ەڭ جاۋاپتى كەزەڭ ەندى باستالادى - ساراپشى جاڭا كونستيتۋتسيا تۋرالى

استانا. KAZINFORM - جاڭا كونستيتۋتسيا مەملەكەتتىك ينستيتۋتتاردى دامىتۋدىڭ جاڭا كەزەڭى جول اشپاق. بۇل تۋرالى Kazinform اگەنتتىگىنە بەرگەن سۇحباتىندا رەسەي عىلىم اكادەمياسىنىڭ قىتاي جانە قازىرگى ازيا ينستيتۋتىنىڭ ديرەكتورى الەكساندرا پەرمينوۆا ايتتى.

فوتو: الەكساندرا پەرمينوۆانىڭ جەكە مۇراعاتىنان

ساراپشىنىڭ سوزىنشە، جاڭا كونستيتۋتسيا سوڭعى جىلدارى جۇرگىزىلگەن ساياسي رەفورمالاردىڭ زاڭدى جالعاسى سانالاتىن.

- ءبىز كونستيتۋتسيانىڭ وزگەرۋى تۋرالى عانا ەمەس، مەملەكەتتىڭ ينستيتۋتسيونالدىق دامۋىنىڭ جاڭا كەزەڭى جايىندا ايتىپ وتىرمىز. قازاقستان بۇل كەزەڭگە بىرتىندەپ ءارى جۇيەلى تۇردە قادام باسۋدا. مەملەكەتتىك ينستيتۋتتاردى جاڭعىرتۋ بيلىك پەن قوعام اراسىنداعى تۇراقتى ديالوگ ارقىلى جۇزەگە استى. وعان كەيىنگى رەفەرەندۋمدارعا قاتىسۋشىلاردىڭ كورسەتكىشى دالەل بولا الادى، - دەدى ساراپشى.

الەكساندرا پەرمينوۆانىڭ پىكىرىنشە، ماڭىزدى ساياسي شەشىمنىڭ قوعام قولداۋىنا يە بولۋى ماڭىزدى.

- مەملەكەت رەفورمالاردى ازاماتتاردىڭ پىكىرىنە سۇيەنە وتىرىپ جۇزەگە اسىرىپ كەلەدى. سوندىقتان قابىلدانعان شەشىمدەر ومىرشەڭ دەپ ايتۋعا نەگىز بار. مۇنداي ءتاسىل اۋقىمدى ساياسي وزگەرىستەر كەزەڭىندە اسا وزەكتى، - دەدى الەكساندرا پەرمينوۆا.

ونىڭ ايتۋىنشا، قازىرگى رەفورما تەك كونستيتۋتسيانى جاڭارتۋمەن شەكتەلمەيدى. نەگىزگى قۇجات ەلدىڭ بۇكىل زاڭنامالىق جۇيەسىن جەتىلدىرۋگە باعىتتالعان.

- بۇگىندە جاڭا ينستيتۋتتاردىڭ قىزمەتىن رەتتەيتىن كونستيتۋتسيالىق زاڭدار قابىلداندى. كونستيتۋتسيا ساياسي جۇيەنىڭ نەگىزگى قاعيداتتارىن بەلگىلەدى: قۇرىلتايدىڭ، حالىق كەڭەسىنىڭ، ۆيتسە-پرەزيدەنت ينستيتۋتىنىڭ جانە وزگە دە مەملەكەتتىك ورگانداردىڭ ناقتى قالاي جۇمىس ىستەيتىنى ايقىندالا ءتۇستى، - دەپ تولىقتىردى ول.

ساراپشى كونستيتۋتسيالىق وزگەرىستى مەملەكەتتىك جۇيەنى كەزەڭ- كەزەڭىمەن دامىتۋدىڭ ەۆوليۋتسيالىق جولى رەتىندە باعالادى.

