سەكەڭ كاتون جاققا بىلتىر كۇز ايلارىنا قاراي كوشىپ بارعان ەدى. كەيبىر كورشىلەرى: «قىستا الماتى جاققا كەتكەندە، وسى بالاعا بەس-التى كۇن ۇيگە وت جاقتىرىپ قويىپ ەدىك، اقىن ەكەنىن قايدان بىلەيىك»، - دەپ وكىنىشىن ءبىلدىرىپ جاتتى. جاقىن دوس-باۋىر، اعالارى بولماسا، ونىڭ قالامگەر قاۋىمنان ەكەنىن، شىنىندا، ەشكىم بىلگەن جوق. ءتۇس تانىس ءبىراز جۇرت ءوزى ەلپەك، ءتىل العىش، اقكوڭىل «ورالمانمەن» كورشى بولعانىنا قۋانىسىپ ءجۇرىپتى.
سەرىك قۇلجاقان ۇلى 1982 -جىلى 8 - قاراشادا قىتايدىڭ التاي ايماعى بۋىرشىن وڭىرىندە دۇنيەگە كەلگەن (الاعاق اۋىلىندا ەرجەتكەن). اكەسى قۇلجاقان - اۋىل مۇعالىمى، ەرتەرەك ومىردەن وزعان. اتاسى ءشارىپحان دارىگەر ەكەن، ۇلى اتاسى ءابزالي جادىك، جانتەكەيگە تۇگەل تانىلعان ايگىلى بالۋان بولىپتى. شەشەسى كاسيرا - اقىن، ادەبيەتتانۋشى دۋتان ساكەي مەن بەلگىلى كۇيشى، كومپوزيتور بوتان ساكەيدىڭ تۋعان قارىنداسى.
كىسىنىڭ قادىرى، ادەتتە، تىرىسىندە كوپ بىلىنە بەرمەيدى عوي. مەن سەكەڭە ەشقانداي ەلەۋلى جاقسىلىق ىستەپ كورگەم جوق، ءبىراق زيان دا تيگىزبەگەن سياقتىمىن. قارالى حابارى توسىن كەلدى. دوستارى دا سەنە الماي، ءدۇدامال وتىر ەكەن، جامانات شىنعا اينالعان سوڭ، استانادان ءبىز - وركەن سالۋباي، ۇمتىل زارىققان ۇشەۋىمىز (جولدان مۇرات جانۇزاق قوسىلدى)، الماتىدان رەتبەك ماعاز، ەرزات ەركىن، قابىشاي قاتارلاس باۋىرلارى، بەگزات توقان، مەدەت، نۇربولات ىرىمقان جانە ءبىرقانشا ەتجاقىن اعا-دوستارى كاتونعا جيىلىپ، 22 -كۇنى سونداعى دوس-جاران، تۋىس-تۋعانمەن بىرگە جامباسىن جەرگە تيگىزدىك. قىتايدان جۇبايى نۇرجان، شەشەسى، ەكى بالاسى - ايتاۋ مەن ايامان جانە باسقا جاقىندارى كەلىپ قاتىستى.
اقىن سەرىك قۇلجاقان ۇلى 2000 -جىلداردان بەرى ولەڭ جازا باستاسا كەرەك. 2015 -جىلداردان كەيىن كوبىرەك جازاتىن بولدى. ەڭ وتكىر، ءماندى ولەڭدەرى وسى جىلدار مەن قايتقانىنا دەيىنگى ارالىقتا جارىققا جەتتى. ءوندىرىپ، مول جازعان ەكەن، ارتىندا 250 دەي ولەڭ-پوەماسى قالدى. شىڭجاڭداعى وقىرمانعا 2017 -جىلداردان كەيىن ءبىرشاما تانىلا باستادى. ولەڭدەرى مەن اڭگىمەلەرى گازەت-جۋرنالدا، الەۋمەتتىك جەلىدە كەڭ تارالىپ ءجۇردى.
