عىلىم جانە جوعارى ءبىلىم مينيسترلىگىنىڭ باسپا ءسوز قىزمەتىنىڭ مالىمەتىنشە، تۇرعىن ۇيلەر الماتى جانە استانا قالالارىنان وتەۋسىز نەگىزدە بەرىلدى.
بۇگىندە الماتى قالاسىندا باسپانا العان جاس عالىمدار تولىق جابدىقتالعان پاتەرلەرگە قونىستانىپ ۇلگەردى. قونىس يەلەرى جاسالعان قولايلى جاعدايلاردىڭ عىلىمي جانە كاسىبي قىزمەتكە الاڭسىز كوڭىل بولۋگە مۇمكىندىك بەرەتىنىن اتاپ ءوتتى. جاس زەرتتەۋشىلەر وزدەرىنىڭ شىنايى قۋانىشتارى مەن مەملەكەتكە دەگەن ريزاشىلىقتارىن ءبىلدىردى.
عالىمداردى ماراپاتتاۋ راسىمىندە مەملەكەت باسشىسى عىلىمنىڭ الەۋەتى ەلدىڭ باسەكەگە قابىلەتتىلىگىن ارتتىرۋدىڭ جانە حالىقارالىق ارەناداعى بەدەلىن نىعايتۋدىڭ نەگىزگى فاكتورىنا اينالىپ وتىرعانىن اتاپ ءوتتى. ونىڭ ايتۋىنشا، عىلىم مەن بىلىمگە ينۆەستيتسيا سالعان مەملەكەتتەر الەمدە الدىڭعى قاتاردان كورىنەدى. سونىمەن قاتار پرەزيدەنت وتاندىق عىلىمنىڭ بولاشاعى جاڭا يدەيالار ۇسىنىپ، ەل دامۋىنا سەرپىن بەرەتىن دارىندى، ماقساتشىل ءارى زياتكەر جاس بۋىننىڭ قولىندا ەكەنىنە توقتالدى.
قازىرگى تاڭدا 600 دەن استام جاس عالىم باسپانامەن قامتىلدى. بۇدان بولەك، ولار ءۇشىن ارنايى گرانتتار قاراستىرىلعان، سونداي-اق بىلىكتىلىكتى ارتتىرۋ جانە تاجىريبە الماسۋ ماقساتىندا الەمنىڭ جەتەكشى عىلىمي ورتالىقتارىندا تاعىلىمدامادان ءوتۋ مۇمكىندىكتەرى بار.
جاڭا پاتەر يەلەرىنىڭ قاتارىندا ەلىمىزدىڭ جەتەكشى عىلىمي ۇيىمدارىنىڭ وكىلدەرى بار.
ع. داۋكەيەۆ اتىنداعى الماتى ەنەرگەتيكا جانە بايلانىس ۋنيۆەرسيتەتى جىلۋەنەرگەتيكا جانە فيزيكا كافەدراسىنىڭ اعا وقىتۋشىسى، PhD مادينا قۇمارعازينا Scopus حالىقارالىق بازاسىندا جاريالانعان عىلىمي ەڭبەكتەردىڭ اۆتورى، سونداي-اق قازاقستاننىڭ 10 نان استام جانە ءبىر ەۋرازيالىق پاتەنتتىڭ تەڭ اۆتورى. ونىڭ زەرتتەۋلەرى ەنەرگيا تيىمدىلىگى تەحنولوگيالارىن دامىتۋعا جانە جاڭارتىلاتىن ەنەرگيا كوزدەرىن پايدالانۋعا باعىتتالعان.
- مەملەكەت باسشىسىنىڭ عىلىمعا جانە جاس عالىمدارعا كورسەتىپ وتىرعان مۇنداي ەرەكشە كوڭىلى ءۇشىن شىنايى العىسىمدى بىلدىرەمىن. بۇل مەن ءۇشىن كۇتپەگەن سىيلىق بولدى. ءالى كۇنگە دەيىن سەنە الار ەمەسپىن. مەن ۇزاق ۋاقىت بويى پاتەرگە ءوز كۇشىممەن قاراجات جيناۋعا تىرىستىم، سوندىقتان بۇل مەن ءۇشىن وراسان زور قولداۋ ءارى العا قاراي ەڭبەك ەتىپ، مەملەكەتكە پايدا كەلتىرۋگە موتيۆاتسيا بەرەدى. تاعى ءبىر ايتا كەتەتىنى، ەندى مەنىڭ تولىقتاي جابدىقتالعان پاتەرىم بار. بۇل ماعان بار كۇش- جىگەرىمدى عىلىمعا ارناۋعا مۇمكىندىك بەرەدى. وسىنداي باستامالار بولاشاققا دەگەن سەنىمدى ارتتىرىپ، عىلىمي قىزمەتكە، جاڭا تەحنولوگيالاردى ازىرلەۋگە جانە بىلىكتى ماماندار دايارلاۋعا تولىقتاي نازار اۋدارۋعا جول اشادى، - دەدى مادينا باقىتجان قىزى.
ق. ي. ساتبايەۆ اتىنداعى قازاق ۇلتتىق تەحنيكالىق زەرتتەۋ ۋنيۆەرسيتەتى فيزيكا- تەحنيكالىق ينستيتۋتىنىڭ عىلىمي قىزمەتكەرى، ەلەكتروحيميا جانە ۆانادييلى اعىندى باتارەيالار زەرتحاناسى مەڭگەرۋشىسىنىڭ مىندەتىن اتقارۋشى ارمان ءومىرزاقوۆتىڭ عىلىمي ەڭبەك ءوتىلى 15 جىلدى قۇرايدى.
