وزبەكستان مەن قىتاي قولونەر سالاسىنداعى ىنتىماقتاستىقتى ءدامىتادى- ءو ز ا
وزبەكستاننىڭ «حۋنارماند» قاۋىمداستىعىندا قىتايدىڭ «Jingdezhen Ceramics Group» كومپانياسىنىڭ ورتالىق ازيا بولىمشەسىنىڭ باسشىسى چجۋن ۆەيمەن كەزدەسۋ ءوتتى، دەپ جازادى «ءو ز ا».
اتالعان اقپارات كوزىنىڭ دەرەگىنشە، تاراپتار قىش قۇمىرا جاساۋ جانە كەراميكا سالاسىندا تاجىريبە الماسۋ، بىرلەسكەن جوبالاردى جۇزەگە اسىرۋ جانە وزبەك ۇلتتىق كەراميكالىق بۇيىمدارىن حالىقارالىق نارىققا شىعارۋ ماسەلەلەرىن تالقىلادى. سونداي-اق ريشتون قىش قۇمىرا جاساۋ مەكتەبىنىڭ داستۇرلەرىن قىتاي كەراميكا ونەرىمەن ۇشتاستىرىپ، «جىبەك جولى» اتتى بىرلەسكەن توپتاما ازىرلەۋ مۇمكىندىگى قاراستىرىلدى. كەزدەسۋ وزبەكستان مەن قىتاي اراسىنداعى مادەني- شىعارماشىلىق بايلانىستى نىعايتىپ، ۇلتتىق قولونەردى حالىقارالىق دەڭگەيدە دارىپتەۋگە باعىتتالعان.
سونداي-اق وسى اپتادا «ءو ز ا- دا جوعارىداعى اقپاراتقا ۇقساس كەلەگەن „وزبەكستان مەن تاتارستان قولونەر سالاسىنداعى ىنتىماقتاستىقتى نىعايتادى“ دەگەن تاقىرىپتاعى اقپارات جاريالاندى.
وزبەكستان مەن تاتارستان رەسپۋبليكاسى قولونەر سالاسىنداعى بايلانىستى دامىتۋعا نيەتتى. وسى ماقساتتا تاشكەنت قالاسىندا «Hunarmand» رەسپۋبليكالىق قاۋىمداستىعىنىڭ ءتوراعاسى راسۋلجون ميرزااحمەدوۆ پەن تاتارستان دەلەگاتسياسىنىڭ وكىلدەرى اراسىندا كەزدەسۋ ءوتتى.
حابارلامادا ايتىلۋىنشا، تاراپتار ۇلتتىق قولونەر داستۇرلەرىن ساقتاۋ، شەبەرلەر اراسىندا تاجىريبە الماسۋ، جاستارعا ارنالعان شەبەرلىك ساباقتارىن ۇيىمداستىرۋ جانە بىرلەسكەن شىعارماشىلىق جوبالاردى جۇزەگە اسىرۋ ماسەلەلەرىن تالقىلادى.
كەزدەسۋ قورىتىندىسى بويىنشا قولونەر سالاسىنداعى ىنتىماقتاستىقتى دامىتۋعا باعىتتالعان مەموراندۋمعا قول قويىلدى. قۇجات ەكى تاراپتىڭ شەبەرلەرى اراسىنداعى كاسىبي جانە شىعارماشىلىق بايلانىستاردى نىعايتۋعا، ۇستاز- شاكىرت ءداستۇرىن جالعاستىرۋعا، سونداي-اق ۇلتتىق قولونەردى حالىقارالىق دەڭگەيدە دارىپتەۋگە مۇمكىندىك بەرەدى.
التايداعى شاڭعى بازاسى قىسقى ماۋسىمدى سىناق رەجيمىندە اشتى — التاي اقپاراتى
7-قاراشادا قىتايدىڭ التاي ايماعى شىڭگىل اۋدانىنداعى «لاڭشان» حالىقارالىق شاڭعى بازاسى 2026-2027 -جىلعى قىسقى ماۋسىمىن سىناق رەجيمىندە ىسكە قوستى. وسى كەزەڭدە كەلۋشىلەرگە شاڭعى تەبۋ قىزمەتتەرى تەگىن ۇسىنىلادى، دەپ جازادى «التاي اقپاراتى» باسىلىمى.
بازادا شاڭعى تراسسالارى ازىرلەنىپ، اسپالى جولدار مەن سىرعاناۋ قۇرىلعىلارى تەكسەرىلگەن. سونداي-اق جابدىقتاردى جالعا بەرۋ، دەمالىس جانە تاماقتانۋ ورىندارى جۇمىسىن باستادى.
بيىل بازادا قاۋىپسىزدىك جۇيەسى جەتىلدىرىلىپ، قورعانىس تورلارى مەن تراسسا بەلگىلەرى جاڭارتىلدى. تاۋلىك بويى باقىلاۋ، قۇتقارۋ قىزمەتى جانە مەديتسينالىق كومەك كورسەتۋ توپتارى ۇيىمداستىرىلعان. قازىرگى ۋاقىتتا جاڭادان ۇيرەنۋشىلەرگە ارنالعان ءبىر تراسسا مەن ەكى سىرعاناۋ جولى جۇمىس ىستەپ تۇر. اۋا رايى قولايلى بولعان سايىن وزگە تراسسالار مەن ويىن-ساۋىق الاڭدارى دا كەزەڭ-كەزەڭىمەن اشىلادى.