2022 -جىلى دوس-باۋىرلارى قىرىق جاسىنا وراي، شاعىن ونەر كەشىن وتكىزىپ بەرگەندە، الىس-جاقىنداعى ەلگە تۇگەل اتى شىققان كەزى ەدى. سول جىلى «Skoda» دەگەن كولىك ساتىپ الدى. ەل سەرىكتى «سيكو» دەپ اتايتىندىقتان، كولىگى كوپ ۇزاماي-اق «سكودا» ەمەس، «سيكودا» اتالىپ كەتتى. قايدا بارسا دا، الدىنان جىرىمەن تانىس قىز-كەلىنشەك، اعا-باۋىرى داستارقان جايىپ كۇتىپ الىپ جاتاتىن. سول جىلدارى ولەڭىنىڭ قىزىعىن ءبىر كىسىدەي كوردى. استىندا جەلدەي جۇيتكىگەن كولىگى بار، كوڭىلى ءبىرشاما قاناتتانىپ ەدى. ءوزى اسەرشىل، اڭقىلداق، اۋزىن اشسا جۇرەگى كورىنەتىن اقجارىلقاپ جان، سونداي كوڭىلدى، اسقاق كۇندەرىن پايدالانىپ، ولە سالعىسى دا كەلدى. ولگەندە قۇسىمان قۇماش دەگەن قۇمىلدىق قازاقتىڭ قولىنان ولگىسى كەلىپتى:
دۋەل
(قۇسىمان قۇماش ۇلىنا)
جانا الماسا، قۇرعىر شالا سونگەي- ءدى!..
ۋاقىت تالاي كومگەن شىعار مەندەيدى.
دوس باۋىرىم، شاقىر مەنى دۋەلگە،
جاي بىرەۋدىڭ قولىندا ولگىم كەلمەيدى!
ارقامىزدى ءتيىستىرىپ، ون قادام...
سول ون قادام تاۋسىلعانشا، تولعانام.
جات قولىنان توگىلگەنشە ايرانىم،
ءوز قولىڭمەن وزەگىمدى قانعا مال!
ون-اق قادام، سول-اق ءومىر - شوپ-شولاق!..
مۇمكىن، شىلىم شەگىسەرمىز توقتاپ اپ.
كوكىرەگىمنەن «قۇلىن» شىعار كىسىنەپ،
ونى ۇلىما تاپسىرارسىڭ نوقتالاپ!
سەرتىم - وسى.
سەرتىمدى ەندى اتتامان!
سودان بيىك ءولىم دە ەندى جوق ماعان.
مۇمكىن، قۋلىق ىستەپ كەتەم سوڭعى رەت –
ساعان قاراي قارۋىمدى وقتامان.
اياماعىن، شىن اياساڭ، ەگەر سەن،
كوپ جاماندىق بىرگە ولەدى، مەن ولسەم!
«قۇلىنىمدى» قۇلىنىما مىنگىز دە،
جەتەگىڭە اپ كوكجيەككە جونەل سەن!..
سەكەڭنىڭ ۇيىندەگى جەڭگەمىز - تۇردىبەك دەگەن اقىن دوسىن ولەردەي عاشىق ەتكەن قىز. وندا ءداستۇرلى اۋىلدان شىققان جىگىتتەردىڭ كوڭىلى پاك بولعان، ەسى كەتە قۇلاپتى. سول تۇردىبەك اقىن سۋعا مالتايمىن دەپ بارىپ، قايتپاي قالادى. ون توعىز جاسىندا - جاستاي سونگەن اقىن مەن جازىلماي قالعان جىردىڭ قازاسى. ال اتا- اناسىنا سالعان قايعىنىڭ سالماعىنا ولشەۋ جوق - ورنى تولماق ەمەس. ءبىراق سوعان وراي تاعدىرلى جىر تۋىپتى:
تۇردىبەك!
مەنىڭ عانا تۇردىبەگىم!
ەرتەرەك قالعىپ كەتكەن جىر جۇرەگىم.
سەن بۇگىن مەندە عانا ءتىرىسىڭ عوي،
وزگەدە جوق ەكەنسىڭ، ءبىلدىم ءوزىم.
ولتىرمەي وبەكتەيدى كىم قايعىسىن؟
وت ءىشىپ وتىرسام دا، مۇزدايدى ءىشىم!
جالعان دەيتىن بۇل بازار
مەن سياقتى
اپ قالادى وزىنە ىڭعايلىسىن.
سەن باسپاعان جەر باستىم - ولمەي شاۋىپ،
سەن جازباعان جىر جازدىم - تاڭداي تالىپ.
شامىرقانعىش ەدىڭ عوي، اتىپ تۇرشى،
سەن سۇيگەن قىزعا ۇيلەندىم –
ال قايتارىپ!..
