بۇگىنگى تاڭدا قازاقستاننىڭ كولىك ينفراقۇرىلىمىن دامىتۋ ەلىمىزدىڭ حالىقارالىق بايلانىسىن نىعايتۋعا، ترانسكاسپي حالىقارالىق كولىك باعىتىنا ينتەگراتسيالانۋعا جانە قازاقستاننىڭ ەۋرازيانىڭ نەگىزگى ترانزيتتىك توراپتارىنىڭ ءبىرى رەتىندەگى ءرولىن كەڭەيتۋگە باعىتتالعان. سونىمەن قاتار، اۆياتسيالىق ينفراقۇرىلىم جاڭعىرتىلۋدا، مارشرۋتتىق جەلى كەڭەيتىلۋدە جانە حالىق ءۇشىن اۆياتاسىمالداردىڭ قولجەتىمدىلىگى ارتۋدا. اۋەجايلاردىڭ قالاي جاڭارتىلىپ جاتقانى، مۋلتيمودالدى لوگيستيكالىق حابتاردىڭ قالىپتاسىپ، حالىقارالىق رەيستەردىڭ گەوگرافياسىنىڭ كەڭەيۋى تۋرالى Primeminister.kz رەداكسيانىڭ ارنايى شولۋىندا.
ت ح ك ب- نىڭ جۇك اۆياحابى: جۇكتەردى وڭدەۋدىڭ 102,5 مىڭ تونناعا دەيىن ءوسۋى جانە الەمدىك تاسىمالداۋشىلاردىڭ جۇمىسى
2026-جىلدىڭ قاڭتار-شىلدە ايلارىندا قازاقستان اۋەجايلارى 102,5 مىڭ توننا جۇك وڭدەدى، بۇل وتكەن جىلدىڭ سايكەس كەزەڭىمەن سالىستىرعاندا 10 پايىزعا ارتىق. نەگىزگى جۇكتەمە الماتى حالىقارالىق اۋەجايىنا تيەسىلى - 66,1 مىڭ توننا نەمەسە جالپى كولەمنىڭ 64 پايىزدان استامى.
الماتى اۋەجايىندا 2025-2028-جىلدارعا ارنالعان Horizon باعدارلاماسىنىڭ ءبىرىنشى كەزەڭى جۇزگە اسىرىلۋدا، وندا ەكسپورتتىق ايماقتى 5 مىڭ شارشى مەترگە كەڭەيتۋ، Boeing 747-8 جانە Airbus A380 سياقتى F كلاسىنداعى ەڭ ءىرى ءارى ۇزاق قاشىقتىقتارعا ۇشاتىن جۇك ۇشاقتارى ءۇشىن 7 تۇراققا انالعان جۇك پەررونىن سالۋ، سونداي-اق 500 گەكتار اۋماقتا لوگيستيكالىق كلاستەر قالىپتاستىرۋ قاراستىرىلعان.
اقتوبەدە وتىن-جانارماي قۇيۋ ينفراقۇرىلىمى دامىتىلىپ جاتقان لوگيستيكالىق كەشەن قۇرىلۋدا، قاراعاندىدا جۇك اۆياكومپانيالارىن قابىلداۋ ءۇشىن ينفراقۇرىلىم كەڭەيتىلۋدە، اقتاۋدا اۆياتسيالىق، تەڭىز جانە تەمىرجول مارشرۋتتارىنىڭ ينتەگراتسياسى ۇيىمداستىرىلۋدا.
ترانزيتتىك الەۋەتتى دامىتۋ بويىنشا ۇكىمەت قابىلداپ جاتقان شارالار قازىردىڭ وزىندە ءىس جۇزىندە ناتيجە بەرۋدە. 2026-جىلدىڭ ماۋسىم ايىنان باستاپ الەمدەگى ەڭ ءىرى جۇك تاسىمالداۋشىلاردىڭ ءبىرى - Cargolux كوپانياسى استانا ارقىلى رەيستەردى قايتا جانداندىرا باستادى جانە اپتاسىنا 14 رەيسكە دەيىن ورىنداۋدى جوسپارلاپ وتىر. ازىرگە اۋە كەمەلەرى ءبىزدىڭ اۋەجايلارعا تەك جانارماي قۇيىپ الۋ جانە تەحنيكالىق قىزمەتتى پايدالانۋ ءۇشىن عانا قونىپ، ازدى-كەم ايالداپ جاتقان ۋاقىتتا، تولىققاندى كوممەرتسيالىق جۇك وپەراتسيالارىنا كوشۋ ماسەلەسى دە پىسىقتالۋدا.