- بۇل - ريەۆوليۋتسيالىق وزگەرىس ەمەس، كەيىنگى جىلدارى جۇيەلى تۇردە جۇزەگە اسىرىلىپ كەلە جاتقان دامۋ باعىتى. مۇنداي ءتاسىل حالىقارالىق جانە وڭىرلىك سىن-قاتەر كەزىندە ەلدىڭ تۇراقتىلىعىن ساقتاي وتىرىپ، ساياسي جۇيەنى بىرتىندەپ جەتىلدىرۋگە مۇمكىندىك بەرەدى، - دەپ قوستى سپيكەر.

سونىمەن قاتار ساراپشى كونستيتۋتسيالىق رەفورمانى جۇزەگە اسىرۋ كەزەڭى ەندى باستالاتىنىن اتاپ ءوتتى.

- الداعى ايلاردا قۇرىلتاي سايلاۋى وتكىپ، جاڭا مەملەكەتتىك ينستيتۋتتار جاساقتالادى، ۆيتسە-پرەزيدەنتتىڭ كانديداتۋراسى ايقىندالادى. ياعني قازاقستان كونستيتۋتسيادا بەلگىلەنگەن قاعيداتتاردى ناقتى باسقارۋ تەتىكتەرىنە اينالدىرۋ كەزەڭىنە قادام باسىپ وتىر، - دەدى مامان.

اتا زاڭ ارقىلى مەملەكەتتىك باسقارۋدىڭ جاڭا ۇلگىسى قالىپتاسپاق. الەكساندرا پەرمينوۆانىڭ پايىمىنشا، جاڭا باسقارۋ جۇيەسىندە زاڭ شىعارۋ باستاماسىن ۇسىناتىن سۋبەكتىلەردىڭ قاتارى كەڭەيەدى.

- زاڭ شىعارۋ باستاماسى پرەزيدەنتكە، پارلامەنت دەپۋتاتتارىنا، ۇكىمەتكە جانە حالىق كەڭەسىنە بەرىلەدى. بۇل مەملەكەتتىك باسقارۋ جۇيەسىنىڭ تەڭگەرىمدى ءارى ءتيىمدى بولۋىنا ىقپال ەتەدى، - دەدى رەسەي عىلىم اكادەمياسىنىڭ قىتاي جانە قازىرگى ازيا ينستيتۋتىنىڭ ديرەكتورى.

ول سونداي-اق ەلدەگى ساياسي ۇدەرىستىڭ جاندانا تۇسەتىنىن ايتتى.

- پارتيالىق جۇيە جاڭارىپ، مەملەكەتتىك ورگانداردا كادرلىق وزگەرىستەر بولادى، ءبىرقاتار ماڭىزدى ينستيتۋتتاردىڭ جاڭا قۇرامى قالىپتاسادى. مۇنىڭ بارلىعى قازاقستانداعى اۋقىمدى ساياسي جاڭعىرۋدىڭ ءبىر بولىگىنە اينالادى، - دەدى ول.

ءسوز سوڭىندا الەكساندرا پەرمينوۆا كونستيتۋتسيانىڭ ءتيىمدى ناتجيە كورسەتۋىنە اسەر ەتەتىن فاكتورلاردى اتادى.

- ەڭ جاۋاپتى كەزەڭ ەندى باستالادى. ەندىگى ماڭىزدىسى - جاڭا كونستيتۋتسيالىق نورمالاردىڭ ءىس جۇزىندە قانشالىقتى ءتيىمدى ورىندالاتىنى. قازاقستاننىڭ ساياسي جۇيەسىنىڭ الداعى دامۋى وسىعان تىكەلەي بايلانىستى، - دەپ تۇيىندەدى ساراپشى.

ايتا كەتەيىك، 1-شىلدەدەن باستاپ قازاقستاندا جاڭا اتا زاڭ كۇشىنە ەندى. بۇعان دەيىن جاڭا كونستيتۋتسيادان كەيىن قوعام ءومىرى قالاي وزگەرەتىنىن جازدىق.