ۇكىمدى 4-قاراشادا سۋديا ابينۋر قارابايەۆ جاريالادى. التى سوتتالۋشىنىڭ بارلىعى سوت زالىنا كۇزەتپەن جەتكىزىلدى. سوت وتىرىسىنا پروتسەسكە قاتىسۋشىلاردىڭ تۋىستارى مەن جۋرناليستەر قاتىستى. سوت عيماراتىندا قاۋىپسىزدىك شارالارى كۇشەيتىلدى.
سوتتالۋشىلار قاتارىندا ماقسۇت ارىسبايەۆ، راۋان ينكاربەكوۆ، دارحان قىزبالايەۆ، بەكاسىل جۇمانازار، ءاليحان ەرىمبەت جانە ءجاندىلدا قۋاندىقوۆ بولدى.
ەڭ ۇزاق مەرزىمگە ماقسۇت ارىسبايەۆ سوتتالدى. وعان 23 جىل باس بوستاندىعىنان ايىرۋ جازاسى تاعايىندالدى. راۋان ينكاربەكوۆ پەن دارحان قىزبالايەۆقا 22 جىلدان، ال ءاليحان ەرىمبەتكە 21 جىل جازا بەلگىلەندى. بەكاسىل جۇمانازار 20 جىلعا باس بوستاندىعىنان ايىرىلدى. ءجاندىلدا قۋاندىقوۆ بۇرىنعى ۇكىم بويىنشا جازاسىنىڭ وتەلمەگەن بولىگىن ەسكەرە وتىرىپ، 20 جىل 6 ايعا سوتتالدى.
سوت پروتسەسى بارىسىندا ايىپتالۋشىلارعا ادام ءولتىرۋ، ادام ولتىرۋگە وقتالۋ، ادام ۇرلاۋ جانە بۇزاقىلىق جاساۋ باپتارى بويىنشا ايىپ تاعىلدى. سوت جابىرلەنۋشىلەر مەن كۋاگەرلەردىڭ جاۋاپتارىن، ساراپتاما قورىتىندىلارىن، بەينەجازبالار مەن ءىس ماتەريالدارىن زەرتتەدى.
ۇكىم جاريالانعاننان كەيىن سۋديا ابينۋر قارابايەۆ سوت قانداي ءمان-جايلاردى دالەلدەنگەن دەپ تانىعانىن جانە نە سەبەپتى ۇزاق مەرزىمگە باس بوستاندىعىنان ايىرۋ جازاسىن تاعايىنداعانىن ءتۇسىندىردى.
- سوتتالۋشىلاردىڭ كىناسى سوت وتىرىسىندا زەرتتەلگەن دالەلدەر نەگىزىندە انىقتالدى. كەيبىر ايىپتار الىنىپ تاستالدى. سونىمەن قاتار ادام ءولتىرۋ، ادام ۇرلاۋ، جابىرلەنۋشى كوشكەنبايەۆتىڭ دەنساۋلىعىنا اۋىر زيان كەلتىرۋ جانە بۇزاقىلىق ارەكەتتەرى بويىنشا سوتتالۋشىلار كىنالى دەپ تانىلدى. جاسالعان قىلمىستار ءۇشىن ءتيىستى جازا تاعايىندالدى، - دەدى سۋديا ءابينۇر قارابايەۆ.
جازا مەرزىمىن بەلگىلەۋ كەزىندە سوت قىلمىستاردىڭ سيپاتىن عانا ەمەس، سوتتالۋشىلاردىڭ جەكە باسىنا قاتىستى مالىمەتتەردى دە ەسكەرگەن. قارابايەۆتىڭ ايتۋىنشا، سوتتالۋشىلاردىڭ ۇشەۋى بۇعان دەيىن دە سوتتالعان. الايدا بۇل ولاردىڭ جاڭا قىلمىس جاساۋىنا توسقاۋىل بولا المادى.
- ارىسبايەۆقا، ينكاربەكوۆكە جانە قىزبالايەۆقا بۇرىن سوتتالعانىن ەسكەرە وتىرىپ، نەعۇرلىم قاتاڭ جازا تاعايىندالدى. سوتتىلىعى وتەلگەنىنە قاراماستان، ولار ءتيىستى قورىتىندى جاساماعان. قىلمىس كۇندىزگى ۋاقىتتا، قالا اۋماعىندا جاسالعان. وسى ءمان-جايلاردىڭ بارلىعى ەسكەرىلىپ، ۇزاق مەرزىمگە باس بوستاندىعىنان ايىرۋ جازاسى بەلگىلەندى، - دەدى سۋديا.
