىرعان مىنا قولا جىلقىنىڭ جاسى بۇلاردان بەس عاسىر (500 جىل) ىلگەرى.
بەكەن قايرات ۇلى
egemen.kz