كانادانىڭ Visual Capitalist پلاتفورماسىنىڭ ساراپشىلارى يۋنەسكو، ەكونوميكالىق ىنتىماقتاستىق جانە دامۋ ۇيىمىنىڭ (ە ى د ۇ) PISA حالىقارالىق زەرتتەۋ باعدارلاماسى، ا ق ش-تاعى NAEP ءبىلىم جەتىستىكتەرىن باعالاۋ جوباسى جانە دۇنيەجۇزىلىك بانك دەرەكتەرىنە سۇيەنە وتىرىپ، الەم ەلدەرىنىڭ ءبىلىم بەرۋ جۇيەسىنە تالداۋ جاساعان. زەرتتەۋ ماقساتى - وقۋشىلاردىڭ ءبىلىم دەڭگەيىن سالىستىرىپ، قاي ەلدەردە ورتا ءبىلىم بەرۋ جۇيەسى ءتيىمدى جۇمىس ىستەيتىنىن انىقتاۋ.
وقۋشىلاردىڭ ءبىلىمى قالاي باعالاندى؟
زەرتتەۋدە 15 جاستاعى وقۋشىلاردىڭ ءبىلىمى ءۇش باعىت بويىنشا سارالانعان. ولار - جاراتىلىستانۋ عىلىمدارى، ماتەماتيكا جانە وقۋ ساۋاتتىلىعى.
جاراتىلىس تانۋ پاندەرىنە فيزيكا، حيميا، بيولوگيا مەن گەوگرافيا كىرگەن. ال وقۋ ساۋاتتىلىعى ءماتىندى ءتۇسىنىپ وقۋ، اقپاراتتى قابىلداۋ جانە تالداۋ، سىني ويلاۋ قابىلەتى ارقىلى باعالانعان.
ءار باعىت بويىنشا وقۋشىلاردىڭ ءبىلىمى 100 دەن 600 بالعا دەيىنگى شكالامەن ولشەنىپ، التى دەڭگەيگە بولىنگەن. ءبىرىنشى دەڭگەي - بازالىق ءبىلىمدى، التىنشى دەڭگەي - جوعارى دايىندىقتى بىلدىرەدى. كەيىن ءۇش باعىتتاعى ناتيجەلەردىڭ ورتاشا كورسەتكىشى ەسەپتەلگەن.
زەرتتەۋگە الەمنىڭ 91 ەلى مەن اۆتونوميالىق اكىمشىلىك اۋماعىنان 760 مىڭنان استام وقۋشى قاتىسقان.
قازاقستان وقۋشىلارى قاي پاندەردەن جوعارى ناتيجە كورسەتتى؟
زەرتتەۋ قورىتىندىسى بويىنشا قازاقستان 406,7 بال جيناپ، الەمدىك رەيتينگتە 58-ورىنعا ورنالاستى.
وتاندىق وقۋشىلاردىڭ كورسەتكىشى بولگاريادان (404,3 بال)، مالايزيادان (403 بال)، ازەربايجاننان (401,7 بال)، كيپردەن (400,7 بال)، ساۋد ارابياسىنان (396,7 بال)، ارمەنيادان (364,3 بال)، تاجىكستاننان (361,3 بال) جانە قىرعىزستاننان (357 بال) جوعارى بولعان.
قازاقستاندىق وقۋشىلار جاراتىلىستانۋ عىلىمدارى مەن ماتەماتيكادان جاقسى ناتيجە كورسەتكەن. بۇل باعىتتار بويىنشا تيىسىنشە 420 جانە 414 بال جيناعان. ال وقۋ ساۋاتتىلىعى بويىنشا كورسەتكىش 385 بالدى قۇراعان. زەرتتەۋدە ءدال وسى باعىت وقۋشىلارىمىزدىڭ ءالسىز تۇسى دەپ كورسەتىلگەن.
ساراپشىلار پايىمداۋىنشا، بۇعان ءماتىندى تۇسىنۋگە ەمەس، ونى مۇمكىندىگىنشە جىلدام وقىپ شىعۋعا باسىمدىق بەرۋ ادەتى اسەر ەتۋى مۇمكىن. مۇنداي جاعدايدا وقۋشى ءماتىننىڭ مانىنە تەرەڭ بويلاماي، سۇراقتارعا قاتە جاۋاپ بەرۋى ىقتيمال.
زەرتتەۋ اۆتورلارى وقۋ ساۋاتتىلىعىنىڭ تومەندەۋ ءۇردىسى تەك قازاقستانعا ءتان ەمەس ەكەنىن اتاپ وتكەن. بۇل ماسەلەگە الەمنىڭ كوپتەگەن ەلىندەگى جاسوسپىرىمدەر دە تاپ بولىپ وتىر.
ساراپشىلار مۇنىڭ بىرنەشە سەبەبىن العا تارتادى. ولاردىڭ قاتارىندا سيفرلاندىرۋ مەن ەكرانعا تەلمىرگەن ءومىر سالتىنىڭ وقۋ داعدىسىنا اسەرى، كىتاپتى قىزىعۋشىلىق ءۇشىن وقيتىنداردىڭ ازايۋى، سونداي-اق COVID-19 پاندەمياسىنان كەيىن وقۋشىلاردىڭ وقۋ مەن مەكتەپكە دەگەن كوزقاراسىنىڭ وزگەرۋى بار.
ءبىلىم كورسەتكىشى ەڭ جوعارى ەلدەر
زەرتتەۋ ناتيجەسىندە الەمدەگى ەڭ جوعارى كورسەتكىش قىتايدىڭ بەيجىڭ، شاڭحاي قالالارى مەن جياڭسۋ جانە جىجياڭ پروۆينتسيالارىنداعى وقۋشىلارعا تيەسىلى بولعان. ولار ءۇش باعىت بويىنشا ورتا ەسەپپەن 578,7 بال جيناعان.
ەكىنشى ورىندا - سينگاپۋر. بۇل ەلدىڭ وقۋشىلارى 552,7 بال يەلەنگەن. ۇزدىك ۇشتىكتى 531,3 بالمەن تايۆان تۇيىندەگەن.
العاشقى وندىققا ماكاو (530,3 بال)، جاپونيا (522 بال)، وڭتۇستىك كورەيا (516,3 بال)، ەستونيا (511,3 بال)، گونكونگ (499,3 بال)، ۇلى بريتانيا (497,7 بال) جانە جاڭا زەلانديا (495,3 بال) دا ەنگەن.