سونىمەن قاتار اۋەجايلارداعى قاجەتتى ينفراقۇرىلىمدار كەڭەيتىلۋدە، ولار: قوسىمشا قويما قۋاتتارى، فارماتسيەۆتيكالىق جانە تەز بۇزىلاتىن ونىمدەرگە ارنالعان تەمپەراتۋرالىق ساقتاۋ ايماقتارى، ەلەكتروندىق كوممەرتسيا نىساندارى. بۇل جۇمىستار جۇك وپەراتسيالارىنىڭ كولەمىن ۇلعايتۋعا جانە جاڭا حالىقارالىق تاسىمالداۋشىلاردى تارتۋعا جول اشادى.
تامىز ايىندا Cathay Pacific Cargo كومپانياسى استاناعا تۇراقتى جۇك رەيستەرىن ىسكە قوستى. تاسىمالداۋشى Boeing 747 Freighter اۋە كەمەلەرىندە اپتاسىنا بەس رەيسكە دەيىن ورىنداماق، بۇل قازاقستاننىڭ حالىقارالىق جۇك مارشرۋتتارىنا قوسىلۋىن ودان ءارى نىعايتا تۇسەدى.
وتكىزۋ قۋاتى 6,5 ەسە ءوستى: 3 جاڭا تەرمينال ىسكە قوسىلدى، 3 اۋەجاي سالىنۋدا جانە ايماقتىق ايلاقتار جاڭارتىلۋدا
سوڭعى ءۇش جىلدا جەكە ينۆەستيتسيالاردى تارتۋ ەسەبىنەن الماتى، قىزىلوردا جانە شىمكەنت اۋەجايلارىندا جاڭا تەرمينالدىق كەشەندەر پايدالانۋعا بەرىلدى. بۇل جالپى وتكىزۋ قۋاتىن 6,5 ەسەگە ارتتىرۋعا مۇمكىندىك بەردى، اتاپ ايتقاندا جولاۋشىلار سانى جىلىنا 3,5 ميلليوننان 23 ميلليونعا دەيىن كوبەيدى.
ىشكى تۋريزمدى جانە شالعاي وڭىرلەرمەن بايلانىستى دامىتۋ شەڭبەرىندە پرەزيدەنت قاسىم-جومارت توقايەۆتىڭ تاپسىرماسىمەن كاتونقاراعاي، زايسان جانە كەندىرلى سىندى كۋرورتتىق ايماقتاردا ءۇش جاڭا اۋەجايدىڭ قۇرىلىسى جۇرۋدە. ولاردى پايدالانۋعا بەرۋ 2026-جىلدىڭ سوڭىنا جوسپارلانعان.
سونداي-اق ۇشۋ-قونۋ جولاقتارى مەن اۋەايلاق كەشەندەرى جاڭعىرتىلۋدا. ماسەلەن، ەلوردالىق اۋەجايدىڭ ماگيسترالدىق ۇ ق ج كۇردەلى جوندەۋدەن ءوتتى. بالقاشتا تەرمينال عيماراتى، بۇرۋ-قوزعاۋ جولى مەن پەررون رەكونسترۋكسيادان وتكىزىلدى، ولارعا زاماناۋي جارىق- سيگنال جابدىعى ورناتىلدى، سونداي- اق استانا مەن الماتىعا اۋە رەيستەرى اشىلدى.
پاۆلودار اۋەجايىن قايتا جاڭارتۋ بارىسىندا ۇشۋ-قونۋ جولاعى 45 مەتردەن 60 مەترگە دەيىن كەڭەيتىلدى. بۇل ۇزاق قاشىقتىقتارعا ۇشاتىن اۋىر كەمەلەر ءۇشىن ۇشۋ سالماعىنا قويىلاتىن شەكتەۋلەردى الىپ تاستاۋعا جانە ۇشۋ قاۋىپسىزدىگىن ارتتىرۋعا مۇمكىندىك بەردى. اۋە ايلاعى استانا - پاۆلودار - استانا باعىتى بويىنشا العاشقى رەيستى قابىلداپ، جۇمىسىن قايتا باستادى. بۇل باعىتتا 15 مىڭ تەڭگە ءتاريفى بويىنشا اپتاسىنا ءتورت رەت جيىلىكپەن سۋبسيديالاناتىن رەيس ىسكە قوسىلدى، ال 1-قىركۇيەكتەن باستاپ الماتىعا كۇندەلىكتى كوممەرتسيالىق رەيستەر جانە اپتاسىنا جەتى رەت جيىلىكپەن نوۆوسيبيرسكىمەن حالىقارالىق اۋە قاتىناسى قايتا باستالادى.
