وسىعان بايلانىستى قوعامدا ءبىر ماڭىزدى سۇراق تۋىندايدى: وقۋشىنىڭ ءۇي تاپسىرماسىن جاساندى ينتەللەكت ارقىلى ورىنداۋى دۇرىس پا؟
ءبىر جاعىنان قاراساق، ج ي - وتە قۋاتتى كومەكشى قۇرال. ول وقۋشىعا تۇسىنبەگەن تاقىرىپتى قاراپايىم تىلمەن ءتۇسىندىرىپ بەرە الادى، كۇردەلى ەسەپتىڭ شەشۋ جولىن كەزەڭ-كەزەڭىمەن كورسەتەدى، ءماتىندى قۇرىلىمداۋعا كومەكتەسەدى. اسىرەسە اۋىلدىق جەرلەردە نەمەسە قوسىمشا رەپەتيتور جالداۋعا مۇمكىندىگى جوق وقۋشىلار ءۇشىن جاساندى ينتەللەكت - قولجەتىمدى ءبىلىم كوزى.
سونىمەن قاتار ج ي وقۋشىنىڭ ۋاقىتىن ۇنەمدەيدى. مىسالى، ۇلكەن ءماتىندى قىسقاشا مازمۇنداۋ، گرامماتيكالىق قاتەلەردى تۇزەتۋ نەمەسە جوسپار قۇرۋ سياقتى تەحنيكالىق جۇمىستاردى جىلدام ورىنداۋعا بولادى. بۇل وقۋشىعا تاقىرىپتىڭ مازمۇنىنا تەرەڭىرەك ۇڭىلۋگە مۇمكىندىك بەرەدى. دۇرىس قولدانىلعان جاعدايدا، جاساندى ينتەللەكت ويلاۋ قابىلەتىن دامىتاتىن ينتەراكتيۆتى سەرىكتەسكە اينالۋى مۇمكىن.
الايدا ماسەلەنىڭ ەكىنشى جاعى دا بار. ەگەر وقۋشى تاپسىرمانى تولىقتاي ج ي- گە ورىنداتسا، ول ءوز بەتىنشە ويلانۋ داعدىسىنان ايىرىلادى. ءۇي تاپسىرماسىنىڭ باستى ماقساتى - ءبىلىمدى بەكىتۋ، تالداۋ جاساۋ، شىعارماشىلىق جانە سىني ويلاۋدى دامىتۋ. ال دايىن جاۋاپتى كوشىرۋ بۇل پروتسەستى جوققا شىعارادى. ناتيجەسىندە وقۋشى قىسقا مەرزىمدى باعا ءۇشىن ۇزاق مەرزىمدى بىلىمىنەن ايىرىلۋى مۇمكىن.
تاعى ءبىر ماڭىزدى ماسەلە - اكادەميالىق ادالدىق. مۇعالىم بەرگەن تاپسىرمانى ءوز ەڭبەگىڭمەن ورىنداۋ - جاۋاپكەرشىلىك پەن ءتارتىپتىڭ كورىنىسى. ەگەر جاساندى ينتەللەكت جاسىرىن تۇردە قولدانىلسا، بۇل پلاگياتتىڭ ءبىر تۇرىنە اينالۋى ىقتيمال. سوندىقتان مەكتەپتەردە ج ي قولدانۋ مادەنيەتىن قالىپتاستىرۋ وزەكتى بولىپ وتىر.
دەگەنمەن ماسەلەنى «دۇرىس» نەمەسە «بۇرىس» دەپ قانا ءبولۋ جەتكىلىكسىز. نەگىزگى سۇراق - قالاي قولدانۋ كەرەك دەگەندە. ەگەر وقۋشى ج ي- ءدى كەڭەسشى، ءتۇسىندىرۋشى نەمەسە يدەيا ۇسىنۋشى رەتىندە پايدالانسا، بۇل پايدالى. ال ەگەر ونى تولىق ورىنداۋشى رەتىندە قولدانسا، زيانى باسىم بولۋى مۇمكىن. ياعني جاۋاپكەرشىلىك قۇرالدا ەمەس، ونى پايدالانۋشىدا.
بولاشاقتا جاساندى ينتەللەكت ءبىلىم بەرۋ جۇيەسىنىڭ اجىراماس بولىگىنە اينالاتىنى انىق. سوندىقتان وقۋشىلاردى ونى ءتيىمدى، ەتيكالىق جانە سانالى تۇردە قولدانۋعا ۇيرەتۋ قاجەت. مۇعالىمدەر دە تاپسىرما فورماتىن وزگەرتىپ، تالداۋعا، جەكە پىكىرگە، تاجىريبەگە نەگىزدەلگەن جۇمىستاردى كوبەيتۋى ءتيىس.
قورىتىندىلاي كەلە، جاساندى ينتەللەكتپەن ءۇي تاپسىرماسىن ورىنداۋ وزدىگىنەن جامان ەمەس. ءبىراق ول وقۋشىنىڭ ورنىنا ەمەس، وقۋشىعا كومەكشى بولۋى كەرەك. ناعىز ءبىلىم - دايىن جاۋاپتا ەمەس، ونى ىزدەۋ مەن ءتۇسىنۋ پروتسەسىندە.
el.kz