جاس ۇلعايعان سايىن كۇندەلىكتى ۇيرەنشىكتى تىرلىكتىڭ ءوزى قيىنداي تۇسەدى. قارت ادامداردىڭ تاماق ازىرلەۋگە، دۇكەنگە بارۋعا، ءۇي جيناۋعا، ءتىپتى كەيدە توسەكتەن وزدىگىنەن تۇرۋعا دا شاماسى كەلمەۋى مۇمكىن. مۇندايدا بىرەۋلەرگە بالالارى مەن نەمەرەلەرى كومەكتەسسە، ەندى بىرەۋلەردىڭ سۇيەنەر جاقىنى بولمايدى. وسىنداي كەزدە الەۋمەتتىك قىزمەتكەرلەر، كۇتۋشىلەر مەن پانسيونات ماماندارى كومەككە كەلەدى.
ولارعا كىم كومەكتەسەدى؟
قازاقستاننىڭ باسقا وڭىرلەرىندەگىدەي، اقمولا وبلىسىندا دا جاسى، دەنساۋلىعى نەمەسە مۇمكىندىگى شەكتەۋلى بولۋىنا بايلانىستى وزگەنىڭ كومەگىنە مۇقتاج ازاماتتارعا ارناۋلى الەۋمەتتىك قىزمەت كورسەتۋ جۇيەسى جۇمىس ىستەيدى.
اقمولا وبلىسىنىڭ جۇمىسپەن قامتۋدى جانە الەۋمەتتىك باعدارلامالاردى ۇيلەستىرۋ باسقارماسىنىڭ مالىمەتىنشە، 2026 -جىلعى 1 -قازاندا وڭىردە مۇگەدەكتىگى بار 30415 ادام تىركەلگەن. ونىڭ 3522- ءسى ءبىرىنشى، 10729-ى ەكىنشى، 12160-ى ءۇشىنشى توپتاعى مۇگەدەكتىگى بار ازاماتتار. ال مۇگەدەكتىگى بار بالالار سانى - 4004.
وڭىردە ارناۋلى الەۋمەتتىك قىزمەت كورسەتەتىن 10 ورتالىق بار. ونىڭ بەسەۋى قارتتار مەن ءبىرىنشى جانە ەكىنشى توپتاعى مۇگەدەكتىگى بار ادامدارعا ارنالعان. ءتورت مەكەمە پسيحونيەۆرولوگيالىق اۋرۋلارى بار كامەلەتكە تولعان ازاماتتارعا، تاعى بىرەۋى وسىنداي دەرتكە شالدىققان بالالارعا قىزمەت كورسەتەدى. قازىر بۇل مەكەمەلەردە بارلىعى 1461 ادام كومەك الىپ جاتىر.
بۇدان بولەك 3130 جالعىز قالعان قارت پەن مۇگەدەكتىگى بار ادامعا ۇيىندە الەۋمەتتىك قىزمەت كورسەتىلەدى. بۇل جۇمىسقا وڭىردەگى 18 ارناۋلى بولىمشە تارتىلعان.
اقمولا وبلىستىق جۇمىسپەن قامتۋدى جانە الەۋمەتتىك باعدارلامالاردى ۇيلەستىرۋ باسقارماسىنىڭ مۇگەدەكتىگى بار ادامداردى الەۋمەتتىك وڭالتۋ جانە ارناۋلى الەۋمەتتىك قىزمەت كورسەتۋ ءبولىمىنىڭ باسشىسى ماقسات تەمىربولاتوۆتىڭ ايتۋىنشا، كومەك ارناۋلى الەۋمەتتىك قىزمەت كورسەتۋ ستاندارتىنا سايكەس بەرىلەدى جانە ازاماتتار ءۇشىن تەگىن. الايدا زەينەت جاسىنا جەتكەن ءار ادامعا الەۋمەتتىك قولداۋ اۆتوماتتى تۇردە بەرىلە قويمايدى.
الدىمەن ادامنىڭ وزگەنىڭ كومەگىنە قانشالىقتى مۇقتاج ەكەنى انىقتالادى. ول ءۇشىن جەكە قاجەتتىلىكتەرى باعالانىپ، سودان كەيىن قىزمەت كورسەتۋدىڭ ءتيىستى ءتۇرى بەلگىلەنەدى.
