ولاردىڭ اراسىندا الەمدىك عىلىمعا ۇلەس قوسقان ويشىل دا، مەملەكەت باسقارعان حان مەن سۇلتان دا، ۇلت ازاتتىعى ءۇشىن كۇرەسكەن قايراتكەر دە، قازاق ونەرىنىڭ ارناسىن كەڭەيتكەن اقىن مەن كۇيشى دە بار. بۇگىندە ولاردىڭ قابىرلەرى داماسك پەن بەرليندە، كاشمير مەن قۇلجادا، ماسكەۋ مەن استراحاندا، تاشكەنت پەن نۇراتادا جاتىر. بۇل گەوگرافيالىق شاشىراڭقىلىقتىڭ ءارقايسىسىنىڭ ارتىندا جەكە ادامنىڭ عانا ەمەس، تۇتاس ءداۋىردىڭ تاريحى تۇر.
ءابۋ ناسىر ءال-فارابي - وتىرار وڭىرىنەن شىعىپ، ورتاعاسىرلىق عىلىم مەن فيلوسوفيا تاريحىندا الەمدىك دەڭگەيگە كوتەرىلگەن ۇلى ويشىل. ونىڭ مۇراسى تەك قازاق نەمەسە تۇركى دۇنيەسىنىڭ شەڭبەرىمەن شەكتەلمەيدى.
ءال-فارابي لوگيكا، فيلوسوفيا، مۋزىكا تەورياسى، ماتەماتيكا، جاراتىلىستانۋ، ساياسات پەن ەتيكا سەكىلدى كوپتەگەن سالانى قامتىعان ەڭبەكتەر قالدىردى. عىلىم تاريحىندا ول اريستوتەلدەن كەيىنگى «ەكىنشى ۇستاز» دەگەن اتپەن كەڭىنەن تانىلدى.
ويشىلدىڭ ءومىر جولى سول كەزەڭدەگى ءىرى عىلىمي ورتالىقتارمەن بايلانىستى بولدى. ول تۋعان ولكەسىنەن اتتانىپ، ءبىلىم ىزدەپ تاياۋ شىعىس قالالارىن ارالادى، باعدادتاعى زياتكەرلىك ورتامەن بايلانىس ورناتتى، كەيىن داماسكىدە تۇردى. ونىڭ «قايىرىمدى قالا تۇرعىندارىنىڭ كوزقاراستارى»، «باقىتقا جەتۋ تۋرالى» ، «عىلىمداردىڭ جىكتەلۋى تۋرالى» سەكىلدى ەڭبەكتەرى ادام، قوعام، مەملەكەت، تانىم جانە عىلىم جۇيەسى جونىندەگى ىرگەلى ماسەلەلەردى قامتىدى.
ءال-فارابي 950 -جىلى سەكسەن جاس شاماسىندا داماسكىدە قايتىس بولىپ، باب اس-ساعير زيراتىنا جەرلەنگەن.
سۇلتان بەيبارىس - XIII عاسىرداعى تاياۋ شىعىس تاريحىنىڭ اسا ءىرى مەملەكەت قايراتكەرلەرىنىڭ ءبىرى. ونىڭ شىققان تەگى مەن تۋعان جەرىنە بايلانىستى عىلىمي ادەبيەتتە ءتۇرلى پىكىر كەزدەسكەنىمەن، بەيبارىستىڭ قىپشاق ورتاسىنان شىققانى تاريحنامادا كەڭىنەن مويىندالعان.
تاعدىر تالكەگىمەن قۇلدىققا تۇسكەن جاس قىپشاق كەيىن ماملۇك اسكەري جۇيەسىندە جوعارى كوتەرىلىپ، اقىرىندا مىسىر سۇلتانىنا اينالدى.
بەيبارىس بيلىككە كەلگەن كەزەڭ تاياۋ شىعىس ءۇشىن اسا كۇردەلى ەدى. ايماقتا كرەست جورىقتارىنىڭ سالدارى ساقتالىپ تۇردى، شىعىستان موڭعول اسكەرلەرىنىڭ قىسىمى كۇشەيدى. وسىنداي جاعدايدا ول ماملۇك مەملەكەتىن نىعايتىپ، اسكەري جانە اكىمشىلىك باسقارۋ جۇيەسىن جەتىلدىردى. التىن وردامەن ديپلوماتيالىق بايلانىس ورناتۋى دا ونىڭ سىرتقى ساياساتىنداعى ماڭىزدى باعىتتاردىڭ ءبىرى بولدى.
