فرانسيانىڭ كۇشى ەۋروپانى قورعاۋعا جەتە مە؟

استانا. قازاقپارات - فرانسيانىڭ «يادرولىق قولشاتىر» جۇيەسىنەن پولشا دا پانا تاپقىسى كەلەدى. وسى اپتادا پرەزيدەنت ەممانۋەل ماكرون مەن پرەمەر-مينيستر دونالد تۋسك گدانسك قالاسىندا كەزدەستى. باسقوسۋدان سوڭ تۋسك ەۋروپا ەندى امەريكاعا ارقا سۇيەي المايدى دەپ مالىمدەدى.

مۇنىڭ ءبىر سەبەبى بىلتىر رەسەي ۇشىرعان 20 درون پولشا اۋماعىنا كىرىپ، بۇكىل ەۋروپانى دۇرلىكتىرگەن ەدى. بۇدان سوڭ ۆارشاۆا شەكاراسىن بەكىتۋگە كىرىستى. وسى كەزدە فرانسيا وداقتاس ەلدەرگە «يادرولىق قولشاتىر» ۇسىنۋعا دايىن ەكەنىن جەتكىزدى. ءبىراق پاريجدىڭ الەۋەتى بۇكىل ەۋروپانى قورعاۋعا جەتە مە؟ ساراپشىلار نە دەيدى؟

ەۋروپا يادرولىق قاۋىپكە قارسى تۇرۋعا دايىن بولۋى كەرەك. ال مۇنداي مۇمكىندىكتى فرانسيا ۇسىنىپ وتىر. بۇل پرەمەر-مينيستر دونالد تۋسكتىڭ مالىمدەمەسى. ونىڭ ايتۋىنشا، پاريجدىڭ «يادرولىق قولشاتىر» جۇيەسىنە تاڭداۋلى ەلدەر عانا كىرەدى. قازىر پولشادان بولەك نيدەرلاند، بەلگيا، گرەكيا، شۆەتسيا جانە دانيامەن ارادا كەلىسسوز ءجۇرىپ جاتىر.

 وسى اپتادا پولشا پرەمەر-ءمينيسترى پرەزيدەنت ەممانۋەل ماكروندى تۋعان قالاسى گدانسكىدە قوناق قىلدى. تاراپتار ءبىرقاتار ماڭىزدى كەلىسىمگە قول قويدى. سونىڭ ىشىندە بىرلەسىپ، اسكەري سپۋتنيك قۇراستىرۋعا ۋاعدالاستى. سونداي-اق فرانسيا ناتو- نىڭ شىعىس شەبىندەگى وزگە ەلدەردىڭ قورعانىسىن كۇشەيتۋگە كىرىستى. تاقاۋدا بالتىق ەلدەرىنە اۋە كۇشتەرىن شوعىرلاندىردى.

الەكساندر، فرانسيا اۋە كۇشتەرى اۆياتسيالىق قاناتىنىڭ كومانديرى:

 - فرانسيا رەسەيدەن قاشىق جاتىر. ءبىراق ناتو ەلدەرى شەكاراسىنا كىرسە، جاعداي وزگەرەدى. فرانسيا اليانس مۇشەسى رەتىندە الدىڭعى شەپتە بولۋى ءتيىس. قازىر ۋكراينادان كەيىن ماسكەۋ بالتىق ەلدەرىنە شۇيلىگۋى مۇمكىن دەگەن قاۋىپ باسىم. وسى ايماقتاعى حالىقتىڭ الاڭداۋشىلىعىن باسۋ ءۇشىن، ءارى تەجەۋ تەتەگى رەتىندە فرانسيا اسكەرىن وسى ايماققا ارنايى جىبەردى.

 يادرولىق قارۋدى تاراتپاۋ تۋرالى شارتتىڭ تالابى بويىنشا، اتومدىق بومبانى قولدانۋ تۋرالى شەشىمدى تەك پاريجدىڭ ءوزى عانا قابىلدايدى. قازىر قارت قۇرلىقتىڭ 5 ەلى وسى جۇيەمەن ساقتاندىرىلعان. تۇركيا، بەلگيا، گەرمانيا، يتاليا جانە نيدەرلاندتا ا ق ش- تىڭ يادرولىق قارۋى ورنالاسقان. ناتو فرانسيانىڭ بۇل باستاماسى حالىقارالىق كەلىسىمدەرگە قايشى كەلمەيتىنىن مالىمدەدى.

 سيتاتا: NATO مالىمدەمەسى الەمدە وزگە ەلدەردە جاپپاي قىرىپ جويۋ قارۋى بار كەزدە NATO «يادرولىق وداق» بولىپ قالادى. نەگىزگى ماقسات - سوعىس باستاۋ ەمەس، كەرسىنشە بەيبىتشىلىكتى ساقتاۋ. 

