ءومىردى ساقتاندىرۋ: قارجىلىق قورعانىس پەن جيناقتىڭ قوس تەتىگى
استانا. KAZINFORM - قازاقستاندىقتار قارجىلىق ساۋاتتىلىق ارتقان سايىن تەك كولىكتى ەمەس، ءومىردى دە ساقتاندىرۋعا قىزىعۋشىلىق تانىتا باستادى. Kazinform اناليتيكالىق شولۋشىسى ماسەلەنىڭ مانىنە ءۇڭىلىپ، ءومىردى ساقتاندىرۋ نارىعىنىڭ دامۋى مەن ونىڭ الەۋەتىن سارالادى.
7 ميلليونعا جۋىق ادام ءومىرىن ساقتاندىرعان
دەنساۋلىققا بايلانىستى تاۋەكەلدەر، وندىرىستىك جاراقاتتار نەمەسە جول-كولىك وقيعالارى ادامنىڭ تابىس كوزىن كۇتپەگەن جەردەن ءۇزۋى مۇمكىن. ال جيناقتىڭ جەتكىلىكسىزدىگى مەن نەسيە مىندەتتەمەلەرى مۇنداي جاعدايدا الەۋمەتتىك تاۋەكەلدى كۇشەيتەدى. سوندىقتان ساراپشىلار ءومىردى ساقتاندىرۋدى كۇتپەگەن شىعىننان قورعايتىن ماڭىزدى قارجىلىق قۇرال رەتىندە باعالايدى.
تالداۋ ناتيجەسى كورسەتكەندەي، ءومىردى ساقتاندىرۋ باعدارلامالارى مازمۇنى مەن قامتۋ اۋقىمىنا قاراي ءارتۇرلى بولادى. ساقتاندىرۋ مەرزىمى، قورعانىس تۇرلەرى جانە جارنا مولشەرى ازاماتتىڭ ماقساتى مەن قارجىلىق مۇمكىندىگىنە سايكەس تاڭدالادى. ءبىر شارت اياسىندا ساقتاندىرىلۋشى ءوزىن عانا ەمەس، جاقىندارىن دا قامتي الادى.
نارىقتاعى ۇسىنىستارعا سايكەس، ءبىر جىلدىق ءومىردى ساقتاندىرۋدىڭ ەڭ تومەنگى قۇنى شامامەن 85 مىڭ تەڭگەدەن باستالادى. دەگەنمەن ناقتى باعا ساقتاندىرۋ كومپانياسىنا، قامتۋ كولەمىنە جانە شارت تالاپتارىنا بايلانىستى ايقىندالادى. قاجەت بولعان جاعدايدا ساقتاندىرۋ سوماسىن ميلليونداعان، ءتىپتى ميللياردتاعان تەڭگەگە دەيىن ۇلعايتۋعا بولادى.
«Nomad Lifە» ساقتاندىرۋ كومپانياسىنىڭ الماتى قالاسىنداعى فيليال ديرەكتورى مانسيا ۇزاقوۆا دەپوزيت پەن ءومىردى ساقتاندىرۋدىڭ ايىرماشىلىعىن ناقتى ءتۇسىندىرىپ بەردى. ونىڭ ايتۋىنشا، دەپوزيت - قاراجاتتى كوبەيتۋگە ارنالعان جيناق قۇرالى. ال ءومىردى ساقتاندىرۋ ءبىر مەزەتتە ەكى فۋنكتسيانى اتقارادى. ول - ءبىر جاعىنان قارجىلىق قورعانىس، ەكىنشى جاعىنان - جۇيەلى تۇردە قاراجات جيناۋ مۇمكىندىگى.
- جيناق ەكى بولىكتەن قۇرالادى: سالىنعان قاراجات ساقتاندىرىلادى، ال ەكىنشى بولىگى كومپانيانىڭ ينۆەستيتسيالىق تابىسىنان قالىپتاسادى. قازاقستاندا ورتاشا تابىستىلىق جىلىنا شامامەن 6-10 پايىز ارالىعىندا بولۋى مۇمكىن. ونىڭ ىشىندە كەپىلدەندىرىلگەن بولىگى جانە قوسىمشا سىياقى بار. مىسالى، ازامات اي سايىن 20 مىڭ تەڭگەدەن 10 جىل بويى جيناسا، شامامەن 4 ميلليون تەڭگە جينالۋى مۇمكىن. ال ەگەر 20 مىڭ تەڭگەنى 15 جىل بويى سالسا، 6 ميلليون 800 مىڭ تەڭگەگە جۋىق قاراجات قالىپتاسادى.
