بۇل جونىندە ق ر پارلامەنتى ءماجىلىسى VIII شاقىرىلىمىنىڭ دەپۋتاتى، كونستيتۋتسيالىق كوميسسيانىڭ مۇشەسى سنەجاننا يماشيەۆا Kazinform اگەنتتىگىنىڭ اناليتيكالىق شولۋشىسىنا بەرگەن سۇحباتىندا مالىمدەدى.
ونىڭ سوزىنشە، ەڭبەكسۇيگىشتىك، دامۋ جانە ءبىلىم ءتارىزدى قۇندىلىقتاردىڭ كونستيتۋتسيالىق دەڭگەيدە بەكىتىلۋى - اتا زاڭداعى ەڭ ماڭىزدى جاڭا نورمالاردىڭ ءبىرى.
- قىزمەتتىڭ نەگىزگى ۇستانىمدارى رەتىندە ەڭبەكقورلىق، وركەندەۋ جانە ءبىلىم سەكىلدى قۇندىلىقتار ەنگىزىلگەن. ال دامۋدىڭ ستراتەگيالىق باعىتى رەتىندە ادام كاپيتالى، عىلىم-ءبىلىم، يننوۆاتسيا ايقىندالدى، - دەيدى ول.
ساراپشىنىڭ پىكىرىنشە، مۇنداي ەرەجەلەر مەملەكەتتىڭ دامۋ باعىتىن دا كورسەتەدى، ياعني قازاقستان بىرتىندەپ شيكىزاتتىق مودەلدەن ءبىلىم ەكونوميكاسىنا كوشىپ جاتىر.
- بۇل ەلدىڭ شيكىزاتتىق ەكونوميكا مودەلىنەن ءبىلىم ەكونوميكاسىنا اۋىسىپ جاتقانىن بىلدىرەتىن ەڭ ماڭىزدى بەلگىلەردىڭ ءبىرى. مۇناي، گاز جانە باسقا دا تابيعي رەسۋرستار شەكتەۋلى، ولاردىڭ باعاسى الەمدىك نارىققا بايلانىستى. ال ءبىلىم، ءبىلىم بەرۋ جانە كاسىبيلىك دۇرىس ينۆەستيتسيا سالىنعان جاعدايدا توقىراۋدى بىلمەي، تەك وسە بەرەتىن كاپيتال، - دەدى سنەجاننا يماشيەۆا.
ونىڭ سوزىنشە، اتا زاڭدا مۇنداي قۇندىلىقتاردى بەكىتۋ كۇللى مەملەكەتتىك جۇيە جانە جالپى قوعامعا جاڭا باعىتتار نۇسقايدى.
- سول سەبەپتى كونستيتۋتسيادا ءبىلىم جانە ەڭبەك قۇندىلىقتارىن بەكىتۋ - جالپى مەملەكەتتىك جۇيە ءۇشىن جاڭا باعدار. بىلىمنەن نەگىز الاتىن قوعام، ىلگەرىلەۋ جانە دامۋ ءاردايىم تۇراقتى جانە بەرىك بولادى. ال ەڭبەك ەتۋ پسيحولوگياسى تۇتىنۋ تۇسىنىگىنەن ماڭىزدىراق بولۋى ءتيىس، - دەدى ول.
ودان بولەك، كونستيتۋتسيالىق كوميسسيا مۇشەسى جاڭا كونستيتۋتسيالىق مودەلدە قاراستىرىلعان ەكونوميكالىق دامۋ مەحانيزمدەرىنە توقتالدى. ونىڭ ايتۋىنشا، ارنايى قۇقىقتىق رەجيمدەر مەن جەدەل داميتىن قالالار ينۆەستيتسيا تارتۋ جانە جاڭا ءوندىرىس وشاقتارىن ىسكە قوسۋدىڭ ماڭىزدى قۇرالىنا اينالادى.
- كونستيتۋتسيا تاجىريبەلەر جاساپ، جاڭا قۇقىقتىق جانە ەكونوميكالىق شەشىمدەر ەنگىزۋ، ينۆەستيتسيالار تارتۋ، زاماناۋي ءوندىرىس ورىندارىن اشۋ ءۇشىن ارنايى ايماقتار قۇرۋعا مۇمكىندىك بەرەدى، - دەدى سنەجاننا يماشيەۆا.
