كىمدەر اسكەري الپينيست بولا الادى؟
اسكەري الپينيستەر - تاۋلى جەردە جاۋىنگەرلىك مىندەتتەردى ورىنداۋعا جانە جەكە قۇرامدى ارنايى تاۋ دايارلىعىنا ۇيرەتۋگە ماماندانعان اسكەري قىزمەتشىلەر.
- تاۋ دايارلىعى بويىنشا ارنايى بىلىكتىلىكتەن وتكەن اسكەري قىزمەتشىلەر ەلىمىزدىڭ ءتۇرلى اسكەري بولىمدەرىندە قىزمەت اتقارىپ، تاۋلى جەردەگى جاۋىنگەرلىك دايارلىقتى ۇيىمداستىرۋعا جانە جەكە قۇرامدى وقىتۋعا ۇلەسىن قوسىپ كەلەدى، - دەلىنگەن قورعانىس مينيسترلىگىنىڭ Kazinform اگەنتتىگىنە بەرگەن جاۋابىندا.
اسكەري الپينيستىڭ دايارلىعى بىرنەشە بىلىكتىلىك دەڭگەيىنەن تۇرادى. تاۋلى وڭىرلەردە جاۋىنگەرلىك مىندەتتەردىڭ ارتۋىنا بايلانىستى مۇنداي ماماندارعا سۇرانىس ءوسىپ كەلەدى. وسىعان وراي وقۋ باعدارلامالارىن جەتىلدىرۋ، نۇسقاۋشىلار قۇرامىن كۇشەيتۋ جانە اسكەري دايارلىقتان وتەتىن ماماندار سانىن كەزەڭ-كەزەڭىمەن ارتتىرۋ كوزدەلگەن.
ولار ارنايى تاۋ دايارلىعى ورتالىعىندا دايىندالادى. وقىتۋ تەوريالىق جانە پراكتيكالىق كەزەڭدەردەن تۇرادى. اسكەري قىزمەتشىلەر تاۋلى جەردە قوزعالۋ، جارتاستى جانە مۇزدى بەدەردەن ءوتۋ، الپينيستىك جابدىقتاردى پايدالانۋ، تابيعي كەدەرگىلەردى ەڭسەرۋ، زارداپ شەككەندەردى ەۆاكۋاتسيالاۋ جانە بولىمشەنىڭ ءىس- قيمىلىن ۇيىمداستىرۋ تاسىلدەرىن مەڭگەرەدى. ال العان ءبىلىمى ارنايى پوليگوندارداعى تاكتيكالىق وقۋ-جاتتىعۋلاردا شىڭدالادى.
كۋرسقا فيزيكالىق دايىندىعى جوعارى ءارى دەنساۋلىعى تاۋلى جەردە قىزمەت اتقارۋعا جارامدى اسكەري قىزمەتشىلەر عانا قابىلدانادى.
- ۇمىتكەرلەردىڭ فيزيكالىق مۇمكىندىكتەرى، مورالدىق-پسيحولوگيالىق تۇراقتىلىعى مەن كۇردەلى جاعدايدا ارەكەت ەتۋ قابىلەتى باعالانادى. كۋرستى اياقتاعان سوڭ اسكەري قىزمەتشىلەر تەوريالىق جانە پراكتيكالىق سىناقتاردان ءوتىپ، تالاپتاردى تولىق ورىنداعان جاعدايدا عانا ءتيىستى بىلىكتىلىككە يە بولادى،- دەپ حابارلادى مينيسترلىك.
وقۋ بىرنەشە اپتاعا سوزىلادى. باعدارلاما بازالىق تاۋ دايارلىعىن، ارنايى تاكتيكالىق دايىندىقتى جانە بىلىكتىلىكتى ارتتىرۋ كۋرستارىن قامتيدى. كۋرستى ءساتتى اياقتاعاندارعا سەرتيفيكات بەرىلەدى، ال دايىندىق دەڭگەيىنە قاراي الپينيزم بويىنشا سپورتتىق رازرياد الۋ مۇمكىندىگى قاراستىرىلعان.