سەنى جۇتقان وزەنگە قولىم جۋدىم،
سەندەي-سەندەي بالانىڭ بەلىن بۋدىم.
سەنەن قالعان جالعاندا الشاڭ باستىم،
ال ەندى، ايتا قويشى، ءوزىم كىممىن؟
تۇردىبەك!
ايتۋعاننىڭ تۇردىبەگى-اي!..
سىيلاسىپ وتەر مە ەدىك ءبىز قۇداداي،
وكپەلەسىپ قالار ما ەك - ءتىرى بولساڭ،
ارازداسىپ كەتەر مە ەك – تىلگە ۇناماي...
كىم بىلەدى، سەن ءولدىڭ، ءبارى جۇمباق،
ماعان كەپ مىنگەستى مە تاعدىرىڭ قاپ؟
قۇلازىسام، ەسىمە سەن كەلەسىڭ،
قۋانىپ قالام سوسىن، سونى ىرىمداپ...
قۇددى تۇردىبەكتى ءتىرىلتىپ الارداي ەكپىندەپ كەلگەن وسى ولەڭنىڭ كىسى كوڭىلىن ەلەڭ ەتكىزۋىنىڭ سىرى - سەزىمنىڭ شىنايىلىعىندا، اقىن ءوزى تانىعان مانەردە ايتا بىلۋىندە جاتىر. ءبىز جاي سىرداقتاتىپ ەستىرتىپ وتكەن قايعىنىڭ تابى ءولىمنىڭ وزىمەن بەتپە-بەت تۇرىپ سويلەسكەندەي اسەرمەن ارالاس باس كوتەرەدى. بۇل - بۇلقىنىپ تۇرعان ءتىرى ءسوز، تەنتەك ءسوز. قاعازعا تۇسكەن ءسوزدىڭ ءبارى وياۋ بولا بەرمەيدى. ونى ءتىرى رۋحقا اينالدىرۋدىڭ ماشاقاتى - جازۋ ونەرىنىڭ ماشاقاتى.
«جىلاي-جىرلاي ولگەندە، ارتتاعىعا ءسوز قالسىن» دەگەندە اباي كەيىنگى ۇرپاقپەن بىرگە ءومىر سۇرەتىن ءسوز تۋرالى ايتىپتى. ول ومىرشەڭدىك ءسوزدىڭ «كىسەنىن سىلدىرلاتقان» (تىنىشتىقبەك) سىرتىنان مەنمۇندالامايدى، قايتا ىشكى استارىنان دايىندىعى بار وقىرمانىن شاقىرىپ تۇرادى. سەكەڭ ولەڭدەرىندەگى شىنايى سەزىمدىك كۇي سوندايلىق شىن عۇمىرلى ەكەنىن انىق اڭعارتۋشى ەدى.
«كەيۋانا» دەگەن پوەماسىندا اقىننىڭ بارلىق مۇمكىندىگى قال-قادىرىنشە كورىنىس بەرگەن. ءبىر دەممەن، بوگەلىسسىز اعىتىلعان وتكىر شابىتتىڭ تۋىندىسى. سونداعى «سەن ءوزىڭدى سەزىنەسىڭ كەنەتتەن، ءومىر سولاي باستالار ءبىر سەبەپتەن» دەپ كەلەتىن تارماقتار دا - تازا پوەزيالىق تۇيسىكتىڭ جەمىسى. نەگە وسىلاي باستالعانى اۆتورعا جازىپ جاتقان كەزىندە ابدەن تۇسىنىكتى بولار، ءبىراق سوڭىنان ۇمىتىلىپ، ءسوز يەسى دە تۇسىنبەي قالۋى مۇمكىن. ول ءوزى جازىپ وتىرعان ساتكە عانا تاۋەلدى كوڭىل كۇي. بۇنداي پوەتيكالىق تۇيسىكتىڭ جەتەگىندە تۋىنداعان شەشەن تىركەستەر ىشكى دايىندىقتىڭ كۇشتىلىگىن، سەزىمنىڭ شىنايى دا الابوتەن اسەرشىلدىگى مەن سەزگىرلىگىن ايگىلەسە كەرەك.