سوت تەرگەۋ بارىسىندا انىقتالعان زاڭبۇزۋشىلىقتارعا جانە پروباتسيا قىزمەتىنىڭ جۇمىسىنا دا ەرەكشە نازار اۋداردى. ءىستى قاراۋ قورىتىندىسى بويىنشا ەكى جەكە قاۋلى شىعارىلدى.
ءبىرىنشى قاۋلى شىمكەنت پوليتسيا قىزمەتكەرلەرىنىڭ قىلمىستىق-پروتسەستىك زاڭناما تالاپتارىن بۇزۋىنا قاتىستى بولدى. ەكىنشى قاۋلى بۇرىن سوتتالعان ءجاندىلدا قۋاندىقوۆقا قاتىستى پروباتسيالىق باقىلاۋدىڭ ءتيىستى دەڭگەيدە جۇرگىزىلمەۋىنە بايلانىستى قابىلداندى.
- قىلمىستىق سوت ءىسىن جۇرگىزۋ بارىسىندا، سونىڭ ىشىندە مۇلىككە تىيىم سالۋ جانە زاڭنامانىڭ باسقا دا تالاپتارىن ورىنداۋ كەزىندە ءبىرقاتار زاڭبۇزۋشىلىققا جول بەرىلگەن. وسىعان بايلانىستى ءتيىستى شارالار قابىلداۋ ءۇشىن پوليتسيا دەپارتامەنتىنە جەكە قاۋلى شىعارىلدى. ال قۋاندىقوۆ بۇرىن سوتتالعان جانە پروباتسيالىق باقىلاۋدا بولعان. سوعان قاراماستان، ول قايتادان اسا اۋىر قىلمىس جاساعان. بۇل جاۋاپتى قىزمەتكەرلەردىڭ ءتيىستى باقىلاۋدى قامتاماسىز ەتپەگەنىن كورسەتەدى. وسى دەرەك بويىنشا دا جەكە قاۋلى قابىلداندى، - دەپ ءتۇسىندىردى سۋديا.
سوت پەن جابىرلەنۋشى تاراپ اراسىندا اۆتوكولىكتەرگە قاتىستى دا كەلىسپەۋشىلىك تۋىندادى. سوت كولىكتەرگە سالىنعان تىيىمدى الىپ تاستاپ، ولاردى يەلەرىنە قايتارۋ تۋرالى شەشىم قابىلدادى.
ءابينۇر قارابايەۆتىڭ ايتۋىنشا، كولىكتەردى تاركىلەۋگە جەتكىلىكتى قۇقىقتىق نەگىز بولماعان.
- ءىس بويىنشا بىرنەشە اۆتوكولىككە تىيىم سالىنعان. الايدا ولاردى تاركىلەۋ تۋرالى ماسەلەنى قاراۋ كەزىندە كولىكتەردىڭ قىلمىسقا قاتىسى بار-جوعىن جانە زاڭسىز جولمەن ساتىپ الىنعانىن انىقتاۋ قاجەت. مۇنداي دالەلدەر ۇسىنىلمادى. ءۇش اۆتوكولىكتىڭ يەلەرى بار جانە ولار كولىكتەرىن سوتتالۋشىلارعا ۋاقىتشا پايدالانۋعا بەرگەن. الايدا مەنشىك يەلەرىنىڭ ماشينالاردى قىلمىس جاساۋ ءۇشىن بەرگەنى انىقتالعان جوق. سوندىقتان سوت كولىكتەرگە سالىنعان تىيىمدى الىپ تاستاۋ تۋرالى شەشىم قابىلدادى، - دەدى ول.
سوت شابۋىل كەزىندە ۆاسيلي كولەسنيكوۆپەن بىرگە كولىكتە بولعان جانە اۋىر جاراقاتتانعان جابىرلەنۋشى ماقسات كوشكەنبايەۆتىڭ ازاماتتىق تالابىن ءىشىنارا قاناعاتتاندىردى.
سوت مورالدىق زيان ءۇشىن جالپى سوماسى 10 ميلليون تەڭگە وتەماقى ءوندىرۋ تۋرالى شەشىم قابىلدادى. سۋديانىڭ تۇسىندىرۋىنشە، ونىڭ 5 ميلليون تەڭگەسىن ماقسۇت ارىسبايەۆ، ال قالعان سوتتالۋشىلاردىڭ ءارقايسىسى 1,25 ميلليون تەڭگەدەن تولەۋگە مىندەتتەلدى. بۇدان بولەك، سوت زاڭ كومەگىنە جۇمسالعان 4 ميلليون تەڭگە شىعىندى وتەۋ تالابىن قاناعاتتاندىردى.