قازاقستان ۇلتتىق بانكىنىڭ دەرەكتەرىنە سۇيەنسەك، ۇزاقمەرزىمدى ينفلياتسيا ورتا ەسەپپەن 6-8 پايىز شاماسىندا. ەگەر تابىس 8 پايىز بولىپ، ينفلياتسيا دا 8 پايىز بولسا، وندا قاراجات ءوزىنىڭ قۇنىن ساقتايدى، ءبىراق ايتارلىقتاي ءوسىم بەرمەۋى مۇمكىن. سوعان قاراماستان، ادامدار بۇل ءونىمدى تاڭدايدى، سەبەبى ول - تەك جيناق ەمەس. مىسالى، ساقتاندىرىلعان ادام ەكى جىل ىشىندە 20 مىڭ تەڭگەدەن تولەپ ۇلگەرسە، قايتىس بولعان جاعدايدا ونىڭ وتباسى شارتتا كورسەتىلگەن تولىق ساقتاندىرۋ سوماسىن الادى. ەسكەرەر تۇس تا بار. ەگەر ول جالعان اقپارات بەرسە، اۋرۋىن جاسىرىپ قالسا نەمەسە قاۋىپتى جۇمىس ورنىن كورسەتپەسە تولەم بەرىلمەيدى، - دەيدى ول.
سونىمەن قاتار مامان ساقتاندىرىلعان تۇلعا قايتىس بولعان جاعدايدا تولەم شارتتا كورسەتىلگەن ادامعا بەرىلەتىنىن اتاپ ءوتتى. بۇل ماسەلە قازاقستان زاڭناماسىمەن ناقتى رەتتەلگەن. ەگەر شارتتا الۋشى كورسەتىلمەسە، وندا تولەم قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ ازاماتتىق كودەكسىنە سايكەس مۇراگەرلەرگە بەرىلەدى.
قازاقستاندا ساقتاندىرۋ تولەمدەرىن قورعايتىن ارنايى ۇيىم - ساقتاندىرۋ تولەمدەرىنە كەپىلدىك بەرۋ قورى جۇمىس ىستەيدى. ەگەر كومپانيا ليتسەنزياسىنان ايىرىلسا نەمەسە بانكروتىققا ۇشىراسا، اتالعان قور كليەنتتەرگە ءتيىستى تولەمدەردى جۇزەگە اسىرادى.
«حالىق- Life» ا ق باسقارما ءتورايىمى جانار جۇبانيازوۆا ساقتاندىرۋ ءونىمىن تاڭداۋدا كاسىبي تاۋەكەلدەردى ەسكەرۋدىڭ ماڭىزىن دا اتاپ ءوتتى.
- ۇنەمى جولدا جۇرەتىن ازامات جول- كولىك وقيعاسىنا قاتىستى وتەماقىسى بار ءونىمدى تاڭداعانى دۇرىس. بيىكتىكتە جۇمىس ىستەيتىندەر جازاتايىم جاعدايدان ساقتاندىرۋعا باسىمدىق بەرۋى كەرەك. ەگەر كۇتپەگەن جاعداي بولىپ، ومىرگە قاتەر تونسە، ساقتاندىرۋ كومپانياسى قارجىلاي قولداۋ كورسەتەدى، - دەيدى ول.
جانار جۇبانيازوۆانىڭ ايتۋىنشا، قازىرگى تاڭدا قازاقستاندا شامامەن 7 ميلليون ادام ءومىرىن ساقتاندىرعان.
- سونىڭ ىشىندە 100 مىڭعا جۋىعى عانا - جيناقتاۋشى ەرىكتى ساقتاندىرۋ شارتتارى، ياعني ادام بۇل ءونىمدى سانالى تۇردە ءوزى تاڭداعان. قالعان ازاماتتار ءومىرىن نەسيە راسىمدەۋ كەزىندە ساقتاندىرعان، - دەيدى سپيكەر.
