بۇل تۋرالى مەملەكەتتىك كىرىستەر كوميتەتى كەدەندىك راسىمدەردى اكىمشىلەندىرۋ جانە تاۋارلاردى كەدەندىك تازارتۋ باسقارماسىنىڭ باس ساراپشىسى لاۋرا نۇرعاليەۆا ايتتى.
ونىڭ مالىمەتىنشە، «كەدەن» اقپاراتتىق جۇيەسىنىڭ فۋنكسيونالىن ەنگىزۋ جۇمىستارى 2023-جىلى باستالعان. جۇيە ءبىر عانا قىزمەتتى ەمەس، كەدەندىك راسىمدەۋدىڭ كوپتەگەن پروتسەسىن قامتيدى. ويتكەنى تاۋارلارعا دەكلاراتسيا تولتىرۋ كەزىندە فورماتتىق-لوگيكالىق باقىلاۋ، مەملەكەتتىك ورگاندارمەن ينتەگراتسيا جانە باسقا دا سەرۆيستەردىڭ قاتار جۇمىس ىستەۋى قاجەت.
2024-جىلى جۇيەدە ەكسپرەسس-جۇكتەرگە دەكلاراتسيا بەرۋ، «قورعاس» شەكارا ماڭى ىنتىماقتاستىعى حالىقارالىق ورتالىعىندا جەكە پايدالانۋعا ارنالعان تاۋارلاردى ەسەپكە الۋ، الدىن الا اقپاراتتاندىرۋ، كەدەندىك ترانزيت، تاۋارلاردى ساقتاۋ جانە ينتەگراتسيالانعان باقىلاۋ قىزمەتتەرى ىسكە قوسىلعان.
سونداي-اق رۇقسات بەرۋ قۇجاتتارى مەن تىزىلىمدىك قىزمەت ەلەكتروندىق فورماتقا كوشىرىلگەن. كەدەن ءىسى سالاسىندا قىزمەت كورسەتەتىن تۇلعالار ەندى ءتيىستى تىزىلىمگە ەنگىزۋ تۋرالى ءوتىنىشتى دە «كەدەن» جۇيەسى ارقىلى بەرە الادى.
جۇيەدەگى ەڭ اۋقىمدى ءارى كۇردەلى مودۋلدەردىڭ ءبىرى - تاۋارلارعا ارنالعان دەكلاراتسيا. ول 2024-جىلعى ساۋىردە ىسكە قوسىلعان.
ەكسپرەسس-جۇكتەردى دەكلاراتسيالاۋ 100 پايىز سيفرلىق فورماتقا كوشتى
سپيكەردىڭ ايتۋىنشا، جاڭا جۇيەنىڭ ەنگىزىلۋى كەدەندىك راسىمدەردى جەڭىلدەتۋگە مۇمكىندىك بەرگەن. ماسەلەن، ەكسپرەسس-جۇكتەردى دەكلاراتسيالاۋ تولىعىمەن ەلەكتروندىق فورماتقا اۋىستىرىلعان. بۇعان دەيىن قاعاز تۇرىندە جۇرگىزىلگەن ءبىرقاتار ءراسىم ەندى سيفرلىق جۇيە ارقىلى جۇزەگە اسىرىلادى.
ال «قورعاس» شەكارا ماڭى ىنتىماقتاستىعى حالىقارالىق ورتالىعىندا جەكە پايدالانۋعا ارنالعان تاۋارلاردى ەسەپكە الۋ ءبىرىڭعاي جۇيەگە بىرىكتىرىلگەن. ناتيجەسىندە ەسەپكە الىناتىن تاۋارلار كولەمى ءتورت ەسە ارتقان.
بۇدان بولەك، تاۋارلاردى بەرۋ كەزىندە QR- كود ارقىلى بيومەتريالىق سايكەستەندىرۋ ەنگىزىلگەن. بۇل وزگە ادامنىڭ جەكە كۋالىگىن پايدالانۋ ارقىلى تاۋار الۋعا قاتىستى تاۋەكەلدەردى ازايتۋعا باعىتتالعان.
- جەكە پايدالانۋعا ارنالعان تاۋارلاردى ەسەپكە الۋ ءبىرىڭعاي جۇيەگە بىرىكتىرىلدى. سونىڭ ناتيجەسىندە كولەم ءتورت ەسە ءوستى. سونىمەن قاتار تاۋارلاردى بەرۋ كەزىندە QR- كود ارقىلى بيومەتريالىق سايكەستەندىرۋدى قوستىق. بۇرىن بىرەۋدىڭ جەكە كۋالىگىن پايدالاناتىن جاعدايلار بولۋى مۇمكىن ەدى. قازىر مۇنىڭ ءبارىن بيومەتريا ارقىلى تەكسەرۋگە بولادى، - دەدى ول.