ونىڭ سوزىنشە، مۇنداي نورما ارتىق بيۋروكراتيالىق شەكتەۋلەرسىز جاڭا ءوسىم نۇكتەلەرىن قۇرۋعا جول اشادى.
- بۇل جەدەل داميتىن ورىندار قۇرۋعا، بيزنەس جانە ينۆەستورلاردى بيۋروكراتيامەن تۇساۋلاماۋعا ىقپال ەتەدى. سويتە تۇرا، بۇكىل قۇقىقتىق جۇيەنى قاتەرگە تىكپەيدى. ەگەر بۇل تاجىريبە ءساتتى بولسا، ەلدە ەكونوميكالىق ءوسىمنىڭ جاڭا وشاقتارى پايدا بولادى، - دەپ ءتۇسىندىردى ساراپشى.
رەفورمانىڭ تاعى ءبىر ماڭىزدى باعىتى رەتىندە ول ازاماتتاردىڭ سيفرلىق سالادا قۇقىعىن قورعاۋ ماسەلەسىن اتادى. سنەجاننا يماشيەۆانىڭ سوزىنشە، جاپپاي سيفرلاندىرۋ جاعدايىندا جەكە دەرەكتەردى ساقتاۋ جانە كيبەرقاۋىپسىزدىكتىڭ ماڭىزى ارتا تۇسەدى.
- قازىر ءومىرىمىزدىڭ ايتارلىقتاي بولىگى تسيفرلىق كەڭىستىكتە وتەدى. سوندىقتان مەملەكەت سيفرلىق قىزمەتتەردى دامىتىپ قانا قويماي، عالامتوردا ادامدى سەنىمدى قورعانىسپەن قامتاماسىز ەتۋى قاجەت، - دەدى ول.
ساراپشىنىڭ ايتۋىنشا، حالىقتى تسيفرلىق قاۋىپسىزدىكپەن قامتۋ زاماناۋي مەملەكەتتىڭ نەگىزگى قىزمەتتەرىنىڭ بىرىنە اينالىپ كەلەدى.
- جەكە دەرەكتەردى قورعاۋ، تسيفرلىق قاۋىپسىزدىك جانە كيبەر قاتەرلەرگە قارسى ءىس-قيمىل قوعامدىق ءتارتىپتى، ۇلتتىق قاۋىپسىزدىكتى قامتاماسىز ەتۋ سياقتى مەملەكەتتىڭ باستى مىندەتىنە اينالىپ كەلە جاتىر، - دەدى سنەجاننا يماشيەۆا.
سونىمەن بىرگە، ول جاڭا كونستيتۋتسيانى قابىلداۋ كەڭ اۋقىمدى جۇمىستىڭ باستاماسى عانا ەكەنىنە نازار اۋداردى. ەندىگى ماسەلە - وندا ەنگىزىلگەن يدەيالار مەن ۇستانىمداردى ىسكە اسىرۋ.
- ارينە، بىردە-ءبىر كونستيتۋتسيا ءومىردى ءبىر كۇندە وزگەرتە المايدى. ءبىراق ول مەملەكەتتىڭ الداعى ونجىلدىقتار بويعى دامۋ باعىتىن ايقىندايدى، - دەدى ول.
ال رەفورمالاردىڭ ناتيجە بەرۋى مەملەكەتتىك ينستيتۋتتاردىڭ جاڭا نورمالاردى ءىس جۇزىندە ءتيىمدى جۇزەگە اسىرا بىلۋىنە بايلانىستى.
- ەندى بارلىق مەملەكەتتىك ينستيتۋتتىڭ - پرەزيدەنت، ۆيتسە-پرەزيدەنت، قۇرىلتاي جانە حالىق كەڭەسىنىڭ - مىندەتى - وسى كونستيتۋتسيالىق نورمالاردى كۇندەلىكتى ءومىرىمىزدىڭ ءبىر بولشەگىنە اينالدىرىپ، ءىس جۇزىندە جۇزەگە اسىرۋ، - دەپ تۇيىندەدى سنەجاننا يماشيەۆا.
ايتا كەتەيىك، بۇعان دەيىن ساراپشى كونستيتۋتسيالىق سوتتىڭ شەشىمىنە قاتىستى پىكىر بىلدىرگەن ەدى.