قازاقستان نەگە قالىس كەلەدى؟
نارىق كورسەتكىشتەرىنە سايكەس، ءومىردى ساقتاندىرۋ سەكتورى سوڭعى جىلدارى تۇراقتى ءارى قارقىندى ءوسىمدى كورسەتىپ وتىر. قارجىگەرلەر قاۋىمداستىعى 2025 -جىلى سەكتوردىڭ 25 پايىزعا ۇلعايىپ، ساقتاندىرۋ نارىعىنداعى باستى درايۆەرگە اينالعانىن مالىمدەدى. «مەملەكەتتىك اننۋيتەتتىك كومپانيا» وتكەن جىلى 35 مىڭنان استام قازاقستاندىققا جالپى سوماسى 2,7 ميلليارد تەڭگەدەن اساتىن تولەمدەر جۇرگىزگەن.
دەگەنمەن سەكتوردىڭ ەكونوميكاداعى ۇلەسى ءالى دە كوڭىل كونشىتپەيدى. 2024 -جىلى ءومىردى ساقتاندىرۋ سىيلىقاقىلارى ج ءى ءو-نىڭ تەك 0,61 پايىزىن الدى. بۇل 2014 -جىلعى 0,19 جانە 2023 -جىلعى 0,38 پايىزدىق كورسەتكىشتەرىنە قاراعاندا ەداۋىر ءوسىم بولسا دا، دامىعان ەلدەرمەن سالىستىرعاندا تومەن دەڭگەيدە قالىپ وتىر. مىسالى، فرانسيا، يتاليا، شۆەيتساريا جانە ۇلى بريتانيادا بۇل كورسەتكىش 5 پايىزدان اسادى. ساراپشىلار مۇنى قازاقستاندا ساقتاندىرۋ مادەنيەتىنىڭ ەندى قالىپتاسىپ كەلە جاتقانىمەن بايلانىستىرادى.
- قازاقستاندىقتار ساقتاندىرۋعا بىرتىندەپ بەت بۇرىپ كەلەدى. سەبەبى ساقتاندىرۋ جايلى تۇسىنىك تولىق قالىپتاسپاعان. ەلدە ءومىرىن ەرىكتى تۇردە ساقتاندىراتىنداردىڭ ۇلەسى - 0,8 پايىز. سالىستىرمالى تۇردە رەسەيدە – 3، ا ق ش پەن كانادادا – 54، قىتايدا – 82، جاپونيادا - 95 پايىز، - دەيدى ساقتاندىرۋ كومپانياسىنىڭ وكىلى.
الداعى جىلدارى سەكتوردىڭ قۇرىلىمى مەن قىزمەتىندە ماڭىزدى وزگەرىستەر بولۋى مۇمكىن. «Freedom Life» ءومىردى ساقتاندىرۋ كومپانياسىنىڭ باسقارما ءتوراعاسى ازامات ەردەسوۆ بەس جىل ىشىندە نارىقتا جاڭاشىلدىقتار بولۋى ىقتيمال دەگەن پىكىردە.
- ءومىردى ساقتاندىرۋ الداعى ۋاقىتتا قارجىلىق جوسپارلاۋدىڭ قالىپتى ءارى قاجەتتى قۇرالىنا اينالادى. ول - دەپوزيت پەن ينۆەستيتسياعا بالاما ەمەس، ءوز لوگيكاسى بار قارجىلىق شەشىم. كليەنت ءۇشىن بۇل - ەڭ الدىمەن قورعانىس، تۇراقتىلىق جانە بولاشاقتى جۇيەلى جوسپارلاۋدىڭ تەتىگى.
بۇگىندە تۇتىنۋشى جەكەلەگەن ءونىمدى ەمەس، ناقتى ومىرلىك ماقساتتى تاڭدايدى. بۇرىن شەتەلگە شىعۋ بىرنەشە بولەك قادامنان تۇرسا، قازىر ادام ءبىر عانا كەشەندى شەشىمدى ىزدەيدى. ول سەنىمدى تۋريستىك اگەنتتىكتى تابۋ عانا. سوسىن قالعان ماسەلە اۆتوماتتى تۇردە رەتتەلەدى. وسى قاعيدا ءومىردى ساقتاندىرۋدا دا ورنىعادى. ادام سەنىمدى پوليس الۋدى، وتباسىن قورعاۋدى، تابىسىن ساقتاۋدى، بالالارىنىڭ بولاشاعىن قامتاماسىز ەتۋدى ويلاي باستايدى، - دەيدى ازامات ەردەسوۆ.