دەكلاراتسيانى كەز كەلگەن ۋاقىتتا ساقتاپ، وڭدەۋگە بولادى
«كەدەن» جۇيەسىندە تاۋارلارعا ارنالعان دەكلاراتسيانى تولتىرۋعا قاتىستى دا ءبىرقاتار قولايلى فۋنكسيا قاراستىرىلعان. ماسەلەن، دەكلارانت نەمەسە كەدەن وكىلى قۇجاتتى تولتىرۋدىڭ كەز كەلگەن كەزەڭىندە ونى جوبا رەتىندە ساقتاپ، كەيىن قايتا وڭدەي الادى.
سونىمەن قاتار جۇيەدە دەكلاراتسياداعى مالىمەتتەردى تەكسەرۋگە ارنالعان ارنايى ەسكەرتۋلەر ەنگىزىلگەن. اسىرەسە جونەلتۋشى، الۋشى جانە قارجىلىق رەتتەۋگە جاۋاپتى تۇلعا تۋرالى اقپاراتتى تولتىرۋ كەزىندە قاتەلىكتەرگە جول بەرمەۋ ماڭىزدى.
- پايدالانۋشىلارعا دەكلاراتسيانى تىركەمەس بۇرىن مالىمەتتەردىڭ دۇرىس تولتىرىلعانىنا نازار اۋدارۋدى ۇسىنامىن. سەبەبى كەيبىر دەرەكتەردى باستاپقىدا قاتە كورسەتكەن جاعدايدا، كەيىن ونى تۇزەتۋ وتە كۇردەلى بولادى. اسىرەسە 14-گرافاداعى دەكلارانت تۋرالى مالىمەتتەرگە قاتىستى كوپتەگەن تەكسەرۋ مەن مەملەكەتتىك ورگاندارمەن ينتەگراتسيا قاراستىرىلعان.
سوندىقتان دەكلاراتسيانى جىبەرمەس بۇرىن بارلىق اقپاراتتى مۇقيات تەكسەرۋ قاجەت، - دەدى سپيكەر.
بۇدان بولەك، جۇيەدە حابارلامالار ورتالىعى ازىرلەنگەن. ونىڭ كومەگىمەن كەدەن وكىلدەرى مەن سىرتقى ەكونوميكالىق قىزمەتكە قاتىسۋشىلار دەكلاراتسيانىڭ قاي كەزەڭدە تۇرعانىن، قانداي باقىلاۋ ىسكە قوسىلعانىن جانە ناقتى قاي تاۋارعا قاتىستى تەكسەرۋ جۇرگىزىلىپ جاتقانىن كورە الادى.
- كەدەندىك باقىلاۋ ناتيجەسىندە قوسىمشا قۇجاتتار قاجەت بولعان جاعدايدا، ولاردى سۇراتۋ جانە جاۋاپ بەرۋ پروتسەسى دە «كەدەن» جۇيەسىندە جۇزەگە اسىرىلادى. بۇعان دەيىن مۇنداي وتىنىشتەردى e-Otinish ارقىلى جولداۋ قاجەت بولعان. جۇيە مەملەكەتتىك ورگانداردىڭ اقپاراتتىق بازالارىمەن دە ينتەگراتسيالانعان. ەگەر قاجەتتى رۇقسات قۇجاتى مەملەكەتتىك ورگانداردىڭ دەرەكتەر قورىندا بولسا، پايدالانۋشى ونىڭ ءنومىرىن ەنگىزۋ ارقىلى مالىمەتتەردى اۆتوماتتى تۇردە جۇكتەي الادى. وسىلايشا قۇجاتتى قايتا سكانەرلەپ، جۇيەگە تىركەۋ قاجەتتىلىگى ازايادى، - دەدى كوميتەت وكىلى
كەدەندىك باقىلاۋدا جاساندى ينتەللەكت قولدانىلادى
قازىرگى ۋاقىتتا «كەدەن» جۇيەسىندە ينتەگراتسيالانعان باقىلاۋ اياسىندا ينسپەكتسيالىق- تەكسەرۋ كەشەندەرىنىڭ (ي ت ك) رەنتگەن سۋرەتتەرىن تالداۋ سەرۆيسى ىسكە قوسىلىپ جاتىر.