سوتتاعى جارىس ءسوز كەزىندە مەملەكەتتىك ايىپتاۋشى مۇحتار ارىستانوۆ ءتورت سوتتالۋشىنى 24 جىلعا، تاعى ەكەۋىن 22 جىلعا باس بوستاندىعىنان ايىرۋدى سۇراعان. الايدا سوت پروكۋرور تالاپ ەتكەن مەرزىمنەن تومەن جازا تاعايىندادى.
سوتتالۋشىلار مەن ولاردىڭ قورعاۋشىلارى ادام ءولتىرۋ جانە ادام ولتىرۋگە وقتالۋ ايىپتارىن الىپ تاستاۋدى سۇراعان. ولاردىڭ ايتۋىنشا، تەرگەۋ بارىسىندا ۆاسيلي كولەسنيكوۆقا ولىمگە اكەلگەن جاراقاتتى ناقتى كىم سالعانى انىقتالماعان، ال بۇل بولىكتەگى ايىپتار بولجامعا نەگىزدەلگەن.
سوت وتىرىسى اياقتالعاننان كەيىن جابىرلەنۋشى تاراپتىڭ ادۆوكاتى تالعات ەسىموۆ ۇكىمگە قاتىستى پىكىر ءبىلدىردى. ونىڭ ايتۋىنشا، سوت پروتسەسىندە مارقۇمنىڭ وتباسىنا كەلتىرىلگەن زياندى وتەۋ، سونىڭ ىشىندە جاقىندارىنا جىلجىمايتىن مۇلىك بەرۋ ماسەلەسى تالقىلانعان.
- مەن بۇل مەدياتيۆتىك كەلىسىمگە قاتىسقان جوقپىن، ءتىپتى ونىڭ بار ەكەنىن دە بىلمەدىم. ولار مارقۇمنىڭ اكەسىنە وزدەرى بارعان. بۇل سوت تەرگەۋى كەزىندە، شامامەن پروتسەستىڭ ورتاسىندا بولعان. اكەسىنە پاتەر، ال كولەسنيكوۆتىڭ كامەلەتكە تولماعان قىزىنا تاعى ءبىر پاتەر ۇسىنعان، ياعني ەكى پاتەر بەرۋ ماسەلەسى كوتەرىلگەن. مەنىڭ بىلۋىمشە، اكەسى نوتاريالدى ءوتىنىش بەرگەن. سوعان قاراماستان، سوتتا ايىپتالۋشىلاردى زاڭنىڭ بارىنشا قاتاڭ جازاسىنا تارتۋدى سۇرادى، - دەدى تالعات ەسىموۆ.
ادۆوكاتتىڭ سوزىنشە، جابىرلەنۋشىلەردىڭ تاتۋلاسۋ ماسەلەسىنە قاتىستى ۇستانىمدارى ءارتۇرلى بولعان. ماقسات كوشكەنبايەۆ وزىنە كەلتىرىلگەن زياندى وتەۋدى تالاپ ەتسە، ەكىنشى جابىرلەنۋشى يشانقۇلوۆ سوتتالۋشىلاردى كەشىرۋگە دايىن ەكەنىن بىلدىرگەن.
- ەكىنشى جابىرلەنۋشىنىڭ ولاردى كەشىرمەگەنىن ەسكەرۋ قاجەت. ماقسات كوشكەنبايەۆ 200 ميلليون تەڭگە كولەمىندە تالاپ-ارىز بەردى. ال ەكىنشى جابىرلەنۋشى يشانقۇلوۆ ولاردى كەشىردى. كولەسنيكوۆتىڭ اكەسى دە وز ۇستانىمىن ءبىلدىردى، ءبىراق سونىمەن بىرگە قاتاڭ جازا تاعايىنداۋدى سۇرادى، - دەدى ادۆوكات.
سوت پروتسەسىندە قىلمىستىڭ ىقتيمال سەبەپتەرى دە تالقىلاندى. ەسىموۆتىڭ ايتۋىنشا، سوتتالۋشىلار تەرگەۋ مەن سوت بارىسىندا بەرگەن جاۋاپتارىن وزگەرتكەن. ال بولجامدى جانجالدىڭ كەيبىر ءمان-جايلارى ءالى دە جەكە تارتىپپەن تەرگەلىپ جاتىر.
