سونىمەن ءماجىلىس ءبىرىنشى وقىلىمدا دەپۋتاتتار باستاماشى بولعان عىلىم ماسەلەلەرى جونىندەگى زاڭ جوباسىن قارايدى. بۇل قۇجاتتا عالىمدار مەن عىلىمي قىزمەتكەرلەردىڭ مارتەبەسىن ايقىنداۋ، ولاردىڭ اكادەميالىق ەركىندىگى مەن شىعارماشىلىق ەركىندىگىن، قۇقىقتارىنىڭ كەپىلدىكتەرىن بەكىتۋ، سونداي-اق عىلىمي قىزمەت باعىتتارىن ءوز بەتىنشە جوسپارلاۋ جانە تاڭداۋ قۇقىعى قامتىلىپ وتىر.
سونىمەن قاتار پروفەسسورلىق- وقىتۋشىلىق قۇرامعا شامادان تىس اۋديتوريالىق جۇكتەمەنى شەكتەۋ ەنگىزىلەدى. عىلىمي زەرتتەۋ جۇرگىزۋ مەرزىمدەرىن بەكىتۋ، ولاردى قارجىلاندىرۋ ءتارتىبى، سونداي-اق وقۋشىلارعا وليمپيادالار مەن عىلىمي جوبالار كونكۋرستارىنا دايىندالۋ ءۇشىن عىلىمي ينفراقۇرىلىمدى پايدالانۋ قۇقىعىن بەرۋ جونىندەگى نورمالار ۇسىنىلادى. زاڭ جوباسىندا كومپوزيتتىك قىزمەتتى ەنگىزۋ ەسەبىنەن دارىلىك زاتتاردى تىركەۋدىڭ جەڭىلدەتىلگەن جانە جەدەلدەتىلگەن ءتارتىبىن ەنگىزۋ، رەفەرەنس- زەرتحانالاردى رەتتەۋ ءتارتىبىن ايقىنداۋ جانە وزگە دە نورمالار كوزدەلەدى.
سونداي-اق جالپى وتىرىستا دەپۋتاتتار 2025 -جىلعى 28-اقپاندا استانادا قول قويىلعان قازاقستان مەن اۋستريا ۇكىمەتتەرى اراسىنداعى زاڭسىز جۇرگەن ادامداردى رەادميسسيالاۋ جانە ترانزيتتەۋ تۋرالى كەلىسىمدى راتيفيكاتسيالاۋ تۋرالى كەلىسىمدى قارايدى. بۇل كەلىسىمدى ءماجىلىس 4-اقپان كۇنى جۇمىسقا العان بولاتىن. سول كەزدە زاڭناما جانە سوت-قۇقىقتىق رەفورما كوميتەتىنىڭ ءتوراعاسى سنەجاننا يماشيەۆا 2025 -جىلعى 28-اقپاندا استانا قالاسىندا راسىمدەلگەنىن ايتتى.
- كەلىسىم قازاقستان مەن اۋستريا اۋماقتارىندا ۇلتتىق زاڭنامانى بۇزعان ادامداردى قابىلداۋ جانە ترانزيتتەۋ ماسەلەلەرىن رەتتەيدى. كەلىسىمدى راتيفيكاتسيالاۋ ەكى ەل اراسىنداعى ىنتىماقتاستىقتىڭ قولايلى جاعدايلارىن قامتاماسىز ەتەدى جانە زاڭسىز كوشى-قونعا قارسى كۇرەستىڭ تيىمدىلىگىن ارتتىرادى. كەلىسىم قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ حالىقارالىق شارتتار تۋرالى زاڭىنا سايكەس راتيفيكاتسيالاۋعا جاتادى، - دەگەن ەدى ءماجىلىس دەپۋتاتى.