2026-جىلدىڭ تامىزىندا ارقالىق اۋەجايىن قالپىنا كەلتىرۋ جۇمىستارى تولىعىمەن اياقتالدى، بۇل قالامەن تۇراقتى جولاۋشىلار اۋە قاتىناسىن ىسكە قوسۋعا مۇمكىندىك بەردى. استانا - ارقالىق - استانا باعىتى بويىنشا العاشقى رەيس 22-تامىزدا ورىندالدى. سونىمەن قاتار، شىمكەنتتە ەكىنشى ۇ ق ج- نىڭ قۇرىلىسى جۇرۋدە، ول 2027-جىلى اياقتالادى. ال ءۇرجاردا جولاۋشىلار تەرمينالىنىڭ رەكونسترۋكسياسى جالعاسۋدا، ول 2027-جىلدىڭ اقپان ايىندا اياقتالادى.
جولاۋشىلار اعىنىن 7,4 ميلليون ادامعا دەيىن ۇلعايتۋ، 2030-جىلعا قاراي اۋە كەمەلەرىنىڭ سانىن 160 قا جەتكىزۋ جانە ترانزيتتىك باعىتتاردى دامىتۋ
2025-جىلدىڭ قورىتىندىسى بويىنشا قازاقستاندىق اۆياكومپانيالارمەن 15,4 ميلليون جولاۋشى تاسىمالداندى، بۇل 2024-جىلعى كورسەتكىشتەردەن 4,8 پايىزعا ارتىق، ال اۋەجايلاردىڭ جالپى جولاۋشىلار اعىنى 31,8 ميلليون ادامعا جەتتى. وسى جىلى دا وڭ ديناميكا ساقتالىپ وتىر: 2026-جىلدىڭ ءبىرىنشى جارتىجىلدىعىندا اۆياكومپانيالار وتكەن جىلدىڭ سايكەس كەزەڭىمەن سالىستىرعاندا 2,6 پايىز وسىممەن 7,4 ميلليون جولاۋشىنى تاسىمالدادى.
«اۋە ەركىندىگىنىڭ» بەسىنشى دارەجەسى تەتىگى ازيا مەن ەۋروپا اراسىنداعى ترانزيتتىك جانە ءتۇيىسۋ باعىتتارىن دامىتۋ ءۇشىن قولدانىلادى. وسىنداي جوبالاردىڭ ءبىرى - VietJet Air اۋە كومپانياسىنىڭ حانوي - الماتى - پراگا باعىتى بويىنشا اشۋعا دايىندالىپ جاتقان رەيسى.
«اشىق اسپان» رەجيمى شەڭبەرىندە حالىقارالىق اۆياتاسىمالداردىڭ گەوگرافياسى قازاقستاندى الەمنىڭ 30 ەلىمەن بايلانىستىراتىن 135 باعىتقا دەيىن كەڭەيتىلدى. 2026-جىلعا جوسپارلانعان 15 باعىتتىڭ ىشىندە ۆارشاۆا، شاڭحاي، گۋاڭجوۋ، لارناكا، ۇلان-باتىر، يزمير قالالارىنا اۋە باعىتتارى اشىلدى. سونداي-اق سيان، ءۇرىمجى، بىشكەك، ءنوۆوسىبىر، سانكت-پەتەربۋرگ، تۇمەن جانە باتۋمي قالالارىنا كوممەرتسيالىق رەيستەر جۇزەگە اسىرىلۋدا. جىل سوڭىنا دەيىن توكيو مەن قاشقارعا رەيستەر پىسىقتالۋدا.
قازاقستاننىڭ تۇراقتى ازاماتتىق اۆياتسيا پاركىندە 111 اۋە كەمەسى بار. 2026-جىلدىڭ سوڭىنا دەيىن تاعى 6 اۋە كەمەسى جەتكىزىلەدى (Air Astana ءۇشىن – 4، Vietjet Qazaqstan ءۇشىن - 2). 2030-جىلدىڭ سوڭىنا قاراي Airbus A320/A321neo ،Boeing 737 MAX جانە الىس قاشىقتىققا ۇشاتىن Boeing 787 Dreamliner اۋە كەمەلەرىن جەتكىزۋ ەسەبىنەن كوممەرتسيالىق اۋە كەمەلەرىنىڭ پاركى 160 قا دەيىن ۇلعايادى. (2027-جىلى – 11، 2028-جىلى – 10، 2029-جىلى – 9، 2030-جىلى - 13 اۋە كەمەسى).