الەۋمەتتىك قىزمەتتىڭ ءتورت ءتۇرى بار: ستاتسيونارلىق، جارتىلاي ستاتسيونارلىق، ۇيدە قىزمەت كورسەتۋ جانە ۋاقىتشا بولۋ. سونىڭ ىشىندە ۇيدە كورسەتىلەتىن كومەكتىڭ ماڭىزى زور. ويتكەنى ادام ۇيرەنشىكتى ورتاسىنان اجىراماي، ءوز ۇيىندە تۇرا بەرەدى ءارى قاجەتتى كومەكتى الا الادى.
ماقسات تەمىربولاتوۆتىڭ ايتۋىنشا، الەۋمەتتىك- تۇرمىستىق كومەككە تاماق ازىرلەۋ، ازىق- تۇلىك پەن كۇندەلىكتى قاجەتتى زاتتاردى ساتىپ الىپ، ۇيىنە جەتكىزۋ، باسپاناسىن جيناۋ، كيىمىن جۋۋ جانە ۇتىكتەۋ كىرەدى. سونداي- اق جەكە باس گيگيەناسىن ساقتاۋعا، كيىنۋگە، تاماقتانۋعا جانە ءجۇرىپ- تۇرۋعا جاردەمدەسەدى. قاجەت بولعان جاعدايدا وتىن مەن سۋ جەتكىزۋگە، كوممۋنالدىق تولەمدەردى تولەۋگە جانە وزگە دە تۇرمىستىق ماسەلەلەردى شەشۋگە كومەكتەسەدى.
سونىمەن قاتاي جالعىزدىق پەن قوعامنان وقشاۋلانۋدىڭ الدىن الۋعا باعىتتالعان پسيحولوگيالىق قولداۋ دا قاراستىرىلعان. قارتتاردىڭ بوس ۋاقىتىن ءتيىمدى وتكىزۋى ءۇشىن مادەني ءىس- شارالار مەن ءتۇرلى ساباقتار ۇيىمداستىرىلادى.
ارناۋلى الەۋمەتتىك قىزمەت تەك تۇرمىستىق كومەكپەن شەكتەلمەيدى. ونىڭ قۇرامىنا سەگىز باعىت كىرەدى: الەۋمەتتىك- تۇرمىستىق، مەديتسينالىق، پسيحولوگيالىق، پەداگوگيكالىق، ەڭبەك، مادەني، قۇقىقتىق جانە ەكونوميكالىق قىزمەتتەر.
مۇنداي كومەككە جۇگىنۋ ءۇشىن قارت ادامنىڭ ءوزى نەمەسە تۋىستارى تۇرعىلىقتى جەرىندەگى جۇمىسپەن قامتۋ جانە الەۋمەتتىك باعدارلامالار بولىمىنە ءوتىنىش بەرۋى كەرەك. ماماندار قاجەتتىلىكتەرىن باعالاعان سوڭ، كورسەتىلەتىن كومەكتىڭ كولەمى مەن ءتۇرىن انىقتايدى.
ماقسات تەمىربولاتوۆتىڭ سوزىنشە، كەيدە ۇيىندە جالعىز تۇراتىن زەينەتكەر تۋرالى كورشىلەرى حابار بەرەدى. دەگەنمەن كوپ جاعدايدا قارت ادامداردىڭ وزدەرى قوڭىراۋ شالىپ، كومەك سۇرايتىندار دا از ەمەس.
مەملەكەتتىك كومەك جەتكىلىكسىز بولعاندا
الايدا ۇيدە كورسەتىلەتىن الەۋمەتتىك قىزمەت كەز كەلگەن ادامنىڭ قاجەتتىلىگىن وتەي المايدى. بىرەۋلەرگە الەۋمەتتىك قىزمەتكەردىڭ اپتاسىنا بىرنەشە رەت كەلۋى جەتكىلىكتى بولسا، ەندى بىرەۋلەرگە كۇن سايىن باقىلاۋ، مەديتسينالىق كۇتىم جانە كۇندەلىكتى تىرلىكتىڭ بارىندە دەرلىك كومەك قاجەت. اسىرەسە وزدىگىنەن ءجۇرىپ- تۇرا المايتىن، اۋىر دەرتكە شالدىققان نەمەسە تاۋلىك بويى كۇتىمدى قاجەت ەتەتىن ادامداردىڭ جاعدايى كۇردەلى.