قازاقستان تاريحىنا ارنالعان ەڭبەكتەردە بەيبارىستىڭ بەركە حان بيلەگەن التىن وردامەن قارىم-قاتىناس جاساعانى اتاپ كورسەتىلەدى. ونىڭ كەسەنەسى داماسكىدەگى وزى سالدىرعان كەشەنمەن بايلانىستى. قايتىس بولعاننان كەيىن سۇلتاننىڭ كەسەنەسى سول ماڭدا تۇرعىزىلعان. كەيىن قازاقستان مەن سيريا اراسىنداعى ىنتىماقتاستىق اياسىندا تاريحي كەشەندى قالپىنا كەلتىرۋ جۇمىستارى جۇرگىزىلدى.
مۇحاممەد حايدار دۋلاتي - XVI عاسىرداعى ورتالىق ازيا تاريحىن زەرتتەۋدە ەسىمى ەرەكشە اتالاتىن مەملەكەت قايراتكەرى، قولباسشى، تاريحشى جانە ادەبيەتشى. ول دۋلات تايپاسىنان شىققان، موعولستان تاريحىمەن تىكەلەي بايلانىستى ساياسي ورتادا ءوستى. ونىڭ ءومىرى ماۋەرەنناحر، قاشعاريا، تيبەت پەن ءۇندىستان كەڭىستىگىن قامتىدى. دۋلاتيدىڭ قازاق تاريحى ءۇشىن ەڭ ۇلكەن مۇرالارىنىڭ ءبىرى - «تاريح- ي راشيدي». بۇل ەڭبەك موعولستان تاريحى، جەتىسۋ مەن شىعىس تۇركىستانداعى ساياسي ۇدەرىستەر، بيلەۋشى اۋلەتتەر، تايپالار مەن كورشى مەملەكەتتەر اراسىنداعى قاتىناستار جونىندە اسا ماڭىزدى مالىمەت بەرەدى.
سوندىقتان شىعارما قازاقستان مەن ورتالىق ازيانىڭ XV- XVI عاسىرلارداعى تاريحىن زەرتتەۋدەگى نەگىزگى جازبا دەرەكتەردىڭ قاتارىنا جاتادى. ءومىرىنىڭ كەيىنگى كەزەڭى كاشميرمەن بايلانىستى بولدى.
دۋلاتي بۇل وڭىردەگى ساياسي وقيعالارعا بەلسەندى ارالاسىپ، بيلىك جۇرگىزۋ ىسىنە قاتىستى. 1551 -جىلى كاشميردە قازا تاپتى. ونىڭ قابىرى سول جاقتاعى بيلەۋشىلەر قورىمىندا ورنالاسقان.
مۇستافا شوقاي - XX عاسىرداعى قازاق ساياسي ويى مەن تۇركىستان تاۋەلسىزدىگى يدەياسىنىڭ اسا كورنەكتى وكىلدەرىنىڭ ءبىرى. ول رەسەي يمپەرياسىنىڭ سوڭعى كەزەڭىندەگى ساياسي ۇدەرىستەرگە ارالاسىپ، 1917 -جىلعى توڭكەرىستەر تۇسىندا تۇركىستان اۆتونومياسىن قۇرۋ ءىسىنىڭ الدىڭعى قاتارىندا بولدى. قوقان اۆتونومياسى كۇشپەن تاراتىلعاننان كەيىن مۇستافا شوقايدىڭ ءومىرى ەميگراتسيادا ءوتتى.
ول كاۆكاز ارقىلى تۇركياعا، كەيىن باتىس ەۋروپاعا شىعىپ، فرانتسيادا تۇراقتادى. شەتەلدە ءجۇرىپ كەڭەستىك بيلىكتىڭ ورتا ازياداعى ساياساتىن سىنادى، تۇركىستان حالىقتارىنىڭ ساياسي ەركىندىگى ماسەلەسىن حالىقارالىق دەڭگەيدە كوتەرۋگە كۇش سالدى. ونىڭ پۋبليتسيستيكالىق مۇراسى، سونىڭ ىشىندە «ياش تۇركىستان» جۋرنالى توڭىرەگىندەگى قىزمەتى، ەميگراتسيالىق ساياسي وي تاريحىنىڭ ماڭىزدى بولىگىنە اينالدى.