بۇدان بولەك، دەپۋتاتتار اسكەري قىزمەتشىلەردىڭ قۇقىقتىق جاعدايىن، قورعانىس جانە اسكەري قىزمەتتى، پەداگوگ مارتەبەسى مەن ءبىلىم بەرۋدى جەتىلدىرۋ، سونداي-اق پەداگوگ مارتەبەسى بولىگىندە اكىمشىلىك قۇقىق بۇزۋشىلىق تۋرالى كودەكسكە وزگەرىستەر ەنگىزۋ ماسەلەلەرى تۋرالى جاڭا زاڭ جوبالارىن جۇمىسقا الادى.
ايتا كەتەيىك، بۇعان دەيىنگى ءماجىلىستىڭ جالپى وتىرىسىندا دەپۋتاتتاردىڭ باستاماسىمەن ازىرلەنگەن «قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ كەيبىر زاڭنامالىق اكتىلەرىنە گازبەن جابدىقتاۋ جانە گازدى ۇنەمدى تۇتىنۋ ماسەلەلەرى بويىنشا وزگەرىستەر مەن تولىقتىرۋلار ەنگىزۋ تۋرالى» زاڭ جوباسى ءبىرىنشى وقىلىمدا ماقۇلداندى.
- بۇگىنگى تاڭدا گاز سالاسى قازاقستان ءۇشىن ءبىر مەزگىلدە ءۇش ماڭىزدى مىندەتتى اتقارىپ وتىر. بىرىنشىدەن، تاۋارلىق گاز - شەكتەۋلى ءارى ستراتەگيالىق رەسۋرس، ونى ءتيىمسىز پايدالانۋ بولاشاقتا ەنەرگەتيكالىق جانە ەكونوميكالىق تاۋەكەلدەرگە اكەلۋى مۇمكىن. بۇگىنگى تاڭدا ەلىمىزدە گازدىڭ رەسۋرستىق بازاسى شامامەن 3,8 تريلليون تەكشە مەتردى قۇرايدى. ال جىلدىق ءوندىرۋ كولەمى 60 ميلليارد تەكشە مەتردىڭ اينالاسىندا، - دەدى زاڭ جوباسىن تانىستىرعان ماجىلىسمەن ەدىل جاڭبىرشين.
ونىڭ ايتۋىنشا، ەكىنشىدەن، ەلىمىزدە گاز كومىرگە قاراعاندا ەكولوگيالىق تۇرعىدان اناعۇرلىم تازا ەنەرگيا كوزى رەتىندە كليماتتىق كۇن تارتىبىندەگى مىندەتتەردى ورىنداۋدا ماڭىزدى ءرول اتقارادى.
- ۇشىنشىدەن، بۇل - ەلدى گازداندىرۋ ارقىلى ازاماتتاردىڭ ءومىر ءسۇرۋ ساپاسىن ارتتىرۋ جانە وڭىرلەر اراسىنداعى الەۋمەتتىك تەڭگەرىمدى قامتاماسىز ەتۋ قۇرالى. گازدىڭ جىلدىق ءوندىرۋ كورسەتكىشتەر سىرتتاي جەتكىلىكتى كورىنگەنىمەن، بۇگىنگى كۇنى مەملەكەتتىڭ ىشكى تۇتىنۋ كولەمى 21,6 ميلليارد تەكشە مەترگە جەتتى. قازىرگى تاڭدا ەلىمىزدى گازداندىرۋ دەڭگەيى 64,2 پايىزدى قۇراپ وتىر، - دەدى ول.
دەپۋتاتتىڭ ايتۋىنشا، زاڭ جوباسىن ءماجىلىس قابىلداعان جاعدايدا جەرگىلىكتى اتقارۋشى ورگاندارعا اۆتوگاز قۇيۋ ستانسيالارىنىڭ شەكتى سانىن بەلگىلەۋ قۇقىعى بەرىلىپ، گاز تۇتىنۋ نورمادان اسقان جاعدايدا باعا بەلگىلەۋدە سارالانعان ءتاسىل قولدانىلىلادى. گازدى ەسەپكە الۋدىڭ ءبىرىڭعاي تسيفرلىق جۇيەسى قالىپتاستىرىلىپ، جاڭا اۆتوگاز قۇيۋ ستانسيالارى سىيىمدىلىقتاردى جەر استىنا ورنالاستىرۋعا مىندەتتەلەدى.