ءبىراق وسىنداي جازىپ وتىرعاندا عانا تۇسىنىكتى تارماقتار اقىننان جان دۇنيەنىڭ تازالىعىن، سەزىمتالدىعىن جانە ادالدىقتى تالاپ ەتەدى. «كەشىرىڭدەر، قارا ءنوپىر ادامدار، مەن سەندەردى كەشىرگەنىم سياقتى» ، بولماسا: «كەشىرىڭدەر، مەن وقىعان ابىزدار جانە تاعى وقىلماعان كىتاپتار» دەپ جىرلاۋ قازاق ولەڭىندە كوپ كەزدەسەتىن ايتقىشتىق بولعانىمەن، پوەمانى تۋدىرعان تۇپكى سەبەپكە جاراسادى. ودان كەيىنگى:
«كەشىر، مەزگىل...
قايعىلى جاز، قىس - تەمىر،
بارلىعىن دا ۇمىتتىرسا قىسقا ءومىر.
جارقىلداسام قاسىرەتسىز كەلگەندەي،
تىم قۇرىسا، كىرمەگەندەي تۇسكە ءبىر!» بولىپ ورىلەتىن شۋماقتا سەكەڭنىڭ ءوز قولتاڭباسى ايقىن تانىلادى. بۇل ەندى اناۋ-مىناۋعا بوي بەرمەيتىن ءبىرمويىن پوەتيكالىق قۋاتتىڭ كورىنىسى. ءبىرمويىن ءھام سۇلۋ.
«كوكتە جۇزگەن زاڭعار-زاڭعار «قۇدايلار»،
نايزاعايلار، سەندە قانداي ۇرەي بار؟
مىڭ ءۇمىتتى ولتىرەدى جارق ەتسە،
نايزاعايداي تۋراپ وتەر ءبىر ويلار» - مۇندا سوڭعى تارماقتاعى تاپقىر وي ەكىنشى تارماقتاعى «نايزاعاي» سوزىمەن ىشكى ۇيقاسقا (ۇيلەسىمگە) تۇسەدى. سىرت قاراعاندا، ەكى «نايزاعايدىڭ» ءبىر-بىرىنە قاتىناسى جوقتاي سەزىلگەنىمەن، ولەڭ تىلىندە، ونىڭ ىشىندە شىنايى شابىتتان تۋىنداعان ولەڭدەردە سوزدەردىڭ ءوزارا ىقپالداسۋى اقىننىڭ ويلاۋ اۋماعىنان تىس جاعدايدا ورىندالىپ كەتۋى مۇمكىن.
مۇقاعاليدىڭ «داريعا- جۇرەك» پوەماسىنداعى «جاقپار- جاقپار جارتاستار، قۇدايسىڭدار» دەپ كەلەتىن شۋماقتا «جارتاستىڭ» ورتاعا شىعۋى - شارىقتاۋ شەگىنە كوتەرىلىپ بارا جاتقان پوەمانىڭ ءوز ىشكى قاجەتسىنۋىمەن، اقىننىڭ ەركىنەن تىس، كومەسكى سانا ارقىلى جۇزەگە اسقان پوەزيالىق بيىك ءحالدىڭ وزىق ۇلگىسى. تاعى دا اتاپ ايتايىق، ونى قولدان جاساۋعا كەلمەيدى. ولەڭگە تابيعي ەركىمەن قوسىلعان جاعدايدا عانا ءسان بەرمەك.
ۇستا قولداردىڭ قالاۋىنان ەڭسە كوتەرگەن سارايدى بوقپەن سىلاۋعا بولمايتىنى سياقتى، بەلگىلى ماقساتپەن قوسىلعان جالعىز-اق ءسوز بۇكىل بۇتىندىككە كولەڭكە تۇسىرۋگە جاراپ جاتىر. ال سەكەڭدە جاڭاعىنداي ارتىقشىلىقتار ءار جەردە كوپ. جاقسى شىعارما ماقتاعانعا دا جاقسى بولماي ما.