سپيكەردىڭ ايتۋىنشا، سەرۆيس تاۋارلاردىڭ 100 ساناتى بويىنشا قولدانىلادى. ال جاساندى ينتەللەكت نەگىزىندە 41 تاۋار توبى بويىنشا سۋرەتتەردى تانۋ مودەلى بار. بۇل تەحنولوگيا رەنتگەن سۋرەتتەرىن اۆتوماتتى تۇردە تالداۋعا جانە كەدەندىك باقىلاۋ پروتسەسىن جەڭىلدەتۋگە مۇمكىندىك بەرەدى.
سونىمەن قاتار جۇيەدە كەدەندىك تەكسەرۋ اكتىسى اۆتوماتتاندىرىلعان. تەكسەرۋدىڭ ورنى مەن ۋاقىتى تۋرالى حابارلاما دا پايدالانۋشىنىڭ جەكە كابينەتىنە جىبەرىلەدى. وسىلايشا سىرتقى ەكونوميكالىق قىزمەتكە قاتىسۋشىلار تەكسەرۋ وتەتىن ورىن مەن ۋاقىت تۋرالى اقپاراتتى الدىن الا الا الادى.
قانداي قىزمەتتەر سيفرلاندىرىلادى
ونىڭ ايتۋىنشا، الداعى ۋاقىتتا كەدەندىك ساراپتاما جۇرگىزۋ وپەراتسيالارىن سيفرلاندىرۋ جوسپارلانىپ وتىر. سونداي-اق ازىرگە قاعاز تۇرىندە بەرىلەتىن ءبىرقاتار ءوتىنىش، حابارلاما جانە رۇقسات قۇجاتتارىن ەلەكتروندىق فورماتقا كوشىرۋ جۇمىستارى جۇرگىزىلىپ جاتىر. ماسەلەن، كەدەندىك ءراسىمنىڭ مەرزىمىن ۇزارتۋ تۋرالى ءوتىنىشتى دە تىكەلەي «كەدەن» جۇيەسى ارقىلى بەرۋ مۇمكىندىگى قاراستىرىلۋدا. بۇعان دەيىن مۇنداي وتىنىشتەردى e-Otinish ارقىلى جولداۋ قاجەت بولعان.
- جۇيەنىڭ تاعى ءبىر ەرەكشەلىگى - ميكروسەرۆيستىك ارحيتەكتۋرا. بۇل بەلگىلى ءبىر سەرۆيستى جاڭارتۋ نەمەسە جەتىلدىرۋ كەزىندە باسقا جۇمىس ىستەپ تۇرعان پروتسەستەرگە اسەر ەتپەۋگە مۇمكىندىك بەرەدى.
بۇدان بولەك، جاساندى ينتەللەكتىنى كەدەندىك باقىلاۋدىڭ وزگە دە باعىتتارىندا قولدانۋ جوسپارلانعان. اتاپ ايتقاندا، تاۋارلاردىڭ كەدەندىك قۇنىن باقىلاۋ كەزىندە وسى تەحنولوگيانى پايدالانۋ ماسەلەسى پىسىقتالىپ جاتىر، - دەدى لاۋرا نۇرعالييەۆا.
كوميتەت وكىلىنىڭ ايتۋىنشا، قازىرگى ۋاقىتتا «كەدەن» جۇيەسىندە كەدەندىك تولەمدەر مەن سالىقتاردى ەسەپتەۋگە ارنالعان جاڭا سەرۆيستى سىناقتان وتكىزۋگە دايىندىق ءجۇرىپ جاتىر. ول ەركىن قويما جانە ەركىن كەدەن ايماعى سياقتى كۇردەلى كەدەندىك راسىمدەردى اياقتاۋ كەزىندە تولەمدەردى ەسەپتەۋگە كومەكتەسەدى. بۇل سەرۆيستى سىناقتان وتكىزۋگە سىرتقى ەكونوميكالىق قىزمەتكە قاتىسۋشىلار، سونىڭ ىشىندە قازاقستاندىق وندىرۋشىلەر مەن ەركىن قويما يەلەرىن تارتۋ جوسپارلانعان.
ايتا كەتەيىك، 2026-جىلدىڭ قاڭتار-قىركۇيەك ايلارىندا جۇرگىزىلگەن 948 كەدەندىك تەكسەرۋ ناتيجەسىندە 29,6 ميلليارد تەڭگە قوسىمشا ەسەپتەلىپ، ونىڭ 19,6 ميلليارد تەڭگەسى ءوندىرىپ الىندى.