1941 -جىلى ەكىنشى دۇنيەجۇزىلىك سوعىس ءجۇرىپ جاتقان تۇستا مۇستافا شوقاي بەرليندە قايتىس بولدى. ونىڭ ولىمىنە بايلانىستى ءار كەزەڭدە ءتۇرلى جورامال ايتىلدى. مۇستافا شوقاي بەرليندەگى مۇسىلمان زيراتىنا جەرلەندى.
اسەت نايمانباي ۇلى - قازاقتىڭ انشىلىك- اقىندىق داستۇرىندەگى اسا كورنەكتى تۇلعالاردىڭ ءبىرى. ول اقىن، ايتىسكەر، ءانشى، كومپوزيتور ءارى ەپيكالىق شىعارمالار تۋدىرعان ونەر يەسى رەتىندە تانىلدى. اسەتتىڭ «ءىنجۋ- مارجان»، «قاراكوز»، «قىسمەت» سەكىلدى اندەرى ۇلتتىق مۋزىكا مۇراسىنىڭ باعالى بولىگىنە اينالدى.
ونىڭ شىعارماشىلىق بولمىسى ءبىر عانا انشىلىكپەن شەكتەلمەدى. اسەت ايتىس ونەرىندە تانىلىپ، كولەمدى داستاندار جازدى. پۋشكين شىعارمالارىنىڭ جەلىسىن قازاق ورتاسىنا جەتكىزۋگە ۇمتىلعانى دا ونىڭ ادەبي ىزدەنىسىنىڭ كەڭدىگىن تانىتادى. اقىن ءومىرىنىڭ ەلەۋلى بولىگى قازىرگى قىتاي اۋماعىنداعى ىلە، تەكەس، كۇنەس وڭىرلەرىندە ءوتتى. ول التاي مەن تارباعاتايداعى قازاق ورتاسىمەن دە ارالاسىپ، ونەرىن تاراتتى. 1923 -جىلى قۇلجا وڭىرىندە ومىردەن ءوتتى.
بوكەي نۇرالى ۇلى - XIX عاسىردىڭ باسىنداعى قازاق تاريحىندا ايرىقشا ورنى بار حان. ونىڭ ەسىمى ەدىل مەن جايىق اراسىنداعى ىشكى وردا، كەيىن بوكەي ورداسى اتالعان ساياسي قۇرىلىمنىڭ قالىپتاسۋىمەن تىكەلەي بايلانىستى. XVIII عاسىردىڭ سوڭى مەن XIX عاسىردىڭ باسىندا قازاق قوعامى ءۇشىن جەر ماسەلەسى كۇردەلەنە ءتۇستى. وسىنداي جاعدايدا بوكەي سۇلتان رەسەي يمپەرياسىنىڭ بيلىگىمەن كەلىسسوز جۇرگىزىپ، قازاق اۋىلدارىنىڭ ەدىل مەن جايىق اراسىنداعى اۋماققا وتۋىنە رۇقسات الدى.
1801 -جىلدان باستاپ بۇل وڭىرگە قازاقتاردىڭ قونىستانۋى كۇشەيىپ، كەيىن ىشكى وردا قالىپتاستى. بوكەي حان 1815 -جىلى قايتىس بولدى. ونىڭ قابىرى قازىرگى رەسەي فەدەراتسياسىنىڭ استراحان وبلىسى اۋماعىندا ورنالاسقان.
قۇرمانعازى ساعىرباي ۇلى - قازاقتىڭ كۇي ونەرىن جاڭا بيىككە كوتەرگەن ۇلى كومپوزيتور، داۋلەسكەر كۇيشى. ونىڭ شىعارمالارى XIX عاسىرداعى قازاق دالاسىنىڭ الەۋمەتتىك احۋالىن، كۇرەسكەرلىك رۋحىن، ەركىندىككە ۇمتىلىسىن جانە ادامنىڭ ىشكى تولعانىسىن كۇي تىلىمەن جەتكىزدى. «سارىارقا»، «اداي»، «بالبىراۋىن»، «كىشكەنتاي»، «قايران شەشەم»، «سەرپەر» سەكىلدى كۇيلەر قازاقتىڭ مۋزىكالىق مادەنيەتىندە ايرىقشا ورىن الادى. قۇرمانعازىنىڭ ءومىرى پاتشالىق بيلىكتىڭ قىسىمى، قۋعىن، تۇرمە مەن قاشقىندىق كەزەڭدەرىمەن استاسىپ جاتتى. ونىڭ ءبىرقاتار شىعارماسىنىڭ تۋۋ تاريحى وسى تاعدىرلى وقيعالارمەن بايلانىستىرىلادى.