ازاماتتىق اۆياتسيا سالاسىنىڭ قارقىندى دامۋىنا بايلانىستى، بۇگىندە وندا شامامەن 25 مىڭ ادام ەڭبەك ەتەتىنىن ەسكەرە وتىرىپ، ماماندار دايارلاۋ جۇمىستارى كەزەڭ- كەزەڭىمەن كەڭەيتىلۋدە. ازاماتتىق اۆياتسيا اكادەمياسىنداعى مەملەكەتتىك گرانتتار سانى 2022-2023 وقۋ جىلىنداعى 180 نەن 2025-2026 وقۋ جىلىندا 618 گە دەيىن، ياعني ءۇش ەسەدەن استامعا ارتتى. ال ستۋدەنتتەر كونتينگەنتى ءتورت جىل ىشىندە 72 پايىزدان استام ءوستى. تۇلەكتەردىڭ جۇمىسقا ورنالاسۋ دەڭگەيى 90 پايىزعا جەتەدى. سونىمەن قاتار دۋالدى وقىتۋ جۇيەسى دە دامىپ كەلەدى: بۇگىندە 220 ستۋدەنت 48 سەرىكتەس كاسىپورىننىڭ بازاسىندا ءبىلىم الۋدا، ال ءبىلىم بەرۋ باعدارلامالارى جۇمىس بەرۋشىلەرمەن بىرلەسىپ جانە حالىقارالىق ستاندارتتاردى ەسكەرە وتىرىپ ازىرلەنەدى.
ۇشۋ قاۋىپسىزدىگى دەڭگەيى - 95,7 پايىز، ترانزيتتىك تاسىمال كولەمى ءتورت ەسەگە ارتتى
حالىقارالىق ازاماتتىق اۆياتسيا ۇيىمىنىڭ (يكاو) باعالاۋ ناتيجەسىنە سايكەس، قازاقستاننىڭ اۆياتسيالىق قاۋىپسىزدىك سالاسىنداعى ستاندارتتارعا سايكەستىك دەڭگەيى 95,7%- پايىزى، ال ۇشۋ قاۋىپسىزدىگى ستاندارتتارىن ءتيىمدى ەنگىزۋ دەڭگەيى 82 پايىزدى قۇرادى. سالىستىرمالى تۇردە، ەۋروپا ءوڭىرى بويىنشا بۇل كورسەتكىشتەر ورتا ەسەپپەن تيىسىنشە %88 جانە %74 قۇرايدى.
سالانىڭ ۇيىمداستىرۋشىلىق قۇرىلىمى كۇشەيتىلدى: 2026-جىلى كولىك وقيعالارى مەن ينتسيدەنتتەرىن تەرگەپ-تەكسەرۋ جونىندەگى مامانداندىرىلعان ورتالىق قۇرىلىپ، وعان اۆياتسيالىق وقيعالاردى تەرگەپ-تەكسەرۋ فۋنكسيالارى بەرىلدى. جاڭا ءتاسىل يكاو ستاندارتتارى مەن ۇسىنىلاتىن پراكتيكاسىنا سايكەس تاۋەلسىز ءارى ءتيىمدى تەرگەپ-تەكسەرۋ جۇيەسىن قالىپتاستىرۋدى كوزدەيدى.
ي ك ا و- مەن بىرلەسىپ ساراپشىلار دايارلاۋ جانە زەرتحانالىق بازانى دامىتۋ جۇمىستارى جۇرگىزىلۋدە، سونداي-اق اۆياتسيا سالاسىن 2050-جىلعا دەيىن دامىتۋ جونىندەگى باس جوسپاردى ازىرلەۋ اياقتالۋعا جاقىن. سوڭعى 3 جىلدا رەسپۋبليكا اۋە كەڭىستىگى ارقىلى ورىندالاتىن ترانزيتتىك ۇشۋلار كولەمى 4 ەسەگە ارتتى. اۋە قوزعالىسىنا قىزمەت كورسەتۋدىڭ جوعارى ستاندارتتارىن قامتاماسىز ەتۋ ماقساتىندا «قازاەروناۆيگاتسيا» ر م ك راديوتەحنيكالىق جابدىقتار مەن ناۆيگاتسيالىق جۇيەلەردى تەحنولوگيالىق جاڭعىرتۋ بويىنشا LEIDOS كورپوراتسياسىمەن بەس جىلدىق كەلىسىمشارتتى جۇزەگە اسىرۋدا.