مۇنداي جاعدايدا ستاتسيونارلىق مەكەمەلەر مەن جەكەمەنشىك پانسيوناتتار كومەككە كەلەدى.
كوكشەتاۋداعى «دوبروە سەردتسە» پانسيوناتى 2019 -جىلدان بەرى جۇمىس ىستەيدى. قازىر ونىڭ ەكى بولىمشەسىندە 120 ادام تۇرادى. ولاردىڭ اراسىندا قارتتار، مۇگەدەكتىگى بار ازاماتتار، توسەك تارتىپ جاتقان ناۋقاستار جانە ءومىردىڭ قيىن جاعدايىنا تاپ بولعان ادامدار بار.
العاشىندا ءبىر عانا بولىمشەسى بولعان پانسيونات كەيىن ءۇش فيليالعا دەيىن كەڭەيگەن. ءبىراق قازىر ەكەۋى عانا جۇمىس ىستەپ تۇر. پانسيونات جەتەكشىسى يرينا كاتۋحوۆانىڭ ايتۋىنشا، بۇعان تۇرعىندارعا ساپالى كۇتىم كورسەتۋ جانە قىزمەتكەرلەر قۇرامىن تولىق جاساقتاۋ قاجەتتىگى سەبەپ بولعان.
- مەنىڭشە، قىزمەتكەرى تولىق ءارى تۇراقتى جۇمىس ىستەيتىن ەكى پانسيوناتتىڭ بولعانى، مامان جەتىسپەۋشىلىگى ۇنەمى سەزىلەتىن ءۇش مەكەمەدەن الدەقايدا جاقسى. قارتتار مەن مۇگەدەكتىگى بار ادامدارعا كۇتىم جاساۋ جاي عانا جۇمىس ەمەس. بۇل - ۇلكەن جاۋاپكەرشىلىك، فيزيكالىق كۇش پەن ەموتسيالىق توزىمدىلىكتى قاجەت ەتەتىن ءىس. قىزمەتكەر جەتىسپەسە، ونىڭ زاردابىن ءبارى تارتادى. ەڭ باستىسى، پانسيونات تۇرعىندارى زارداپ شەگەدى، - دەيدى يرينا كاتۋحوۆا.
ونىڭ ايتۋىنشا، قازىر ەكى بولىمشەنىڭ دە قىزمەتكەرلەر قۇرامى تولىق. تۇرعىندارعا تاۋلىك بويى مەديتسينا ماماندارى مەن سانيتارلار كۇتىم جاسايدى. سونىمەن قاتار اسپازدار مەن اسحانا قىزمەتكەرلەرى جۇمىس ىستەيدى. اپتاسىنا ءبىر رەت دارىگەر كەلىپ، تۇرعىنداردى تەكسەرىپ، قاجەتتى كەڭەسىن بەرەدى.
توسەك تارتىپ جاتقان ناۋقاستارعا كۇتىم جاساۋ ءۇشىن ولاردى تاماقتاندىرۋ، تازالىعىن ساقتاۋ، جورگەگىن اۋىستىرۋ، قوزعالۋىنا كومەكتەسۋ جانە دەنساۋلىق جاعدايىن ۇنەمى باقىلاۋ قاجەت.
ساياباق كوشەسىندەگى بولىمشەدە كۇندىز ەكى مەديتسينا قىزمەتكەرى مەن ءۇش سانيتار جۇمىس ىستەيدى. تۇنگى اۋىسىمدا ءبىر مەديتسينا قىزمەتكەرى مەن ءۇش سانيتار كەزەكشىلىك ەتەدى. ال شوقاي كوشەسىندەگى بولىمشەدە كۇندىز ءبىر مەديتسينا قىزمەتكەرى مەن ءۇش سانيتار، تۇندە ءبىر مەديتسينا قىزمەتكەرى مەن ەكى سانيتار قىزمەت كورسەتەدى.
