ءجۇز توقسان جىل بويى شەشىلمەگەن ەسەپتىڭ كىلتى تابىلدى

فوتو: سۋرەت: istockphoto.com

استانا. قازاقپارات - رەسەي ماتەماتيگى يۆان رەميزوۆ 1834 -جىلدان بەرى «شەشىلمەيدى» دەپ ەسەپتەلىپ كەلگەن كلاسسيكالىق ديففەرەنسيالدىق تەڭدەۋدىڭ شەشۋ جولىن تاپتى. عالىم ۇسىنعان ءادىس بۇل تەڭدەۋدىڭ شەشىمىن العاش رەت ناقتى فورمۋلا تۇرىندە جازۋعا مۇمكىندىك بەرەدى.

اتالعان تەڭدەۋ ءتۇرى XIX عاسىردان بەرى ماتەماتيكتەردىڭ باسىن قاتىرىپ كەلگەن. 1834 -جىلى فرانسۋز عالىمى جوزەف ليۋۆيلل اينىمالى كوەففيتسيەنتتەرى بار ay’’ + by’ + cy = g تەڭدەۋىن ستاندارتتى ماتەماتيكالىق فۋنكتسيالار ارقىلى شەشۋ مۇمكىن ەمەس ەكەنىن دالەلدەگەن. سودان بەرى بۇل ماسەلە جاۋاپسىز قالىپ كەلگەن.

يۆان رەميزوۆ وسى شەكتەۋدى اينالىپ ءوتۋدىڭ جاڭا ءتاسىلىن ۇسىندى. ول ستاندارتتى ماتەماتيكالىق امالدارعا تىزبەكتىڭ شەگىن ەسەپتەۋ وپەراتسياسىن قوستى. ءادىستىڭ نەگىزىندە چەرنوۆتىڭ اپپروكسيماتسيالار تەورياسى جاتىر: كۇردەلى پروتسەسس شەكسىز كوپ قاراپايىم قادامدارعا بولىنەدى، ال كەيىن لاپلاس تۇرلەندىرۋى ارقىلى ولار ءبىرتۇتاس، ءدال شەشىمگە بىرىكتىرىلەدى.

عالىمنىڭ ايتۋىنشا، مۇنداي فۋنكتسيالاردى بۇرىن تەك «ناقتى تەڭدەۋدىڭ شەشىمى» رەتىندە عانا سيپاتتاۋعا بولاتىن. ياعني، ولاردى اتاۋى ارقىلى ەمەس، اتقاراتىن قىزمەتى ارقىلى عانا تۇسىندىرەتىنبىز. ال جاڭا ءادىس بۇل ماسەلەنى تۇبەگەيلى وزگەرتەدى.

يۆان رەميزوۆ - نيجني نوۆگورودتاعى جوعارى ەكونوميكا مەكتەبىنىڭ جانە رەسەي ع ا-نىڭ ا. ا. حاركيەۆيچ اتىنداعى اقپاراتتى بەرۋ ماسەلەلەرى ينستيتۋتىنىڭ عالىمى - بۇل ءتاسىل فيزيكا مەن تەحنيكا ءۇشىن ماڭىزدى ارنايى فۋنكتسيالاردى ناقتى فورمۋلامەن سيپاتتاۋعا جول اشادى دەيدى. مىسالى، جەر سەرىكتەرىنىڭ وربيتاسىن ەسەپتەۋدە قولدانىلاتىن ماتە فۋنكتسيالارى.

سونىمەن قاتار زەرتتەۋ كۆانتتىق مەحانيكامەن دە بايلانىس ورناتادى. ۇسىنىلعان شەشىم فورماسى كۆانتتىق بولشەكتەردىڭ قوزعالىسىن سيپاتتايتىن فەينمان ينتەگرالدارىنا ۇقساس. بۇعان دەيىن مۇنداي قۇرالدار تەك كۆانتتىق تەوريادا قولدانىلسا، ەندى ولار كلاسسيكالىق ماتەماتيكالىق ەسەپتەرگە دە بەيىمدەلىپ وتىر.