دايارلىق بارىسىندا حالىقارالىق قاۋىپسىزدىك ستاندارتتارىنا ساي الپينيستىك جابدىقتار، سيفرلىق كارتالار مەن ناۆيگاتسيالىق جۇيەلەر قولدانىلادى.
- قولدانىلاتىن تەحنيكالىق الپينيستىك جابدىقتاردىڭ نەگىزگى بولىگى حالىقارالىق قاۋىپسىزدىك ستاندارتتارىنا سايكەس كەلەتىن شەتەلدىك ونىمدەردەن تۇرادى. بۇل كۇردەلى تاۋلى جاعدايدا جەكە قۇرامنىڭ قاۋىپسىزدىگىن قامتاماسىز ەتۋگە جانە وقۋ پروتسەسىنىڭ تيىمدىلىگىن ارتتىرۋعا مۇمكىندىك بەرەدى،-دەلىنگەن اقپاراتتا.
حالىقارالىق ىنتىماقتاستىق پەن جەتىستىكتەر
قازاقستاندىق الپينيستەر كاسىبي شەبەرلىگىن حالىقارالىق وقۋ-جاتتىعۋلاردا، تاجىريبە الماسۋ باعدارلامالارىندا جانە جارىستاردا تۇراقتى جەتىلدىرىپ جاتىر. مۇنداي ىنتىماقتاستىق الەمنىڭ جەتەكشى اسكەري تاۋ مەكتەپتەرىنىڭ تاجىريبەسىن ەنگىزۋگە عانا ەمەس، وقۋ باعدارلامالارىن جەتىلدىرۋگە دە مۇمكىندىك بەرەدى. سونىڭ ناتيجەسىندە قازاقستاندىق اسكەري قىزمەتشىلەر ارميالىق حالىقارالىق ويىنداردىڭ «ەلبرۋس ساقيناسى» بايقاۋىندا مۇزدىقتار مەن وزەندەر ارقىلى وتەتىن 105 شاقىرىمدىق كۇردەلى باعىتتى ەڭسەرىپ، قولا جۇلدەگە يە بولدى.
جەتىستىكتەردىڭ قاتارىن بيىلعى دەنالي ەكسپەديتسياسى تولىقتىردى. ارنايى وپەراتسيالار كۇشتەرىنىڭ تاۋ دايارلىعى ورتالىعىنىڭ الپينيستەر توبى سولتۇستىك امەريكانىڭ ەڭ بيىك نۇكتەسى - دەنالي شىڭىن (6190 مەتر) باعىندىرىپ، شىڭ باسىندا مەملەكەتتىك تۋ مەن ارنايى وپەراتسيالار كۇشتەرىنىڭ تۋىن كوتەردى.
- ەكسپەديتسيا اسكەري قىزمەتشىلەردىڭ جوعارى كاسىبي دايارلىعىن كورسەتتى. سولتۇستىك امەريكانىڭ ەڭ بيىك شىڭىن باعىندىرۋ ولاردىڭ تاباندىلىعىن پاش ەتتى، - دەپ حابارلادى قورعانىس مينيسترلىگى.
حالىقارالىق ىنتىماقتاستىق جارىستارمەن شەكتەلمەيدى. ماسەلەن، بۇعان دەيىن يتاليا قارۋلى كۇشتەرىنىڭ تاجىريبەلى نۇسقاۋشىلارى الماتىداعى تاۋ دايارلىعى ورتالىعىندا قازاقستاندىق اسكەري قىزمەتشىلەرگە باعدارلاۋ، تاۋلى جەردە ۇرىس جۇرگىزۋ، زارداپ شەككەندەردى ەۆاكۋاتسيالاۋ جانە تاۋ جابدىقتارىن پايدالانۋ بويىنشا تەوريالىق ءارى پراكتيكالىق ساباقتار وتكىزگەن.
ال حالىقارالىق تاجىريبە كۇندەلىكتى دايىندىقپەن ۇشتاسادى. اسكەري الپينيستەر ىلە الاتاۋىنداعى وقۋ-جاتتىعۋ پوليگوندارىندا، سونىڭ ىشىندە مانشۇك مامەتوۆا مۇزدىعىندا تۇراقتى جاتتىعىپ، كاسىبي ماشىعىن جەتىلدىرەدى.