قىتاي قارجىلاندىرعان كومپانيالار قازاقستاندا بوس جۇمىس ورىندارى جارمەڭكەسىن وتكىزدى - حالىق گازەتى
6-قاراشادا استانادا قىتاي كاپيتالىنىڭ قاتىسۋىمەن قازاقستاندا جۇمىس ىستەيتىن كاسىپورىنداردىڭ بوس جۇمىس ورىندارى جارمەڭكەسى ءوتتى. ءىس-شارانى قازاقستانداعى قىتايدىڭ باس ساۋدا پالاتاسى، قىتايدىڭ حالىقارالىق ساۋدانى دامىتۋ كەڭەسىنىڭ قازاقستانداعى وكىلدىگى جانە قىتايدا ءبىلىم العان قازاقستاندىق تۇلەكتەر قاۋىمداستىعى بىرلەسىپ ۇيىمداستىردى، دەپ حابارلايدى «حالىق گازەتى» باسىلىمى.
قىتايلىق ب ا ق-تىڭ دەرەگىنە سۇيەنسەك، ۇيىمداستىرۋشىلاردىڭ مالىمەتىنشە، جىل سايىن وتكىزىلەتىن جارمەڭكە بيىل بەسىنشى رەت ۇيىمداستىرىلىپ وتىر. بيىلعى ءىس-شاراعا قازاقستاندا جۇمىس ىستەيتىن قىتاي قارجىلاندىراتىن 25 كومپانيا قاتىستى. جارمەڭكە وتاندىق ەڭبەك نارىعىندا جۇمىس ىزدەۋشىلەر مەن قىتايلىق ينۆەستيتسيا تارتىلعان كاسىپورىندار اراسىندا بايلانىس ورناتۋعا مۇمكىندىك بەردى.
پەزەشكياننىڭ «ت م د 1» ۇسىنىسى كەڭىنەن وڭ قابىلداندى— ParsToday
ParsToday -رەسەي سىرتقى ىستەر ءمينيسترىنىڭ ورىنباسارى يران پرەزيدەنتى ماسۋد پەزەشكياننىڭ تەگەران مەن تاۋەلسىز مەملەكەتتەر دوستاستىعى (ت م د 1) اراسىندا ىنتىماقتاستىق تەتىگىن قۇرۋ تۋرالى ۇسىنىسىن اتالعان ەلدەردىڭ قۇپتاپ قابىلداعانىن مالىمدەدى، دەپ جازدى ParsToday اقپارات اگەنتتىگى.
ParsToday IRNA اگەنتتىگىنە سىلتەمە جاساپ حابارلاۋىنشا، الەكساندر پانكين يران يسلام رەسپۋبليكاسى پرەزيدەنتىنىڭ «ت م د 1» ىنتىماقتاستىق فورماتىن قۇرۋ تۋرالى ۇسىنىسىنا توقتالا كەلە، بۇل باستامانىڭ ماسكەۋدە، تاۋەلسىز مەملەكەتتەر دوستاستىعىنا (ت م د) مۇشە باسقا ەلدەردىڭ استانالارىندا جانە ساراپشىلار اراسىندا وڭ قابىلدانعانىن مالىمدەدى. وسىعان وراي، رەسەي پرەزيدەنتى پەزەشكياننىڭ ۇسىنىسىن جۇزەگە اسىرۋ جولدارىن قاراستىرۋ ماقساتىندا بىرلەستىك اياسىنداعى سەرىكتەستەرىمەن قاجەتتى كونسۋلتاتسيالار جۇرگىزۋگە دايىن.
پانكين يران مەن ت م د اراسىنداعى ىنتىماقتاستىقتى كەڭەيتۋدىڭ ايتارلىقتاي الەۋەتى بار ەكەنىن مالىمدەگەن. سونىمەن قاتار، ول ت م د- عا مۇشە مەملەكەتتەر سانىن ارتتىرۋ تۋرالى ايتۋعا ءالى ەرتە ەكەنىن، ال قازىرگى جاعدايدا «ت م د-پليۋس» فورماتى باسقا ەلدەرمەن ىنتىماقتاستىقتى نىعايتۋعا مۇمكىندىك بەرەتىنىن اتاپ ءوتتى.
تىنىق مۇحيتىنىڭ ءتۇسى وزگەردى— TRT
نورۆەگيالىق عالىمدار تىنىق مۇحيتىنىڭ سولتۇستىك بولىگىندەگى ءسۋ تۇسىنىڭ وزگەرۋىنە ميكروپلاستيكتەردىڭ جينالۋى اسەر ەتۋى مۇمكىن ەكەنىن انىقتادى. زەرتتەۋشىلەر 2002- 2022 -جىلدار ارالىعىنداعى سپۋتنيكتىك دەرەكتەردى تالداپ، «تىنىق مۇحيتىنىڭ ۇلكەن قوقىس الاڭى» ماڭىنداعى سۋدىڭ كوگىلدىر جانە جاسىل رەڭكتەرگە وزگەرگەنىن بايقاعان.
