توقايەۆ عىلىم مەن ءبىلىمدى دامىتۋ جانە سيفرلىق ەكونوميكانى قالىپتاستىرۋ مىندەتتەرىن بەلگىلەدى - Eurasia Today
مەملەكەت باسشىسى قاسىم-جومارت توقايەۆ بۇگىنگى جولداۋىندا عىلىم مەن ءبىلىمدى دامىتۋ جانە سيفرلىق ەكونوميكانى قالىپتاستىرۋ مىندەتتەرىن بەلگىلەدى، دەپ حابارلادى قىرعىزستان استاناسى بىشكەكتە شىعاتىن Eurasia Today اقپارات اگەنتتىگى.
ەۋرازيا تۋدەيدىڭ اقوردانىڭ رەسمي Telegram-داعى ارناسىنا سىلتەمە جاساپ حابارلاۋى بويىنشا، پرەزيدەنت قازاقستاننىڭ الداعى ۋاقىتتا قۋاتتى ەكونوميكاسى بار، جوعارى تەحنولوگيالار مەن عىلىم-بىلىمگە نەگىزدەلگەن وزىق مەملەكەتكە اينالۋى قاجەتتىگىن اتاپ ايتتى.
پرەزيدەنت جاھاندىق داعدارىستار مەن ءتۇرلى سىن-قاتەرلەر جاعدايىندا ەلدەگى تۇراقتىلىقتى ساقتاپ، مەملەكەتتىڭ باسەكەگە قابىلەتتىلىگىن ارتتىرۋدا ساپالى ءبىلىم مەن سانالى ۇرپاق تاربيەلەۋدىڭ ماڭىزى زور ەكەنىن ايتتى. سونداي-اق كەلەشەك ۇرپاققا عىلىمي الەۋەتى جوعارى، يننوۆاتسياعا بەيىم ءارى جاسامپاز ەلدى امانات ەتۋ نەگىزگى ستراتەگيالىق مىندەتتەردىڭ ءبىرى ەكەنىن باسا ايتتى.
«جولداۋدا سيفرلاندىرۋ مەن جاساندى ينتەللەكت تەحنولوگيالارىن ەكونوميكانىڭ جانە الەۋمەتتىك سالانىڭ بارلىق باعىتىنا ەنگىزۋ قاجەتتىگىنە ەرەكشە نازار اۋدارىلدى. مەملەكەت باسشىسى وسى باعىتتاعى جۇمىستى جالعاستىرىپ، جاساندى ينتەللەكتكە نەگىزدەلگەن سيفرلىق ەكونوميكانى قالىپتاستىرۋدىڭ ماڭىزىن اتاپ ايتتى»، دەپ جازدى Eurasia Today اقپارات اگەنتتىگى.
سونداي-اق وسى اپتادا «eurasia Today» باسىلىمىندا «قازاقستان دەلەگاتسياسى تۇركيانىڭ اگرارلىق سالانى سيفرلاندىرۋ تاجىريبەسىن زەردەلەدى» دەگەن تاقىرىپتاعى اقپارات جارىق كوردى.
قازاقستان رەسپۋبليكاسى اۋىل شارۋاشىلىعى مينيسترلىگىنىڭ دەلەگاتسياسى تۇركياعا جۇمىس ساپارى بارىسىندا اگرارلىق سالانى سيفرلاندىرۋ، اۋىل شارۋاشىلىعى تەحنيكاسىن ءوندىرۋ جانە عىلىمي ازىرلەمەلەردى وندىرىسكە ەنگىزۋ تاجىريبەسىمەن تانىستى. قر اۋىل شارۋاشىلىعى مينيسترلىگىنىڭ مالىمەتىنشە، ازىق-تۇلىك قاۋىپسىزدىگى جونىندەگى يسلام ۇيىمىنىڭ قولداۋىمەن ۇيىمداستىرىلعان ساپار اياسىندا قازاقستاندىق ماماندار انكارا مەن كونيا قالالارىنداعى بەيىندى مەكەمەلەر مەن كاسىپورىنداردى ارالادى. دەلەگاتسيا تۇركيانىڭ اگرارلىق سالاداعى اقپاراتتىق جۇيەلەرىن، عىلىمي-زەرتتەۋ جۇمىستارىن، زاماناۋي اگروتەحنولوگيالاردى قولدانۋ جانە اۋىل شارۋاشىلىعى تەحنيكاسىن ءوندىرۋ تاجىريبەسىن زەردەلەدى. بۇل ىنتىماقتاستىق ەكى ەل اراسىنداعى تاجىريبە الماسۋعا جانە قازاقستاننىڭ اگرارلىق سەكتورىنا وزىق تەحنولوگيالاردى ەنگىزۋگە ىقپال ەتپەك.