اۆياتسيالىق كەروسين ءوندىرىسىن ەكى ەسەگە ارتتىرىپ، 1,8 ميلليون تونناعا جەتكىزۋ جانە جانارماي قۇيۋدىڭ باسەكەلەستىك شارتتارى
اۆياتسيالىق وتىننىڭ باسەكەگە قابىلەتتى باعاسى ۇشۋ گەوگرافياسىن كەڭەيتۋدىڭ جانە حالىقارالىق اۋە كومپانيالارىن تارتۋدىڭ ماڭىزدى ەكونوميكالىق فاكتورلارىنىڭ بىرىنە اينالدى.
جانارماي قۇيۋدىڭ ءتيىمدى شارتتارى مەن جەدەل قىزمەت كورسەتۋ قازاقستان اۋەجايلارىنىڭ اۋە تاسىمالداۋشىلارى ءۇشىن تارتىمدىلىعىن ارتتىرىپ، جولاۋشىلار جانە جۇك تاسىمالى كولەمىنىڭ وسۋىنە ىقپال ەتۋدە. بۇل قازاقستاننىڭ ەۋرازياداعى اۋە حابى رەتىندەگى پوزيتسياسىن نىعايتادى. بۇگىندە قازاقستاندا Turkish Airlines ،MNG Airlines ،Cargolux ،China Southern Airlines ،HongKong Air Cargo، Fly Meta ،Saudi Arabian Airlines ،Air Atlanta ،Hungary Airlines ،Silk Way West Airlines، Easy Charter ،Camex Airlines ،My Freighter ،Fly Khiva ،Aerotrans جانە باسقا دا اۋە كومپانيالارى جانارماي قۇيادى.
مۇنداي باسەكەلەستىك ارتىقشىلىقتارعا وتىن-ەنەرگەتيكا جانە كولىك سەكتورلارىندا جۇيەلى شارالار كەشەنىن ىسكە اسىرۋدىڭ ارقاسىندا قول جەتكىزىلدى. نەگىزگى شارالاردىڭ ءبىرى - دەلدالدىق بايلانىستاردى قىسقارتۋ جانە اشىق باعا بەلگىلەۋگە كوشۋ. جىل باسىنان بەرى «ق م گ-اەرو» وپەراتورى شەتەلدىك اۋە كومپانيالارىنا، سونىڭ ىشىندە Turkish Airlines ،Flydubai ،Pegasus جانە Air Atlanta كومپانيالارىنا 50 مىڭ توننادان استام اۆياتسيالىق وتىن جەتكىزدى. بۇل وڭىردەگى جانارماي قۇيۋدىڭ ەڭ تومەنگى قۇنىن ساقتاۋعا مۇمكىندىك بەردى.
بۇگىندە ىشكى نارىقتىڭ اۆياتسيالىق وتىنعا دەگەن قاجەتتىلىگى جۇمىس ىستەپ تۇرعان مۇناي وڭدەۋ زاۋىتتارىنىڭ رەسۋرستارى ەسەبىنەن تولىق قامتاماسىز ەتىلەدى. 2026-جىلى وتاندىق زاۋىتتار 825 مىڭ توننا اۆياوتىن وندىرەدى، بۇل يمپورتتىق رەسۋرستى تەك ترانزيتتىك جانە حالىقارالىق مارشرۋتتارعا قىزمەت كورسەتۋگە بوساتادى.
مۇناي وڭدەۋ سالاسىن دامىتۋ تۇجىرىمداماسى اياسىندا 2032-جىلعا قاراي وتاندىق اۆياتسيالىق كەروسين ءوندىرىسى ەكى ەسەدەن استام ارتىپ، جىلىنا 1,7-1,8 ميلليون تونناعا جەتەدى. سونىمەن قاتار وتاندىق زاۋىتتار Jet A-1 ستاندارتىنا ساي اۆياتسيالىق وتىن وندىرۋگە تەحنولوگيالىق تۇرعىدان دايىن، ال اۋەجايلاردا جانارماي قۇيۋ كەشەنى ينفراقۇرىلىمىن Joint Inspection Group ستاندارتتارى بويىنشا سەرتيفيكاتتاۋعا كەزەڭ-كەزەڭىمەن جاڭعىرتۋ جۇمىستارى جۇرگىزىلۋدە.