ساقتاندىرۋ سالاسى جاڭا زاڭعا سايكەس جۇمىس ىستەيدى
ساراپشىلاردىڭ پىكىرىنشە، ەگەر قازاقستاندىقتار ءومىرىن ەرىكتى تۇردە ءجيى ساقتاندىرا باستاسا، بىرىنشىدەن حالىققا قاراجات جيناۋدىڭ قوسىمشا ءتيىمدى قۇرالى پايدا بولادى.
- ءبىز ءومىردى ساقتاندىرۋدىڭ كىرىكتىرىلگەن مودەلىن دامىتقىمىز كەلەدى. مىسالى، جاپونيادا پاتەر جالداعاندا ءومىردى ساقتاندىرۋ ءپوليسى سۇرالادى، ونسىز پاتەر بەرىلمەيدى. وسىنداي ونىمدەردى سۇلۋلىق سالوندارىنىڭ، سپورت ۇيىمدارىنىڭ، ءتىس ەمحانالارىنىڭ، كلينيكالاردىڭ، كارشەرينگ قىزمەتتەرىنىڭ جانە باسقا سەرۆيستەردىڭ قۇرامىنا ەنگىزۋگە بولادى، - دەيدى جانار جۇبانيازوۆا.
ونىڭ ايتۋىنشا، مەكتەپتەر مەن جوعارى وقۋ ورىندارىندا قارجىلىق ساۋاتتىلىق ساباقتارىن ەنگىزۋگە بولادى. سونىمەن قاتار ساقتاندىرۋ قىزمەتتەرى تۋرالى اقپاراتتى جەڭىلدەتىپ، ونى بارلىق قولجەتىمدى ارنالار ارقىلى تاراتۋ ماڭىزدى. ساقتاندىرۋ وكىلى حالىقتىڭ كومپانيالارعا دەگەن سەنىمىن ارتتىرۋ ماقساتىندا تولەمدەردى كەپىلدەندىرۋ جۇيەسىن جەتىلدىرۋ، كەپىلدەندىرىلەتىن ساقتاندىرۋ سىنىپتارىن كەڭەيتۋ جانە قىزمەتتىڭ اشىقتىعى مەن ايقىندىعىن كۇشەيتۋدى ۇسىنادى.
تاعى ءبىر ماڭىزدى اسپەكت - ساقتاندىرۋ كومپانيالارى ەندى جاڭا زاڭعا سايكەس جۇمىس ىستەيدى. پرەزيدەنت قاسىم-جومارت توقايەۆ جاقىندا ۇكىمەتتىڭ كەڭەيتىلگەن وتىرىسىندا ەلدەگى ساقتاندىرۋ مەن باعالى قاعازدار نارىعى قارجى نارىعىنىڭ نەبارى 5 پايىزىن عانا قۇرايتىنىن اتاپ ءوتتى. ول 1-قىركۇيەككە دەيىن ساقتاندىرۋ مەن قور نارىقتارىن دامىتۋ باعدارلامالارىن ازىرلەۋدى تاپسىردى.
- ءبىز، نارىق قاتىسۋشىلارى رەتىندە، پرەزيدەنتتىڭ باستاماسىن قولدايمىز. ساقتاندىرۋ سەكتورىنداعى رەفورمالار قاجەتتىلىگى بۇرىننان ءپىسىپ- جەتىلدى. نارىققا دامۋدىڭ يكەمدى فورماتتارى، جاڭا قۇرالدار، سونداي- اق مىندەتتى ساقتاندىرۋ ونىمدەرى قاجەت. قازاقستانداعى نارىقتىڭ الەۋەتى زور، ونى ءتيىمدى پايدالانۋعا ءتيىسپىز، - دەدى «Freedom Insurance» باسقارما ءتوراعاسى ازامات كەرىمبايەۆ.
ەلىمىزدە ءومىردى ساقتاندىرۋ نارىعى قارقىندى ءوسىپ كەلەدى، ءبىراق ونىڭ الەۋەتى تولىق اشىلماعان. حالىقتىڭ قارجىلىق ساۋاتىن ارتتىرۋ، تسيفرلاندىرۋ ارقىلى قىزمەتتىڭ قولجەتىمدىلىگىن قامتاماسىز ەتۋ جانە كومپانيالارعا دەگەن سەنىمدى نىعايتۋ سەكتوردىڭ دامۋىنا مۇمكىندىك بەرەدى. ال جاڭا زاڭنىڭ ەنگىزىلۋى وسى پروتسەسكە قوسىمشا سەرپىن سىيلاۋى مۇمكىن.
اۆتور
ءمولدىر سنادين