سونىمەن قاتار دەپۋتاتتار قازاقستان مەن پەرۋ رەسپۋبليكاسىنىڭ ىنتىماقتاستىعىنا قاتىستى ءۇش زاڭدى قابىلدادى.
ءبىرىنشى قابىلدانعانى - «قازاقستان مەن پەرۋ اراسىنداعى قىلمىستىق ىستەر بويىنشا ءوزارا قۇقىقتىق كومەك تۋرالى شارتتى راتيفيكاتسيالاۋ تۋرالى» زاڭ. شارتتىڭ نەگىزگى ماقساتى - تاراپتاردىڭ ءوزارا ىنتىماقتاستىعى مەن قىلمىستىق ىستەر بويىنشا ءوزارا قۇقىقتىق كومەك ارقىلى قىلمىستىڭ الدىن الۋ، تەرگەۋ، قىلمىستىق قۋدالاۋ جانە جولىن كەسۋ تيىمدىلىگىن ارتتىرۋ.
ءماجىلىستىڭ زاڭناما جانە سوت-قۇقىقتىق رەفورما كوميتەتىنىڭ مالىمەتىنشە، قۇجات اياسىندا ءوزارا قۇقىقتىق كومەك اقپارات بەرۋدى، ادامداردى انىقتاۋدى، ىزدەستىرۋدى، ءتىنتۋدى جانە جاۋاپ الۋدى، ساراپتاما جۇرگىزۋدى، دالەلدەمەلەر بەرۋدى، سونداي-اق تاراپتاردىڭ ۇلتتىق زاڭنامالارىندا كوزدەلگەن كومەكتىڭ باسقا دا نىساندارىن قوسا العاندا، ءبىرقاتار شارانى ىسكە اسىرۋدى كوزدەيدى.
ەكىنشىسى - «قازاقستان مەن پەرۋ اراسىنداعى سوتتالعان ادامداردى بەرۋ تۋرالى شارتتى راتيفيكاتسيالاۋ تۋرالى» زاڭ.
شارتتىڭ نەگىزگى ماقساتى - باس بوستاندىعىنان ايىرۋعا سوتتالعان ادامداردى وزدەرى ازاماتتارى سانالاتىن مەملەكەتتە جازاسىن وتەۋ ءۇشىن بەرۋ ءتارتىبى مەن شارتتارىن ايقىنداۋ ماسەلەلەرىندە ءتيىمدى ىنتىماقتاستىق ورناتۋ. قۇجات بويىنشا ءبىر تاراپتىڭ اۋماعىندا سوتتالعان ادام بەلگىلەنگەن جازانى وتەۋ ءۇشىن ەكىنشى تاراپتىڭ اۋماعىنا بەرىلۋى مۇمكىن.
قابىلدانعان ءۇشىنشى قۇجات - «قازاقستان مەن پەرۋ اراسىنداعى ۇستاپ بەرۋ تۋرالى شارتتى راتيفيكاتسيالاۋ تۋرالى» زاڭ.
شارت تاراپتاردىڭ اۋماعىندا جۇرگەن، ۇستاپ بەرۋگە الىپ كەلەتىن قىلمىستارى ءۇشىن قىلمىستىق قۋدالاۋ ماقساتىندا نەمەسە سوتتىڭ زاڭدى كۇشىنە ەنگەن ۇكىمىن ورىنداۋ ءۇشىن ىزدەۋدە جۇرگەن كەز كەلگەن ادامدى ۇستاپ بەرۋ بولىگىندە مەملەكەتتەر اراسىنداعى ىنتىماقتاستىقتى ورناتۋعا باعىتتالعان. قۇجاتتا ادامداردى ۇستاپ بەرۋدىڭ جانە ودان باس تارتۋدىڭ ناقتى نەگىزدەرى قاراستىرىلادى.
اۆتور
مارلان جيەمباي