 ەۋروپا بۇرىن ا ق ش- قا ارقا سۇيەيتىن ەدى. ءبىراق ترامپتىڭ تۇسىندا اسكەري كومەكتىڭ بولار-بولماسى تۇسىنىكسىز. سوندىقتان ەۋرووداقتىڭ كوشباسشى ەلدەرى وزدىگىنشە قامدانۋعا ءماجبۇر. قۇراما شتاتتار «ەۋروپانى قورعايمىز، ءبىراق اقىسىنا يرانعا قارسى سوعىسقا قوسىلىڭدار. ايتپەسە ناتو- دان شىعامىز» دەپ ەسكەرتتى. الايدا امەريكانىڭ باستى وداقتاستارى بۇل جولى ۆاشينگتوننان بويىن اۋلاق سالدى. ماسەلەن، يسپانيا مەن يتاليا يرانعا بەت العان ا ق ش- تىڭ اسكەري ۇشاقتارىن قوندىرۋعا رۇقسات بەرمەدى.

دجەيمي شي، ناتو- نىڭ بۇرىنعى باسپا ءسوز حاتشىسى:

- ا ق ش يرانعا سوققىنى جاسايتىنىن ناتو- عا مۇلدە ەسكەرتكەن جوق. ءوز بەتىنشە شەشىم قابىلداپ الىپ، سالدارىن بىرگە كوتەرەيىك دەۋى قيسىنسىز. ەۋروپانىڭ كومەگى شىنىمەن كەرەك بولسا، قۇراما شتاتتار بۇل ماسەلەنى وپەراتسيانى باستاماي تۇرىپ وداقتاستارىمەن نەگە تالقىلاماعان؟

ەۋروپانىڭ يادرولىق قارۋىن سايلاپ جاتقانىنا رەسەي الاڭداۋلى. كرەمل مۇنداي قادامداردى كارى قۇرلىقتاعى شيەلەنىستى كۇشەيتىپ، اسكەري قارسىلىقتى ارتتىراتىن فاكتور دەپ باعالاپ وتىر.

 دميتري پەسكوۆ، ر ف پرەزيدەنتىنىڭ باسپا ءسوز حاتشىسى:

- اۋەلى ناقتى قانداي قارۋلار جايلى ءسوز بولىپ جاتقانىن جانە قارت قۇرلىقتىڭ قاي ەلدەرىنە ورنالاستىرىلاتىنىن انىقتاپ الۋ كەرەك. ءبىراق بۇل ەۋروپا يادرولىق قارۋىن سايلاپ جاتقانىن كورسەتەدى. ال قارت قۇرلىقتىڭ مۇنداي ارەكەتى تۇراقتىلىققا كەپىلدىك بولا المايتىنى انىق.

 2030 -جىلعا قاراي فرانسيا قورعانىسقا بولىنەتىن قارجىنى 36 ميلليارد ەۋروعا دەيىن ۇلعايتادى. الايدا «يادرولىق قولشاتىر» جۇيەسىنە قاجەتتى ارسەنالدى كوبەيتۋ وڭاي شارۋا ەمەس. پاريج اتوم بومبالارىن تەك وزىندە كۇتىپ ۇستاۋعا اسكەري بيۋدجەتىنىڭ 13 پايىزىن جۇمسايدى. ەلدىڭ سىرتقى قارىز-قۇرىزى ونسىز دا كوپ. 5 جىلدا جالپى ىشكى ءونىمنىڭ 128 پايىزىنا جەتۋى ىقتيمال.

ساراپشىلار فرانسيانىڭ اتومدىق جوسپارىن گەرمانيا بىرلەسىپ قارجىلاندىرۋى مۇمكىن دەپ سانايدى. الايدا فرانسيانىڭ بۇعان كەلىسۋى ەكىتالاي. سەبەبى پاريجدىڭ اسكەري الەۋەتى السىرەۋى ىقتيمال، - دەيدى ساراپشىلار. دەمەك، فرانسيانىڭ اسكەري جوسپارى ا ق ش- تىڭ «يادرولىق قولشاتىرىن» تولىق الماستىرا المايدى. تەك قوسىمشا تەتىك رەتىندە قاراستىرىلۋعا ءتيىس. كەلەر جىلى فرانسيادا پرەزيدەنتتىك سايلاۋ وتەدى. ساياسي دودادا ەممانۋەل ماكروننىڭ قارسىلاسى مارين لە پەن جەڭىسكە جەتۋى مۇمكىن دەگەن بولجام بار. ول يادرولىق قارۋدى وزگە ەلدەرگە ورنالاستىرۋعا قارسى. مۇنى تەك فرانسيانىڭ شەكارا شەبىن قورعاۋعا پايدالانۋ قاجەت، دەپ سانايدى.

24.kz