بۇل تۋرالى وسى اپتادا تۇركيا راديو تەليەۆيزيا پورتالى حابارلادى.
«TRT» - نىڭ دەرەگىنشە، عالىمداردىڭ پىكىرىنە سۇيەنسەك، بۇل قۇبىلىستىڭ ميكروپلاستيكتەرمەن بايلانىستى بولۋ ىقتيمالدىعى تابيعي فاكتورلارعا قاراعاندا ءتورت ەسەدەن استام جوعارى. زەرتتەۋ ناتيجەلەرى Nature جۋرنالىندا جاريالانعان. دەگەنمەن ناقتى سەبەپ-سالدار بايلانىسىن انىقتاۋ ءۇشىن قوسىمشا زەرتتەۋلەر قاجەت.
عالىمداردىڭ باعالاۋىنشا، جىل سايىن مۇحيتتارعا شامامەن 13 ميلليون توننا پلاستيك قالدىق تۇسەدى. ونىڭ ءبىر بولىگى تەڭىز جانۋارلارىنىڭ اعزاسىنا ەنىپ، قورەكتىك تىزبەك ارقىلى تارالادى. ناتيجەسىندە ميكروپلاستيكتەر مۇحيت ەكوجۇيەسىنە عانا ەمەس، ادام دەنساۋلىعىنا ءدا قاۋىپ ءتوندىرۋى مۇمكىن.
شىڭعىس حاننىڭ بەينەسىن الكوگول مەن تەمەكىگە پايدالانباۋ ۇسىنىلدى-Janadauir
موڭعوليا ۇلى مەملەكەتتىك حۋرالىنىڭ (م ۇ ح) مەملەكەتتىك قۇرىلىم جونىندەگى تۇراقتى كوميتەتى ۇلى موڭعول مەملەكەتىنىڭ قۇرىلعانىنا 820 جىل تولۋىنا وراي شىڭعىس حاننىڭ مەملەكەتتىك مۇراسىن ساقتاۋ تۋرالى قاۋلى جوباسىن ازىرلەۋدى ماقۇلدادى. جوباعا سايكەس، شىڭعىس حاننىڭ تاريحي قىزمەتى، زاڭدارى مەن الەمدىك تاريح جانە وركەنيەت دامۋىنا قوسقان ۇلەسى اتاپ وتىلگەن، دەپ حابارلايدى موڭعوليالىق «جاڭا ءداۋىر» باسىلىمى.
اتالعان ب ا ق-تىڭ دەرەگىنشە، قۇجاتتا ۇلى موڭعول مەملەكەتىنىڭ تاريحي مۇراسىن عىلىمي تۇرعىدان زەرتتەۋ، قورعاۋ، جاڭعىرتۋ جانە حالىقارالىق دەڭگەيدە ناسيحاتتاۋ ماسەلەلەرى قامتىلعان. سونىمەن قاتار تاريحي مۇرانى ەكونوميكالىق، الەۋمەتتىك جانە مادەني اينالىمعا ەنگىزۋ قاجەتتىگى تالقىلانعان.
تۇراقتى كوميتەت وتىرىسىندا م ۇ ح مۇشەسى گانتومور قاۋلى جوباسىن قولدايتىنىن ءبىلدىرىپ، شىڭعىس حاننىڭ بەينەسىن الكوگول جانە تەمەكى ونىمدەرىن جارنامالاۋ ماقساتىندا پايدالانۋعا جول بەرمەۋ جونىندە ۇسىنىس جاسادى. اتالعان ۇسىنىستى كوميتەت وتىرىسىنا قاتىسقان مۇشەلەردىڭ باسىم بولىگى قولدادى.
سونداي-اق وسى اپتادا جاڭا ءداۋىر باسىلىمىندا «جۇرگىزۋشى كۋالىگى تاركىلەنگەن ادام ماس كۇيىندە كولىك جۇرگىزسە كولەمدى ايىپپۇل سالىنادى» دەگەن تاقىرىپتاعى اقپارات جارىق كوردى.
اتالعان ب ا ق-تىڭ دەرەگىنشە، موڭعوليادا كولىك جۇرگىزۋ قۇقىعىنان ايىرىلعانىنا قاراماستان، قايتادان ماس كۇيىندە رولگە وتىرعان ازاماتتارعا 2,7 ميلليوننان 14 ميلليون توگروگكە دەيىن ايىپپۇل سالىنۋى مۇمكىن. پوليتسيانىڭ مالىمەتىنشە، 2026 -جىلعى 4-قاراشادا ءبىر تاۋلىك ىشىندە وسىنداي جەتى قىلمىستىق قۇقىق بۇزۋشىلىق تىركەلگەن.
بەيسەن سۇلتان