جاڭا اسكەري بلوك كىممەن سوعىسادى؟

استانا. قازاقپارات - تاياۋ شىعىستا ءدال قازىر وسى حۋسيتتەر مازا بەرمەي جاتىر. بۇدان بولەك، يران مەن ا ق ش جانە يزرايل كەز كەلگەن ۋاقىتتا سوعىس باستاپ كەتۋ قاۋىپى تاعى بار. وسىدان سەسكەنگەن ءبىراز ەل كۇش بىرىكتىرۋگە كوشتى. بۇلارعا باس بولىپ تۇرعانى - تۇركيا.

Фото: pinterest.com

پاكىستان، كاتار، ساۋد ارابياسى، كۋۆەيت جانە يندونەزيا اراسىنداعى كەلىسىمدەر ايماقتىق قاۋىپسىزدىك جۇيەسىنىڭ وزگەرىپ كەلە جاتقانىن كورسەتەدى. تۇركيا مەن قاتار ءوزارا قورعانىس تۋرالى كەلىسىمگە قول قويدى. الايدا بۇل جاڭا وداقتاستار ەمەس. انكارا قاتاردىڭ قورعانىسىن نىعايتۋعا ۇنەمى قولداۋ كورسەتىپ كەلەدى. دوحادا ءتىپتى تۇرىكتىڭ اسكەري بازالارى ورنالاسقان. جاڭا كەلىسىم ستراتەگيالىق جانە اسكەري ىنتىماقتاستىقتى ودان ءارى نىعايتادى. ورتاق ماقسات - پارسى شىعاناعىنداعى قاقتىعىستاردىڭ قايتا ۋشىعۋىنا جول بەرمەۋ.

بۇل رەتتە ۇشقىشسىز ۇشۋ قۇرالدارى مەن اۋە شابۋىلىنا قارسى قورعانىستى دامىتا تۇسەدى. ساراپشىلاردىڭ ايتۋىنشا، قاتار تۇركيانىڭ اۋە شايقاسىنا قاتىستى وزىق جوبالارىن مەڭگەرەدى. قاتار - گەوگرافيالىق اۋماعى جونىنەن شاعىن بولعانىمەن، ەنەرگەتيكالىق جانە ەكونوميكالىق ىقپالى جوعارى مەملەكەت. نەگىزگى ستراتەگيالىق رەسۋرستارىنىڭ ءبىرى - سۇيىتىلعان تابيعي گاز ەكسپورتى. ورمۋز بۇعازىنداعى جاعداي ۋشىققان تۇستا، دوحا ءۇشىن اسكەري قاۋىپسىزدىك پەن ەنەرگەتيكالىق ينفراقۇرىلىمدى قورعاۋدىڭ ماڭىزى ارتقان.

 پارسى شىعاناعى مەن قىزىل تەڭىزدەگى قاۋىپسىزدىكتى كوزدەيتىن تاعى ءبىر ماڭىزدى قۇجات - مەككە كەلىسىمى. بۇل تۇركيا، ساۋد ارابياسى جانە پاكىستاندى بىرىكتىرەدى. مۇندا باستىسى - جاۋدان قورعانۋ. ياعني بىرەۋىنە شابۋىل جاسالسا، باسقاسى كومەكتەسەدى. ءبىراق بۇلاردىڭ شەكاراسى شەكتەسپەيدى. گەوگرافيالىق تۇرعىدا ءبىر-بىرىنەن الشاق جاتىر. ءبىراق ساياسي ءارى ستراتەگيالىق تۇرعىدان ءۇش ەل دە مىقتى. مىسالعا، ساۋد ارابياسى پارسى شىعاناعىنداعى قۋاتتى دەرجاۆا ءارى مۇسىلمان الەمىنىڭ ءدىني ورتالىعى. سونداي-اق الەمدىك مۇناي نارىعىنداعى ماڭىزدى ويىنشى.