قازىر بىزدە شىعارماشىلىق ادامدارى تۋرالى سىن ماقالا تىم سيرەك. اركىم ءوز الدىنا ەڭبەكتەنىپ ءجۇر. بۇندا ءبىز ولەڭمەن سىرتتاي اۋىراتىن، ونىڭ ءمانىن تەرەڭ تانىماعان اۋەسقويلاردى ەمەس، جازۋدى جان-تانىمەن سۇيەتىندەردى ايتىپ وتىرمىز. ونەرگە جۇعىسىپ قالىپ، ىشكى الەمىن كوركەم تۋىندىلارمەن (ءان، كۇي، ولەڭ) تاربيەلەۋگە از ۋاقىت بولسا دا ادەتتەنگەن ادام «دۇنيە ىسىنە، دۇنيە قايعىسىنا» (اباي) تىم سالىنىپ كەتپەسە، ودان جاقسى وقىرمان شىعاتىنى مۇندا تۇر. سولاردىڭ ءوزى قولداۋعا لايىق بولعاندا، وقىرمان دەڭگەيىنە كوتەرىلگەندەردىڭ كوڭىل كوكجيەگىن كەڭەيتۋگە ۇلەس قوسىپ جۇرەتىن شىن اقىندىقتى دەمەيتىن، كۇشىنە كۇش قوساتىن دۇرىس سىن كەرەك-اق.
باسقاسىن بىلاي قويعاندا، ادىلەت ءۇشىن اق ءسوزىڭ ايتىلۋى قاجەت. بىزدە تۇتاس ءبىر بۋىن سىن كورمەي كەتىپ بارا جاتقانداي. سەبەپ كوپ. ءار جەردە تۋ كوتەرگەن، تۇرمىستىڭ قىسپاعىنا قايمىقپاي، وتكەن اعالارى مەن اتالارىنىڭ شىعارماشىلىق جولىنا مۇراگەر بولىپ، سولار كەشكەن ۇلى سەزىمدەرمەن بىرگە تەربەلىپ، سولار تىنىستاعان رۋحاني اۋانى بىرگە تىنىستاعان سانالى ۇرپاق قاشان دا جەبەلەۋگە ءماجبۇر. ءبىز جەرلىك، رۋلىق دەڭگەيدەگى قوراش تۇيسىكتە قالماي، مۇقاعاليلار ايقىنداعان ونەر بيىگىن اركەز ەسەپتە ۇستاۋعا حاقىلىمىز. وسىنىڭ جازعاندارى بىردەڭەگە جاراپ قالادى-اۋ دەپ جالپاقتاماي، ونەردىڭ ادىلەتتىلىگى ءۇشىن، ۇلى رۋحتاردىڭ نازارىنا ءىلىنۋ ءۇشىن ادال جۇمىس جاساعان لازىم.
ءسوزدىڭ كەپيەتى ادىلەتتى قورلاپ جاتقاندا، قاراپ تۇرعانداردى اتادى. ونداي جاعدايدا ونەردى قويىپ، پەندەلىك تۇرمىسىڭنىڭ ءوزى تۇمانعا باتپاق. كيەلى ولەڭ تەكسىزدىكتى كوتەرمەيدى. اقىندىققا تالاپتانعان كەز كەلگەن تالاپكەر ونىڭ قاجەتتى شارتتارىن ورىنداسىن: ار- ۇياتتى، نامىستى، سەرگەك سانالى بولسىن، سىندى قاسقايىپ تۇرىپ كوتەرىپ السىن. ەڭ باستىسى - وزىڭە ءوزىڭ سىنشى بولۋ. رۋحاني بيىگىنە كوتەرىلگەن شىن اقىننىڭ، ولەڭنىڭ ادال جاۋىنگەرىنىڭ جولىن قۇدىرەت ءوزى اشادى. جاپاسى، جۇگى اۋىر بولار، دەسە دە، ونەردىڭ اسقاق مەرەيىنىڭ الدىندا سول جاپا، سول جۇك ەشتەڭە ەمەس.
«قايعى كەلسە، قارسى تۇر، قۇلاي بەرمە،
قىزىق كەلسە، قىزىقپا، وڭعاققا ەرمە»، - دەمەي مە اباي.