- قىزمەتكەرلەر كىمدەرگە كۇتىم جاسايتىنىن جاقسى تۇسىنگەنىن قالايمىن. ءبىزدىڭ تۇرعىندارعا ىقىلاس، شىدامدىلىق، قۇرمەت پەن ادام جىلۋى قاجەت. قارتتارعا دورەكى سويلەيتىن، ولارعا اشۋلانىپ قارايتىن نەمەسە مىندەتىنە جاۋاپسىز قارايتىن ادامدى ۇجىمدا ۇستاي المايمىن، - دەيدى پانسيونات باسشىسى.
يرينا كاتۋحوۆانىڭ ايتۋىنشا، مۇنداي جۇمىسقا لايىقتى مامان تابۋ وڭاي ەمەس. ويتكەنى بۇل قىزمەت تەك اۋىسىمعا كەلىپ، بەلگىلەنگەن ۋاقىتتى وتكىزۋمەن شەكتەلمەيدى. وزگەنىڭ كومەگىنە تولىقتاي تاۋەلدى ادامدارمەن جۇمىس ىستەۋ ءۇشىن سابىر، جاۋاپكەرشىلىك جانە ادامعا دەگەن قۇرمەت كەرەك.
قارجى جەتپەگەندە نە بولادى؟
تۇراقتى كۇتىمدى قاجەت ەتەتىن ادامداردىڭ تاعى ءبىر ماسەلەسى - ماتەريالدىق جاعدايى. جەكەمەنشىك پانسيوناتتا تۇرۋ اقىلى. تولەم عيماراتتى كۇتىپ ۇستاۋعا، تاماققا، كوممۋنالدىق قىزمەتتەرگە، قىزمەتكەرلەردىڭ جالاقىسى مەن ءدارى- دارمەككە جۇمسالادى. الايدا تۇرعىنداردىڭ اراسىندا ەڭ تومەنگى شىعىندى دا وتەۋگە شاماسى كەلمەيتىندەر بار.
- ءبىزدىڭ پانسيوناتتا مۇلدە زەينەتاقى المايتىن ادامدار دا بار. كەيبىرىنىڭ الاتىنى نەبارى 50-60 مىڭ تەڭگە. مىسالى ءبىر ادامعا جۇمىس ىستەۋگە مۇمكىندىك بەرەتىن مۇگەدەكتىك توبى بەلگىلەنگەنىمەن، دەنساۋلىعىنا بايلانىستى ءىس جۇزىندە ەڭبەك ەتە المايدى. وسىنداي قارجىمەن ول قالاي كۇن كورەدى؟ - دەيدى يرينا كاتۋحوۆا.
ونىڭ سوزىنشە، كەيبىر تۇرعىندار پانسيوناتتا تەگىن نەمەسە جەڭىلدىكپەن تۇرادى. ولاردى كۇتىپ- ۇستاۋعا كەتەتىن شىعىندى مەكەمە ءوز مۇمكىندىگىنە قاراي ءوزى وتەيدى.
- اقشاسى جوق ەكەن دەپ ادامدى ەسىكتەن شىعارىپ جىبەرە المايمىز. ءبىز ءۇشىن پانسيونات كاسىپتەن بۇرىن، ەڭ الدىمەن الەۋمەتتىك جاۋاپكەرشىلىك. كومەكتەسۋگە مۇمكىندىگىمىز بولسا، سوعان ەڭ بولماسا ءبىر رەت تالپىنىپ كورۋىمىز كەرەك، - دەيدى ول.
ينسۋلتتەن كەيىن تاكسي جۇرگىزۋشىسى بولعان
پانسيونات قىزمەتكەرلەرى جۇمىس بارىسىندا تالاي تاعدىرعا كۋا بولعان. سونىڭ ىشىندە ءبىر وقيعا ەرەكشە. بىردە مەكەمەگە اۋىر ينسۋلت العان ەر ادامدى اكەلگەن. ول اينالاسىندا نە بولىپ جاتقانىن تولىق تۇسىنبەيتىن، وزدىگىنەن قوزعالا المايتىن جاعدايدا بولعان.