- تەرگەۋ كەزىندە ولاردىڭ بەرگەن جاۋاپتارى ءبىر بولەك بولسا، سوتتا تۇبەگەيلى وزگەردى. سوتتالۋشىلاردىڭ ءبىرى ەرىمبەت بۇعان دەيىن باسقا وقيعا ءۇشىن كەك الۋ ماقساتىندا قىلمىسقا بارعاندارىن ايتقان. قازىر بۇل وقيعانى پوليتسيا دەپارتامەنتى بولەك تەرگەپ جاتىر. كەيىن ولار كولەسنيكوۆتىڭ «باحا» لاقاپ اتىمەن بەلگىلى ادامعا 6 ميلليون تەڭگە قارىزى بولعانىن، سول اقشانى ءوندىرىپ الماق بولعاندارىن ايتا باستادى. مەنىڭ ويىمشا، بۇل - وزدەرىن قورعاۋ ءۇشىن ويدان شىعارىلعان نۇسقا، - دەدى تالعات ەسىموۆ.
ادۆوكاتتىڭ سوزىنشە، سوتتالۋشىلار ادام ۇرلاۋ جانە بۇزاقىلىق ارەكەتتەرىنە قاتىستى كىنالارىن ءىشىنارا مويىنداعانىمەن، ادام ولتىرۋگە قاتىسى بارىن جوققا شىعارعان. ولار جاۋاپكەرشىلىكتى قىلمىسقا قاتىسى بولۋى مۇمكىن باسقا ادامدارعا جۇكتەگەن.
ىسكە قاتىسى بار تاعى ءبىر ادام - مارات داۋلاسوۆقا ىزدەۋ جاريالانعان. ال تەرگەۋگە «باحا» دەگەن لاقاپ اتپەن بەلگىلى بولجامدى سىبايلاستىڭ جەكە باسى ازىرگە انىقتالعان جوق.
تالعات ەسىموۆ اۆتوكولىكتەردى يەلەرىنە قايتارۋ تۋرالى سوت شەشىمىنە اپەللياتسيالىق شاعىم تۇسىرەتىنىن مالىمدەدى. ونىڭ پىكىرىنشە، كولىكتەر قىلمىس جاساۋ كەزىندە تىكەلەي پايدالانىلعان.
- كولىكتەردىڭ قايتارىلۋىنا كەلىسپەيمىن. ويتكەنى ولار قىلمىس قۇرالى رەتىندە پايدالانىلدى. كولەسنيكوۆتى وسى كولىكتەرمەن اڭدىپ، كەيىن ۇرلاپ اكەتكەن. وسى بولىك بويىنشا اپەللياتسيالىق شاعىم تۇسىرەمىن، - دەدى ادۆوكات.
ەسكە سالايىق، قىلمىس 20-قاڭتار كۇنى تۇستەن كەيىن ەرىمبەتوۆ جانە رىسقۇلوۆ كوشەلەرىنىڭ قيىلىسىندا بولعان. كولىكتەر سوقتىعىسقاننان كەيىن جاپپاي توبەلەسكە ۇلاسقان. ماقسات كوشكەنبايەۆ اۋىر جارالانعان. ۆاسيلي كولەسنيكوۆتى كۇشتەپ كولىككە وتىرعىزىپ، شىمكەنتتەن الىپ شىققان. كەيىن ونىڭ ءمايىتى تۇركىستان وبلىسىنىڭ ورداباسى اۋدانىنداعى اۋرۋحانانىڭ اۆتوتۇراعىنان تابىلعان.
وقيعاعا بايلانىستى پوليتسيا ادام ءولتىرۋ، ادام ولتىرۋگە وقتالۋ، ادام ۇرلاۋ جانە قارۋ قولدانۋ ارقىلى بۇزاقىلىق جاساۋ باپتارى بويىنشا قىلمىستىق ءىس قوزعاعان. التى كۇدىكتى قاماۋعا الىنىپ، تاعى ءبىر ادامعا ىزدەۋ جاريالانعان.
بۇعان دەيىن حابارلاعانىمىزداي، تەرگەۋ نۇسقاسى بويىنشا، شابۋىلعا دەيىن جابىرلەنۋشىلەردىڭ كولىگىن اڭدۋ ارەكەتى بولعان. ايىپتاۋ تاراپىنىڭ مالىمەتىنشە، كولەسنيكوۆ پەن كوشكەنبايەۆ وتىرعان اۆتوكولىكتى توقتاتۋ ءۇشىن جول-كولىك وقيعاسى ادەيى ۇيىمداستىرىلعان.
سوت وتىرىسىندا جابىرلەنۋشىلەر شابۋىلدىڭ ءمان-جايىن ەگجەي-تەگجەيلى باياندادى. قىلمىستىق ءىس ماتەريالدارىنىڭ جالپى كولەمى 36 توم بولدى.