بولاشاققا دەگەن سەنىم وتكەن كۇنگە دەگەن سەنىمنەن، اتا-بابا جاسامپازدىعىنا يلانۋدان باستالادى. قۋاتتى رۋحاني «مەن» وزگەلەردى تانۋ جولىنداعى ىزدەنىستىڭ بارىسىندا، ۇزدىكسىز وقىپ-توقۋ ارقىلى ويانادى. وقىماي-توقىماي اۋليە بولا سالعاندارداعى باسىنان ءسوز اسىرماس تاسىرلىق كىسىنىڭ قاسيەتسىزدىگىن عانا تانىتپاق. ال، شىعارماشىلىق مۇراتى ايقىندالعان، ءومىرىنىڭ شاڭقاي تۇسىنە تاقاۋ سەكەڭنىڭ باستاۋ كوزى تىم تەرەڭدى مەڭزەيتىن، قۇبىلمالى دۇنيەنىڭ وڭعاق داڭعازاسىنان باس تارتىپ، تامىرىن ماڭگىلىك سارىندارعا، ەسكىلىككە جىبەرەتىنى بايقالاتىنداي:
شولاق كوشە...
جابىق دۇكەن.
شىراقتار...
زىلدەي اۋىر ۇنسىزدىكتەر تۇراقتار.
ەستىپ قالام اۋىزدىقتىڭ سىلدىرىن
بەتون جولدىڭ استىنداعى بۇلاقتان!
سولاي بولسا دۇرىس پا ەدى؟
الدە بۇل –
بۇلاق ەمەس، شىراق شىعار - سونبەگىر!..
تاس قۇلاقتان جوق بۇلاقتىڭ سىڭعىرى
قۇيىپ جاتىر كەۋدەمدەگى كولگە ءبىر!
ويلانباۋعا، ويرانداۋعا ەسى ەركىن،
ۇزاق شۋلاپ باسىلعاندا ەسەر ءتۇن،
مەزگىلدىڭ دە قالعىپ كەتكەن شاعىندا،
قۇلاعىڭدى تاس كوشەگە توسارسىڭ.
شاراپتاردان جۇپار اڭقىپ ءار كەسە،
توپىراقتى ۇمىتتىرعان جول، كوشە...
ءتىرى ەمەسسىڭ،
جەر استىندا جاتقاننىڭ
ءبىر ايعايى قۇلاعىڭا كەلمەسە!
سوسىن سەن دە كوز جاسىڭدى تامىزعىن،
كوز جاسىنا قوسىلادى تەڭىزدىڭ...
اينالىپ ءوت،
مىجىپ كەتپە،
كەيدە مەن
باۋىرىم توسەپ جولدا جاتقان قوڭىزبىن...
وسى سەنىمىنەن، وسى باقىتتى سورىنان ايىرىلماسا دەپ تىلەۋشى ەدىك. ول، شىن مانىسىندە، وسكەن، بايىعان قازاق ولەڭىنە جاڭا ءتۇر، جاڭاشا مانەر ءبىتىرىپتى. تاعدىرلى، مۇڭلى ءوز قولتاڭباسىن قالدىرىپتى. تۋعان جەردىڭ، تۋعان ەلدىڭ مىنەزى، ىشكەن سۋدىڭ اسەرى قالاي دا كورىنەدى ەكەن. اساۋ، ءور سۇمدايرىق پەن بۋىرشىن سياقتى ەرتىسكە قۇياتىن، اياعى ماڭگىلىككە سىڭەتىن تەنتەك وزەندەردىڭ مىنەزى بار ەكەن. مىنە، ەندى ءوزى دە سوندايلىق ەركە وزەن بۇقتىرمانىڭ باسىندا، ماڭدايىن اسقاق التايعا بەرىپ، ارقاسىن قايىڭى قاۋلاعان كاتونقاراعايعا تىرەپ، دەگدار جازۋشى ديداحمەت ءاشىمحان ۇلىنىڭ جانىندا تىنىشتىق تاپتى.
التاي تۋرالى ءبىر ولەڭىندە:
«سەن مەنى اياماعانىڭمەنەن،
ايايمىن سەنى، كەيۋانام.
كىندىگىممەنەن ورالعان ەلمەن
كۇرە تامىرىم بايلانعان»، - دەۋشى ەدى. ءبىز ونى ايامادىق. التايى دا، باسقاسى دا. باسىن تاۋعا دا، تاسقا دا ۇرىپ، تىنىمسىز كۇن كەشتى. تۇراقتى جۇمىسى بولماعان سوڭ، ۇنەمى قىستالاڭ جاعدايدا، تارىعۋمەن ءومىر ءسۇردى. قولى ءدامدى ەدى، ءار ءتۇرلى ءدامحانالار اشتى. التايدان، كەيىن الماتىدان. ونىسىنان وزىنە ەش پايدا كەلمەدى، ءتىپتى، زيانعا باتقان سياقتى. سوندا دا ءار ءىسىن ەلدە جوق ۇمىتپەن، اياق استىنان بايىپ كەتەتىندەي قۇشتارلىقپەن باستايتىن. قايتاتىن ۋاقىتىندا دا سوندايلىق ءبىر ۇلكەن «بيزنەسىن» باستاپ جاتىپتى...