الايدا اپكەسى باۋىرىن قاراۋسىز قالدىرماي، ۇنەمى كەلىپ تۇرعان. ونىمەن بىرگە جاتتىعىپ، ەستە ساقتاۋ قابىلەتى مەن سويلەۋىن قالپىنا كەلتىرۋگە ارنالعان كارتوچكالار مەن ءتۇرلى ماتەريالدار اكەلگەن. پانسيونات قىزمەتكەرلەرى دە كۇن سايىن وعان كومەكتەسكەن.
ۋاقىت وتە كەلە ەر ادام اينالاسىنداعىلاردى جاقسىراق ءتۇسىنىپ، قوزعالا باستاعان. كەيىن اياعىنا تۇرىپ، وزدىگىنەن جۇرە العان. ءبىراز ۋاقىتتان سوڭ اپكەسى وعان كولىك ساتىپ الىپ بەرىپ، قالىپتى ومىرگە قايتا ورالۋىنا جاعداي جاساعان.
- ءبىر كەزدەرى بىزگە اۋىر حالدە جەتكىزىلگەن ادامنىڭ كەيىن وسى پانسيوناتقا جۇرگىزۋشى بولىپ جۇمىسقا ورنالاسقانىن ەلەستەتىپ كورىڭىزشى! بۇل ءبىز ءۇشىن ۇلكەن قۋانىش بولدى. قازىر ول بىزدە جۇمىس ىستەمەيدى، ءبىراق قالىپتى ءومىرىن ءسۇرىپ جاتىر. تاكسي جۇرگىزىپ، ءوز ەڭبەگىمەن اقشا تابادى. وسى وقيعانى ەسكە العان سايىن، ءبىزدىڭ جۇمىسىمىزدىڭ ءمانى نەدە ەكەنىن تۇسىنەمىن. ارينە، ونىڭ ساۋىعىپ كەتۋىنە كوپتەگەن جاعداي اسەر ەتتى. اعزاسىنىڭ مۇمكىندىگى، مەديتسينالىق كومەك، اپكەسىنىڭ وراسان ەڭبەگى، ءوزىنىڭ تالپىنىسى جانە ءبىزدىڭ قىزمەتكەرلەردىڭ كۇندەلىكتى قولداۋى. ءبىز دە وسى تاعدىردىڭ ءبىر بولىگى بولعانىمىزعا قۋانامىز، - دەپ ەسكە الادى يرينا كاتۋحوۆا.
پانسيوناتتا بۇدان باسقا دا جاقسى ناتيجەگە جەتكەن جاندار بار. بىردە مەكەمەگە ابدەن السىرەگەن، دۇرىس ءجۇرىپ- تۇرا المايتىن قارت ايەلدى اكەلگەن. قىزمەتكەرلەر كۇن سايىن وعان كۇتىم جاساپ، قولداۋ كورسەتىپ، كۇندەلىكتى تىرشىلىگىنە بىرتىندەپ ورالۋىنا كومەكتەسكەن. ۋاقىت وتە كەلە اجەيدىڭ جاعدايى جاقسارىپ، ءوز اياعىمەن ۇيىنە قايتقان.
- مۇنداي وقيعالار بىزدە از ەمەس. ءبىراق پانسيوناتقا كەلگەن ءار ادام مىندەتتى تۇردە ساۋىعىپ كەتەدى دەگەن وي قالىپتاستىرعىم كەلمەيدى. وكىنىشكە قاراي، ولاي ەمەس. بىزگە اۋىر دەرتكە شالدىققان، ينسۋلت العان، دەنساۋلىعىندا ەلەۋلى شەكتەۋلەرى بار ادامدار كەلەدى. ءبىرىنىڭ جاعدايى جاقسارادى، ەندى ءبىرىنىڭ احۋالى تۇراقتى ساقتالادى، ال كەيبىرىنىڭ دەرتى اسقىنا تۇسەدى، - دەيدى ول.