ءومىرىنىڭ سوڭعى كەزەڭىندە قۇرمانعازى قازىرگى رەسەيدىڭ استراحان وڭىرىندە تۇردى. سول جەردە دۇنيە سالىپ، سول وڭىرگە جەرلەندى.
ءاليحان بوكەيحان - XX عاسىر باسىنداعى قازاقتىڭ ۇلتتىق ساياسي ەليتاسىنىڭ كوشباسشىسى، الاش قوزعالىسىنىڭ جەتەكشىسى، ەكونوميست، پۋبليتسيست، زەرتتەۋشى جانە مەملەكەت قايراتكەرى. ونىڭ ساياسي قىزمەتىنىڭ باستى مۇراتى قازاق قوعامىن زاماناۋي ۇلتتىق مەملەكەت دەڭگەيىنە كوتەرۋ، جەر تۇتاستىعىن ساقتاۋ، ءبىلىم مەن عىلىمدى دامىتۋ، زاڭ ۇستەمدىگىنە نەگىزدەلگەن باسقارۋ جۇيەسىن قالىپتاستىرۋ ەدى. 1917 -جىلى قۇرىلعان الاش اۆتونومياسى مەن الاشوردا ۇكىمەتى وسى ساياسي ىزدەنىستىڭ ەڭ بيىك كورىنىسىنە اينالدى.
كەڭەس بيلىگى ورنىققاننان كەيىن ءاليحان بوكەيحاننىڭ ساياسي قىزمەتىنە شەكتەۋ قويىلدى. ول ماسكەۋدە باقىلاۋدا ءومىر ءسۇردى. 1937 -جىلعى ۇلكەن تەررور كەزىندە تۇتقىندالىپ، اتۋ جازاسىنا كەسىلدى.
جۇسىپبەك ايماۋىتوۆ - قازاق ادەبيەتى مەن قوعامدىق وي تاريحىنداعى ەڭ ءىرى تۇلعالاردىڭ ءبىرى. جازۋشى، دراماتۋرگ، پۋبليتسيست، پەداگوگ، پسيحولوگ رەتىندە ول ۇلتتىق مادەنيەتتىڭ بىرنەشە سالاسىندا قاتار ەڭبەك ەتتى. ونىڭ «قارتقوجا»، «اقبىلەك» روماندارى قازاق پروزاسىنىڭ قالىپتاسۋىنداعى ىرگەلى تۋىندىلار سانالادى.
«اقبىلەك» ارقىلى جازۋشى توڭكەرىس پەن ازامات سوعىسى تۇسىنداعى قازاق قوعامىنىڭ كۇيزەلىسىن، ايەل تاعدىرىن، الەۋمەتتىك وزگەرىستەردىڭ ادام ساناسىنا اسەرىن تەرەڭ كورسەتتى. ال پەداگوگيكا مەن پسيحولوگيا باعىتىنداعى ەڭبەكتەرى قازاق تىلىندەگى عىلىمي ويدىڭ دامۋىنا ۇلەس قوستى. 1920-جىلداردىڭ سوڭىندا كەڭەستىك ساياسي قۋعىن كۇشەيگەن كەزدە جۇسىپبەك ايماۋىتوۆ تۇتقىندالدى. وعان ۇلتشىلدىق سيپاتتاعى ساياسي ايىپتار تاعىلدى. كەيىن اتۋ جازاسىنا كەسىلدى. قايراتكەردىڭ ءومىرىنىڭ سوڭعى كەزەڭى ماسكەۋدەگى جازالاۋ جۇيەسىمەن بايلانىستى بولدى.
تۇرار رىسقۇلوۆ - XX عاسىردىڭ العاشقى جارتىسىنداعى اسا ءىرى مەملەكەت جانە قوعام قايراتكەرى. ول تۇركىستانداعى ساياسي ۇدەرىستەرگە بەلسەندى ارالاسىپ، كەيىن كەڭەستىك مەملەكەتتىك باسقارۋدىڭ جوعارى ساتىلارىنا دەيىن كوتەرىلدى.