قايعىلى جوقتاۋ جىرىنا، الدەبىر ەستەلىككە ونىڭ بۇكىل بولمىسىن سىيدىرۋعا تىراشتانباي-اق قويايىن. ول تۋرالى ەندىگىدە ولەڭدەرى سويلەيتىن بولادى. وزگەلەردى وزىندەي ادال كورىپ، قاشاندا ەلجىرەپ تۇراتىنىنا دوس-باۋىرلارى كۋا. بىرەۋدىڭ جاقسىلىعىن، ارتىق قاسيەتىن ايتساڭ، سول ادامدى، شىن-وتىرىگىنە قاراماي، جاقسى كورىپ، عاشىق بولىپ قالاتىن. الىستاعى تىنىشتىقبەك پەن تىنىمبايدى، امەريكاداعى ماعاۋيندى، تولىق وقىماسا دا، ءوز اعاسى رەتىندە يەمدەنىپ جۇرەتىن.
توتەسىنەن باستاعان جىرىنان جاي وتىنداي جارق ەتىپ ءبىر اۋليە تىركەستەر شىعا كەلەتىن. راسىندا، «بەتباقتان سۋ ىزدەگەن جايرانداي» تىنىمسىز، ءۇمىتشىل تىرلىك ءسۇردى. جەتكەن جەرى - كاتونقاراعاي بولىپتى. تىنىشتىقبەك اعاسىنىڭ: «ءبىر جارىقتىق جەر تاپسامشى سۇتتەن تازا ولەتىن!..» دەيتىن تارماعى بولۋشى ەدى. بايتاق قازاقستاندا سۇتتەن تازا ولەتىن ءبىر جەر شىنىمەن بولسا، ول - وسى ەرتەگىلىك تۇمانعا بوككەن مۇزتاۋدىڭ ەتەگى شىعار...
جانىڭ بەيىشتە تىنىشىسىن، اعا!
تىزىمبەك اناش ۇلى
استانا قالاسى. 06.04.2026.
***
ءسىرا، مەن اقىن شىعارمىن
ءسىرا، مەن اقىن شىعارمىن-
تاستان دا تامىر ىزدەدىم؛
قوينىما كىرگەن جىلاننىڭ
جىلان ەكەنىن بىلمەدىم.
قولىمنان جاساپ مۇڭىمدى،
شوعىنا سونىڭ ورتەنىپ.
تولتىرىپ كۇندەلىگىمدى،
كەتەرمىن سوسىن ەرتە ءولىپ!
تەك ءوزىم عانا سىيىنار
تالانتىما باس ۇردىم.
اقىنى بولۋ قيىن-اۋ
وسىناۋ «سوڭعى عاسىردىڭ».
ەردىڭ دە جۇگىن ارقالاپ،
ەلدىڭ دە مۇڭىن ارقالاپ،
قادىرى كەتتى ءسوزدىڭ دە،
كوزدىڭ دە نۇرى ورتالاپ.
نە جىرلى، الدە، نە مۇڭلى،
بىلمەيمىن، اقىن شىعارمىن.
«اقىن!» دەپ، ايتەۋ، ءوزىمدى
ايتۋعا سونشا قۇمارمىن.
جۇيرىكپىن،
باپسىز،
ءتوزىمدى...
كورىنبەيتىن تەك كەرمەدەن.
وتىز جىل بويى وزىمدى
تۇسىنبەي ءجۇرمىن الدە مەن.
وتىز جىل بويى ەگەستىم:
اقىنمىن!
ءيا ەمەسپىن؟
اقىننىڭ ءبارىن بىلەمىن،
بىلمەيدى، ءبىراق، مەنى ەشكىم!
***
...
تاۋلارىم مەنىڭ، تارلانىم مەنىڭ،
باۋرايى جاسىل، باسى مۇز.
ءبىز دەگەن قالقام الىسقا تامعان،
التايدىڭ ىستىق جاسىمىز…
...
سەرىك قۇلجاقان