جاڭا كونستيتۋتسيانى 30 جىل بۇرىنعىداي 12 ادام ەمەس، 130 ادام ازىرلەپ جاتىر - ەرلان قارين

استانا. KAZINFORM - جاڭا كونستيتۋتسيا ءماتىنىنىڭ جۇرتشىلىق نازارىنا ۇسىنىلعانىنا ءبىر اپتا بولدى. وسى ارالىقتا ەل ازاماتتارىنان 4 مىڭنان اسا ۇسىنىس- تىلەك كەلىپ تۇسكەن. بۇل تۋرالى مەملەكەتتىك كەڭەسشى ەرلان قارين كونستيتۋتسيالىق كوميسسيانىڭ 9-وتىرىسىندا ايتتى جانە نەلىكتەن جاڭا كونستيتۋتسيا قابىلداۋ قاجەت ەكەنىن ءتۇسىندىردى.

Кадр из видео

مەملەكەتتىك كەڭەسشى «دامۋشى ەلدەردىڭ تەكسەرىلگەن، ۋاقىت سىنىنان وتكەن كونستيتۋتسياسىن نەگە كوشىرىپ الا سالمايمىز؟» دەگەن سۇراقتىڭ ءجيى قويىلعانىن اتاپ ءوتتى.

- بىرىنشىدەن، كونستيتۋتسيا ءار ەلدىڭ ءوز بولمىسىنا ساي قالىپتاسادى. ال مەملەكەتتەردىڭ تاريحى، مادەنيەتى، ءتىلى، ساياسي جۇيەسى، بۇگىنى مەن بولاشاعى ءبىر- بىرىنە مۇلدەم ۇقسامايدى. سوندىقتان، گەرمانيادا، فرانسيادا، جاپونيادا نەمەسە ا ق ش- تا جۇمىس ىستەيىن نورمالار قازاقستانعا مۇلدەم كەلمەيدى. اتالعان ەلدەر دە كونستيتۋتسيانى ءبىر- بىرىنەن كوشىرىپ وتىرعان جوق قوي. مادەنيەتى، ەكونوميكاسى، ساياسي جۇيەسى ۇقساس مەملەكەتتەردىڭ ءوزى كونستيتۋتسيانى ءبىر- بىرىنەن كوشىرمەيدى. ەندەشە مادەنيەتى، سالتى، قوعامى بولەك قازاقستان نەگە كوشىرۋى كەرەك، - دەدى ە. قارين ەلوردادا كونستيتۋتسيالىق سوت عيماراتىندا.

ونىڭ ايتۋىنشا، وزگە ەلدەردە مادەنيەتىمىز بەن قۇندىلىقتارىمىزعا مۇلدەم قايشى نورمالار بار. ال جاڭا اتا زاڭدا ولارعا توسقاۋىل قويىلىپ، زايىرلىق، نەكە سياقتى نورمالار قامتىلعان. اتا زاڭ - جاي عانا ءماتىن ەمەس، سول قوعامنىڭ قالىپتاسقان ىشكى دۇنيەتانىمى، مورالدىق نورمالار جيىنتىعى.

- ءبىز ءوز تاعدىرىمىزدى، ءوز بولاشاعىمىزدى ءوزىمىز انىقتايمىز. «كىمبىز؟ قايدا بارامىز؟» دەگەن سۇراقتارعا وزگە بىرەۋ سىرتتان ەمەس، ءوزىمىز تىكەلەي جاۋاپ بەرەمىز. ونى جاڭا پرەامبۋلادا جاريالاپ وتىرمىز. بۇعان دەيىن 1995 -جىلعى كونستيتۋتسيانى 12 ادامنان تۇراتىن ساراپشىلىق كەڭەس ازىرلەگەنىن ايتقان ەدىم. سونداعى 12 ادامنىڭ ۇشەۋى - شەتەلدىك ساراپشىلار. ارينە، ولار الەمدىك قۇقىق نورمالارىن جاقسى بىلگەن ماماندار شىعار. ءبىراق، ءبىزدىڭ ەلدىڭ تاريحىن، مادەنيەتىن، بولمىسىن قانشالىقتى جەتىك بىلەتىنىن كەسىپ ايتا المايمىز، - دەيدى مەملەكەتتىك كەڭەسشى.

ال مۇنداي ماڭىزدى قۇجاتتى ازىرلەگەن كەزدە تاريح تا، مادەنيەت تە، بولمىس تا ۇلكەن ءرول اتقارادى.

- قازىر ەلىمىزدىڭ جاڭا كونستيتۋتسياسىن وسىدان 30 جىل بۇرىنعىداي جابىق كەڭسەدەگى 12 ادام ەمەس، ءاربىر وڭىردەن جينالعان، ءتۇرلى سالانىڭ وكىلدەرىنەن قۇرالعان، تىكەلەي ەفيردە، اشىق فورماتتا جۇمىس ىستەيتىن 130 ادامنان تۇراتىن اۋقىمدى كوميسسيا جازىپ جاتىر. ارامىزدا بىردە- ءبىر شەتەلدىك ازامات جوق. ءوز اتا زاڭىمىزدى، ءوز قۇقىقتىق جۇيەمىزدى ءوزىمىز جاسايتىن قابىلەتىمىز بار. جاڭا اتا زاڭ قازاقستاننىڭ مەملەكەتتىلىگى، ورنىقتىلىعى تۇرعىسىنان، ءوز مۇددەسى تۇرعىسىنان ازىرلەنۋدە، - دەدى كوميسسيا مۇشەسى.

بۇل ەڭ الدىمەن قازاق تىلىندە - مەملەكەتتىك تىلدە جازىلىپ جاتقان كونستيتۋتسيا.

- سول ءۇشىن دە بۇل شىن مانىندە - حالىقتىق كونستيتۋتسيا. سەبەبى، بىزگە بىرەۋ سىرتتان كەلىپ اقىل ايتىپ جاتقان جوق. بۇل - ءوزىمىز جينالىپ، ءوزىمىز داۋلاسساق تا، ايتىسساق تا، ءوز تىلىمىزدە ءوزىمىز جازىپ، مەملەكەتتىك، ەلدىك، ۇلتتىق مۇددە تۇرعىسىنان قابىلداپ جاتقان كونستيتۋتسيا، - دەپ تۇيىندەدى ەرلان قارين.

ايتا كەتەيىك، بۇگىن كونستيتۋتسيالىق رەفورمالار جونىندەگى كوميسسيانىڭ توعىزىنشى وتىرىسى ءوتىپ جاتىر.