- اقوردادا مەن پرەزيدەنتتىڭ قولىنان وتەۋسىز نەگىزدە بەرىلگەن پاتەردىڭ سەرتيفيكاتىن الدىم. ال بۇگىن الماتى قالاسىندا سول پاتەرگە قونىس اۋدارىپ وتىرمىن. مەملەكەت عىلىمدى دامىتۋعا جانە گرانتتىق جوبالاردى قولداۋعا ۇلكەن كوڭىل ءبولىپ وتىر، بۇل عىلىمي قىزمەتكەرلەر مەن جاس عالىمدارعا الداعى جۇمىسقا جانە كاسىبي وسۋگە قۋاتتى سەرپىن بەرەدى، - دەپ ءبولىستى عالىم.
ول حالىقارالىق رەتسەنزيالاناتىن جۋرنالداردا جاريالانعان 20 دان استام عىلىمي ەڭبەكتىڭ اۆتورى، سونداي-اق قازاقستاننىڭ 8 پاتەنتىنىڭ تەڭ اۆتورى. عالىمنىڭ زەرتتەۋلەرى ەنەرگەتيكا سالاسىنداعى پەرسپەكتيۆالى باعىتتاردى، سونىڭ ىشىندە وتىن ەلەمەنتتەرى، ميكروباتارەيالار جانە فوتوكاتاليتيكالىق ماتەريالداردى قامتيدى.
نەگىزگى عىلىمي باعىتتاردىڭ قاتارىندا جۇقا قابىقشالى قاتتى وكسيدتى وتىن ەلەمەنتتەرىن زەرتتەۋ، سونداي-اق Nazarbayev University بازاسىندا ليتي- كۇكىرتتى ميكروباتارەيالاردى ازىرلەۋ بار. سونىمەن قاتار عالىم ۆاناديلى اعىندى باتارەيالاردىڭ ەلەكتروليتتەرىن جانە سۋدى تازارتۋ مەن سۋتەگى وندىرۋگە ارنالعان فوتوكاتاليتيكالىق ماتەريالداردى زەرتتەۋمەن اينالىسادى.
زەرتتەۋشى Erasmus باعدارلاماسى اياسىندا پورتۋگالياداعى اۆەيرۋ ۋنيۆەرسيتەتىندە تاعىلىمدامادان ءوتىپ، حالىقارالىق عىلىمي جوبالاردى ىسكە اسىرۋعا بەلسەندى قاتىسادى.
فيلوسوفيا، ساياساتتانۋ جانە ءدىنتانۋ ينستيتۋتىنىڭ الەۋمەت تانۋ ورتالىعىنىڭ جەتەكشىسى، اعا عىلىمي قىزمەتكەرى، PhD شىرىن تىلەنشيەۆا مەملەكەتتىك قولداۋ عىلىمي قىزمەتكە جاڭا مۇمكىندىكتەر اشاتىنىن اتاپ ءوتتى.
- جەكە باسپاناعا قول جەتكىزۋ بۇل تەك ماڭىزدى الەۋمەتتىك قولداۋ عانا ەمەس، سونىمەن قاتار عىلىمي زەرتتەۋلەردى جالعاستىرىپ، وتاندىق عىلىمنىڭ دامۋىنا ۇلەس قوسۋعا ۇلكەن موتيۆاتسيا بەرەدى. اسىرەسە پاتەردە بارلىعى دايىن ەكەنى ەرەكشە قۋانتادى. پاتەر تولىق جابدىقتالعان، بارلىق قاجەتتى زاتتار بار، قوسىمشا ەشتەڭە ساتىپ الۋدىڭ قاجەتى جوق. بۇل بىردەن جۇمىسقا جانە عىلىمي قىزمەتكە تولىق كوڭىل بولۋگە مۇمكىندىك بەرەدى، - دەدى ول.
شىرىن مۇرات قىزى عىلىمي ەڭبەك ءوتىلى 13 جىل، ول Scopus جانە Web of Science بازالارىنا ەنگەن جاريالانىمداردى قوسا العاندا 9 عىلىمي ماقالانىڭ اۆتورى، وقۋ قۇرالىنىڭ تەڭ اۆتورى جانە اۆتورلىق قۇقىق يەگەرى. عالىم حالىقارالىق جانە ۇلتتىق عىلىمي جوبالارعا، سونىڭ ىشىندە « جاس عالىم» باعدارلاماسى اياسىندا قاتىسقان. سونىمەن قاتار ول International Society for Quality-of-Life Studies ۇيىمىنىڭ ءبىلىم بەرۋ گرانتىنىڭ يەگەرى جانە 2021-2025 - جىلدارى وسى ۇيىمنىڭ مۇشەسى بولدى.
پرەزيدەنت باستاماسىمەن جۇرگىزىلىپ وتىرعان جاس عالىمداردى قولداۋ مەملەكەتتىك ساياساتتىڭ باسىم باعىتتارىنىڭ ءبىرى بولىپ قالا بەرەدى جانە ەلدىڭ عىلىمي الەۋەتىن تۇراقتى دامىتۋدىڭ ماڭىزدى فاكتورى سانالادى.
وسىدان بۇرىن پرەزيدەنت قاسىم- جومارت توقايەۆ ءبىر توپ عالىمدى ماراپاتتاپ، وردەن مەن قۇرمەتتى اتاق بەرۋ تۋرالى جارلىققا قول قويعانىن جازعانبىز.
اينۇر تۋماكبايەۆا