رىسقۇلوۆتىڭ قىزمەتى قايشىلىققا تولى تاريحي كەزەڭمەن تۇسپا- تۇس كەلدى. ول كەڭەستىك جۇيەنىڭ ىشىندە جۇمىس ىستەي وتىرىپ، تۇركىستان حالىقتارىنىڭ ەكونوميكالىق جانە ساياسي مۇددەلەرىن كوتەرۋگە تىرىستى. اشارشىلىقپەن كۇرەس، جەرگىلىكتى حالىقتى باسقارۋ ىسىنە تارتۋ، ايماقتىق ەكونوميكانى دامىتۋ ماسەلەلەرىنە ارالاستى. كەيىن ر ك ف س ر حالىق كوميسسارلارى كەڭەسى ءتوراعاسىنىڭ ورىنباسارى سەكىلدى جوعارى قىزمەت اتقاردى. 1937 -جىلى ستاليندىك قۋعىن- سۇرگىن ونى دا اينالىپ وتپەدى. رىسقۇلوۆ تۇتقىندالىپ، 1938 -جىلى ماسكەۋدە اتىلدى.
تولە ءبي الىبەك ۇلى - قازاقتىڭ ءداستۇرلى قۇقىقتىق جانە ساياسي تاريحىنداعى اسا ءىرى تۇلعا. ۇلى ءجۇزدىڭ توبە ءبيى رەتىندە ول ەل ىشىندەگى داۋلاردى شەشۋگە، ءۇش ءجۇزدىڭ ىنتىماعىن نىعايتۋعا، سىرتقى قاۋىپ كۇشەيگەن كەزەڭدە ورتاق شەشىم قابىلداۋعا ىقپال ەتتى.
تولە ءبيدىڭ ءومىر سۇرگەن ءداۋىرى قازاق حاندىعىنا جوڭعار شاپقىنشىلىعى قاتتى قىسىم جاساعان ۋاقىتپەن تۇسپا-تۇس كەلدى. وسىنداي جاعدايدا بيلەر ينستيتۋتى تەك سوت تورەلىگىن جۇزەگە اسىراتىن قۇرىلىم ەمەس، ساياسي مامىلە مەن قوعامدىق تۇتاستىقتى ساقتايتىن ماڭىزدى كۇش بولدى. ول شىناز ماڭىندا قايتىس بولعان جانە سۇيەگى ءوزى بيلىك جۇرگىزگەن تاشكەنتتەگى ءشايحانتاۋىر اۋماعىندا، ءجۇنىس حاننىڭ جانىنا جەرلەنگەن.
ايتەكە ءبي - قازاقتىڭ ءۇش ۇلى ءبيىنىڭ ءبىرى، كىشى ءجۇزدىڭ اسا بەدەلدى ساياسي جانە قۇقىقتىق تۇلعاسى. ونىڭ ەسىمى تولە ءبي، قازىبەك بيمەن قاتار قازاق قوعامىنداعى بىرلىك، ءادىل بيلىك جانە قۇقىقتىق ءتارتىپ ۇعىمدارىمەن بايلانىستى. ايتەكە ءبيدىڭ قىزمەتى تاۋكە حان داۋىرىندەگى مەملەكەتتىك باسقارۋ جۇيەسىمەن ساباقتاس. ءداستۇرلى دەرەكتەردە ول حاندىقتىڭ ىشكى تۇتاستىعىن كۇشەيتۋگە، رۋارالىق قايشىلىقتاردى رەتتەۋگە، قۇقىقتىق نورمالاردى جۇيەلەۋگە اتسالىسقان تۇلعا رەتىندە سيپاتتالادى.