مۇنداي جاعدايدا ەڭ باستىسى - ادامدى نازاردان تىس قالدىرماۋ. ال اۋرۋدى ەمدەۋ مۇمكىن بولماعان كەزدە مەديتسينا ماماندارىمەن بىرلەسىپ، ناۋقاسقا لايىقتى كۇتىم كورسەتىپ، دەرتىن جەڭىلدەتۋ ماڭىزدى. ويتكەنى ادام قادىرى ءومىرىنىڭ قاي كەزەڭىندە دە ساقتالۋى كەرەك.
كۇتىم عانا ەمەس، ادامعا دەگەن قۇرمەت تە ماڭىزدى
مەملەكەتتىك ستاتيستيكاداعى كورسەتكىشتەر مەن پانسيوناتتارداعى ورىن سانىنىڭ ارتىندا وزگەنىڭ كومەگىنە ءزارۋ ادامداردىڭ تاعدىرى تۇر. مۇندا ماسەلە الەۋمەتتىك قىزمەتكەرلەردىڭ، مەديتسينا ماماندارىنىڭ نەمەسە مەكەمەلەردەگى ورىنداردىڭ جەتكىلىكتى بولۋىمەن عانا شەكتەلمەيدى. كورسەتىلەتىن كومەكتىڭ ساپاسى دا اسا ماڭىزدى.
يرينا كاتۋحوۆا پانسيوناتتا جۇمىس ىستەگەن جىلدارى تالاي جاعدايدى كورگەنىن ايتادى. بىرەۋلەردىڭ ۇيىنە ورالعانىنا كۋا بولسا، ەندى بىرەۋلەردىڭ اۋىر ناۋقاستانىپ، ومىردەن وتكەنىن كورگەن. ونىڭ سوزىنشە، تۇرعىندارعا دەگەن شىنايى قارىم- قاتىناس كۇندەلىكتى ۇساق- تۇيەك ارەكەتتەردەن بايقالادى.
- ءبارى ماڭىزدى. سانيتاردىڭ اجەيمەن قالاي سويلەسەتىنى، مەدبيكەنىڭ تۇرعىننىڭ وتىنىشىنە قالاي جاۋاپ بەرەتىنى، وزدىگىنەن تۇرا المايتىن، تاماق ىشە المايتىن نەمەسە كومەك سۇراي المايتىن ادامعا قانشالىقتى مۇقيات قارايتىنى - وسىنىڭ ءبارى ماڭىزدى، - دەيدى ول.
قارتايعان شاقتا ادامعا كۇندەلىكتى تىرلىكتىڭ ءار قادامىندا كومەك قاجەت بولۋى مۇمكىن. ءبىراق جانىندا جاقىندارى بولماسا دا، ول ءوز ماسەلەسىمەن جالعىز قالماۋعا ءتيىس. قارتتىق شاقتىڭ ءقادىرلى ءوتۋى تەك باسپانا، تاماق پەن ءدارى- دارمەكپەن قامتاماسىز ەتۋمەن ولشەنبەيدى. ەڭ باستىسى ادامنىڭ ءوزىن قاجەت سەزىنىپ، ونى بىرەۋدىڭ ويلاپ، قامقورلىق تانىتىپ جۇرگەنىن ءبىلۋى.
بۇعان دەيىن قازاقستاندا 100 جاسقا تولعان 44 زەينەتكەر بار ەكەنى حابارلانعان ەدى. ولار قالالاردىڭ قالاي وزگەرگەنىن، جاڭا ۇرپاقتىڭ ءوسىپ- جەتىلگەنىن جانە تالاي تاريحي وقيعانى كوزىمەن كورگەن. قازىر ەلىمىزدەگى ەڭ قارت ايەل 106 جاستا، شىمكەنتتە تۇرادى. الماتىدا ۇلى وتان سوعىسىنىڭ ارداگەرى، عالىم، بيولوگيا عىلىمدارىنىڭ دوكتورى، پروفەسسور ءارى اكادەميك 104 جاسقا تولعان. ول - قازاقستانداعى ەڭ قارت ەر زەينەتكەر.
اۆتورلار
كاميلا مۇلىك