ال تۇركيا - ناتو مۇشەسى. قۋاتتى ارمياسى مەن اسكەري ونەركاسىبى بار. ەۋروپا مەن ازيانى بايلانىستىراتىن ترانزيتتى مەملەكەت. پاكىستان - يادرولىق كۇشكە يە. ءارى اراب تەڭىزىنە شىعا الاتىن مەملەكەت. «مەككە» كەلىسىمى ءۇش مەملەكەتتىڭ ۇجىمدىق قورعانىسىنا نەگىزدەلسە، 21 -قازاندا بەكىتىلگەن «بادر» كەلىسىمى ارقىلى تۇركيا، قاتار، پاكىستان جانە يندونەزيا بىرلەسىپ قارۋ-جاراق ونەركاسىبىن دامىتپاق.

ساراپشىلاردىڭ ايتۋى بويىنشا ءتورت مەملەكەتتى بىرىكتىرەتىن كەلىسىم تەك ونەركاسىپ قانا ەمەس، ستراتەگيالىق بايلانىستى دا نىعايتۋدى كوزدەيدى. قاتار ون جىلدان بەرى تۇركيانىڭ قورعانىس ونەركاسىبىنە ينۆەستيتسيا قۇيىپ كەلەدى. ال تۇركيا مەن پاكىستان اراسىنداعى اسكەري- تەڭىز كەمەلەرىن بىرلەسىپ، ءوندىرۋ جوباسى ءوندىرىستى دامىتۋعا قالاي ىقپال ەتەتىنىن كورسەتەدى. مىسالى، جاڭا كەلىسىم اياسىندا جوسپارلانعان ءتورت كەمەنىڭ ەكەۋى ىستانبۇلدا، قالعانى كاراچي كەمە جاساۋ زاۋىتىندا قۇراستىرىلادى. ال تۇركيا مەن يندونەزيا اسكەري تانكتەر جاساۋعا كىرىسپەك.

 بۇل ىنتىماقتاستىق اياسىندا ءار مەملەكەت قولدا بار رەسۋرستارىن ورتاق ىسكە جۇمىلدىرادى. اتاپ ايتقاندا، تۇركيا تەحنولوگيالىق تاجىريبەسىن، كۇردەلى اسكەري جۇيەلەردى ينتەگراتسيالاۋ قابىلەتىن جانە دامىعان قورعانىس ونەركاسىبىن ۇسىنادى. پاكىستان مەن يندونەزيادا وندىرىستىك قۋات پەن جۇمىس كۇشى بار. ال قاتار ينۆەستيتسيالىق الەۋەتى مەن اسكەري ونىمدەرگە دەگەن سۇرانىسى ارقىلى وسى جۇيەگە قارجىلىق-ەكونوميكالىق تىرەك بولا الادى.

 اردا ميەۆلۋتوگلۋ، قورعانىس ونەركاسىبى سالاسىنداعى ساراپشى:

- مەككە مەن بادر كەلىسىمىنە قاتىسقان پاكىستان قورعانىس سالاسى بويىنشا 27-تامىزدا كۋۆەيتپەن دە جاڭا كەلىسىم جاساستى. باستى ماقسات - جاۋىنگەرلەردى دايارلاۋ جانە وقىتۋ، شەكارا قاۋىپسىزدىگى بويىنشا تاجىريبە الماسۋ. كۋۆەيت گەوگرافيالىق تۇرعىدان يراك، ساۋد ارابياسى جانە پارسى شىعاناعىمەن شەكتەسەدى. سوندىقتان ونىڭ قاۋىپسىزدىگى ايماقتاعى اسكەري- ساياسي احۋالعا تىكەلەي بايلانىستى. ال يسلاماباد بۇل كەلىسىم ارقىلى پارسى شىعاناعىنداعى وداقتاستارىن كوبەيتىپ وتىر.

ءسويتىپ، تاياۋ شىعىس توڭىرەگىندە شۇعىل كەلىسىمدەر كوبەيدى. بۇل ءتىپتى جاڭا اسكەي بلوكتىڭ قالىپتاسا باستاعانىن كورسەتەدى. دەگەنمەن قاعازعا قول قويىپ، قول الىسقانمەن مۇنىڭ ءبارى ازىرگە جوسپار عانا. ايتپەسە تۇتاس ايماقتىڭ ازىرگە حۋسيتتەرگە دە شاماسى كەلمەي تۇر. 

 24.kz