ايتەكە ءبي 1699 -جىلى تاۋكە حان ورداسىنان كەتكەننەن كەيىن دەنساۋلىعى ناشارلاپ، 1700 -جىلى قايتىس بولعان. ونىڭ قابىرى اتاسى سەيىتقۇل اۋليە مەن جالاڭ ءتوس ءباھادۇر جەرلەنگەن قازىرگى وزبەكستان اۋماعىنداعى نۇراتا قورىمىندا. 2009 -جىلى قابىر ۇستىنە كەسەنە تۇرعىزىلعان. قۇنىسكەرەي قوجاحمەتوۆ - XX عاسىردىڭ العاشقى جارتىسىنداعى باتىس قازاقستان تاريحىندا اتى اڭىزعا اينالعان تۇلعا. كەڭەستىك رەسمي قۇجاتتار مەن ناسيحاتتا ول ۇزاق ۋاقىت «باندى»، «قاراقشى» رەتىندە كورسەتىلدى. ال ەل جادىندا قۇنىسكەرەي ادىلەتسىزدىككە قارسى تۇرعان، قۋعىنعا ۇشىراعان ادام رەتىندە ساقتالدى. ونىڭ تاعدىرىن سول ءداۋىردىڭ ساياسي احۋالىنان ءبولىپ قاراۋ مۇمكىن ەمەس. 1920- 1930-جىلدارى قازاقستاندا كۇشتەپ ۇجىمداستىرۋ، تاركىلەۋ، ساياسي قۋعىن جانە قارۋلى قارسىلىقتار قاتار ءجۇردى. كەڭەس بيلىگىنە قارسى شىققان نەمەسە بيلىك «سەنىمسىز» ساناعان ادامداردىڭ ءبىر بولىگى شەكارا اسىپ كەتۋگە ءماجبۇر بولدى.
قۇنىسكەرەي دە قۋعىننان قۇتىلۋ ءۇشىن تۋعان ولكەسىن تاستاپ، تۇرىكمەنستانعا كەتكەن. سول جاقتا ءابىلقايىر جامانوۆ دەگەن اتپەن ءومىر ءسۇرىپ، 1964 -جىلى ومىردەن وزعان.
مۇحتار ماعاۋين - قازاق ادەبيەتى مەن ادەبيەتتانۋ عىلىمىنا ايرىقشا ءىز قالدىرعان جازۋشى، زەرتتەۋشى، تاريحشى. ونىڭ شىعارماشىلىق مۇراسى كوركەم پروزامەن عانا شەكتەلمەيدى. قالامگەر XV-XVIII عاسىرلارداعى قازاق جىراۋلار پوەزياسىن عىلىمي اينالىمعا ەنگىزۋگە، ۇمىت قالعان ادەبي مۇرانى قايتا تانىتۋعا ۇلكەن ەڭبەك ءسىڭىردى. ماعاۋيننىڭ قازاق رۋحانياتىنا قوسقان ەڭ ءىرى ۇلەسىنىڭ ءبىرى - تاريح پەن ادەبيەتتى تۇتاستىقتا قاراستىرۋى.
ول كونە جىراۋلار مۇراسىن زەرتتەۋ ارقىلى قازاق ادەبيەتىنىڭ تاريحى كەڭەستىك كەزەڭدە قالىپتاسقان تار شەڭبەردەن الدەقايدا تەرەڭدە جاتقانىن دالەلدەۋگە كۇش سالدى. سونىمەن قاتار تاريحي روماندارىندا وتكەن داۋىرلەردى جاي وقيعالار تىزبەگى رەتىندە ەمەس، ساياسي تارتىسى، بيلىك قاتىناستارى، ادام مىنەزى مەن قوعامدىق قايشىلىعى بار كۇردەلى كەڭىستىك رەتىندە بەينەلەدى. 2006 -جىلدىڭ جەلتوقسانىندا مۇحتار ماعاۋين قازاقستاننان چەحياعا قونىس اۋداردى. كەيىن چەحيا، ا ق ش جانە تۇركيادا تۇرىپ، شىعارماشىلىق جانە عىلىمي جۇمىسىن جالعاستىردى. بۇل كەزەڭدە دە قالامگەر جازۋدان قول ۇزگەن جوق. كەرىسىنشە، شەتەلدە ءجۇرىپ ءىرى تاريحي زەرتتەۋلەرىن ءتامامداپ، ادەبي، مەمۋارلىق جانە تانىمدىق ەڭبەكتەرىن جاريالادى.
مۇحتار ماعاۋين 2025 -جىلعى 9-قاڭتاردا ا ق ش-تىڭ مەريلەند شتاتىنداعى ءوز ۇيىندە، بالا-شاعاسىنىڭ ورتاسىندا قايتىس بولىپ، سول جاقتا جەرلەندى.
e-history.kz