13 جىل شىڭدا شىڭدالعان الپينيست
حالىقارالىق جارىستارداعى جەتىستىكتەر مەن كۇردەلى ەكسپەديتسيالاردىڭ ارتىندا تاجىريبەلى اسكەري مامانداردىڭ ەڭبەگى تۇر. سولاردىڭ ءبىرى - پودپولكوۆنيك امانجول راحمەتوۆ. ول - اسكەري ءبولىم كومانديرىنىڭ جاۋىنگەرلىك جانە ارنايى دايارلىق جونىندەگى ورىنباسارى، كاسىبي الپينيست، Ⅱدارەجەلى الپينيزم نۇسقاۋشىسى.
- بيىل قارۋلى كۇشتەردەگى قىزمەتىمە 24 جىل تولدى. وسى ۋاقىت ىشىندە كىشى سەرجانتتان پودپولكوۆنيككە دەيىنگى جولدان ءوتتىم. سوڭعى 13 جىلىمدى تاۋ دايارلىعى مەن اسكەري الپينيزمگە ارنادىم. بۇل سالاعا كەلۋىمە اسكەري قىزمەتتىڭ ەرەكشەلىگىمەن قاتار، بالا كەزدەن تاۋعا دەگەن قىزىعۋشىلىعىم سەبەپ بولدى، - دەيدى ول.
پودپولكوۆنيكتىڭ جادىندا ەرەكشە قالعان وقيعالاردىڭ ءبىرى - 2021-جىلعى حان- ءتاڭىرى ەكسپەديتسياسى. ونىڭ ايتۋىنشا، ورلەۋ كەزىندە گيپوكسيا بەلگىلەرى بايقالىپ، جاعدايى كۇرت ناشارلاعان.
- سول كەزدە جانىمداعى تاجىريبەلى الپينيست ەرشات ايازبايەۆ دەر كەزىندە كومەك كورسەتىپ، جاعدايىمدى تۇراقتاندىردى. دەمالىپ العاننان كەيىن عانا كوتەرىلۋدى جالعاستىرىپ، شىڭعا ءساتتى جەتتىك. سول جاعداي قاۋىپسىزدىك تالاپتارىن ساقتاۋ مەن كوماندالىق قولداۋدىڭ قانشالىقتى ماڭىزدى ەكەنىن تاعى ءبىر مارتە دالەلدەدى، - دەيدى پودپولكوۆنيك.
ونىڭ ايتۋىنشا، اسكەري الپينيزم ەڭ الدىمەن فيزيكالىق كۇشتەن بۇرىن سالقىنقاندى بولۋدى، ءتارتىپ پەن جاۋاپكەرشىلىكتى تالاپ ەتەدى.
- ەڭ قىزىعى - جاڭا شىڭداردى باعىندىرۋ بولسا، ەڭ ۇلكەن جاۋاپكەرشىلىك - وزىڭمەن بىرگە كەلە جاتقان ادامداردىڭ ءومىرى. ءبىر ارقانعا بايلانعان ءار ادامنىڭ اماندىعىنا جاۋاپ بەرەسىڭ. جاستارعا ايتار كەڭەسىم، قاۋىپسىزدىكتى ءاردايىم ءبىرىنشى ورىنعا قويۋ كەرەك. ەشبىر شىڭ نەمەسە جەتىستىك ءومىر مەن دەنساۋلىقتان قىمبات ەمەس،- دەيدى اسكەري الپينيست.
امانجول راحمەتوۆ ۇستاناتىن قاعيدا ەلىمىزدەگى اسكەري الپينيزم مەكتەبىنىڭ نەگىزىنە اينالعان. ويتكەنى ونىڭ باستى ماقساتى - بيىك شىڭدى باعىندىرۋ ەمەس، كۇردەلى جاعدايدا دا دۇرىس شەشىم قابىلداپ، ادام ءومىرىن ساقتاي الاتىن كاسىبي مامان قالىپتاستىرۋ.