قىتاي مەن ورتالىق ازيا اۋىل شارۋاشىلىعى سالاسىنداعى ىنتىماقتاستىقتى كەڭەيتۋدە - حالىق گازەتى
قىتاي مەن ورتالىق ازيا ەلدەرى اۋىل شارۋاشىلىعى تەحنولوگيالارىن ەنگىزۋ، سۋ رەسۋرستارىن ءتيىمدى پايدالانۋ جانە ماماندار دايارلاۋ باعىتىنداعى ىنتىماقتاستىقتى تەرەڭدەتىپ كەلەدى.
بۇل تۋرالى وسى اپتادا قىتايدىڭ حالىق گازەتى باسىلىمى حابارلادى.
قىتايلىق ب ا ق- تىڭ مالىمەتىنشە، قىتاي ماماندارى قازاقستاننىڭ وڭتۇستىگىندە سورتاڭ جەرلەردى يگەرۋ جانە سۋ ۇنەمدەۋ تەحنولوگيالارىن ەنگىزۋ ارقىلى جۇگەرى ونىمدىلىگىن 20 پايىزدان استام ارتتىرىپ، سۋ تۇتىنۋدى 30 پايىزدان استام قىسقارتقان. جوبا اياسىندا 200 دەن استام جەرگىلىكتى مامان وقىتىلعان. قىتاي تاراپى قىرعىزستاندا الما ءوسىرۋ تەحنولوگيالارىن جەتىلدىرۋگە، تاجىكستاندا سيفرلىق اۋىل شارۋاشىلىعى مەن ءونىم وڭدەۋدى دامىتۋعا دا قولداۋ كورسەتۋدە. سونىمەن قاتار، 25-قازاندا قىتايدىڭ شەنسي ولكەسىندەگى يانلين قالاسىندا شاڭحاي ىنتىماقتاستىق ۇيىمىنىڭ اۋىل شارۋاشىلىعى كورمەسى اشىلدى. 2019-جىلدان بەرى مۇندا 100 دەن استام وقىتۋ كۋرسى وتكىزىلىپ، 3200 دەن استام مامان بىلىكتىلىگىن ارتتىرعان.
سونىمەن قاتار وسى اپتادا حالىق گازەتى باسىلىمىندا «شىڭجاڭنىڭ ەكى قۇرلىقتىق پورتى ارقىلى 15 مىڭنان استام جۇك پويىزى ءوتتى» دەگەن اقپارات جارىق كوردى.
اتالعان باسىلىمنىڭ دەرەگىنە سۇيەنسەك، بيىل 23-قازانداعى جاعداي بويىنشا، قىتايدىڭ شىڭجاڭ وڭىرىندەگى الاشانكوۋ مەن قورعاس تەمىرجول پورتتارى ارقىلى قىتاي-ەۋروپا جانە قىتاي-ورتالىق ازيا باعىتتارىندا 15 مىڭنان استام جۇك پويىزى قاتىناپ، 30,58 ميلليون توننا جۇك تاسىمالداندى.
جۇك تاسىمالىنىڭ وتكىزۋ قابىلەتىن ارتتىرۋ ماقساتىندا تەمىرجول باسقارمالارى ءبىر قۇرامداعى ۆاگون سانىن 50 دەن 55 كە، ال پويىزدىڭ جۇك تاسىمالداۋ كولەمىن 2500 توننادان 3000 تونناعا دەيىن ۇلعايتتى. قازىرگى ۋاقىتتا الاشانكوۋ پورتى گەرمانيا مەن پولشانى قوسا العاندا، 21 ەلگە باعىتتالعان 130 جۇك باعىتىنا قىزمەت كورسەتەدى. ال قورعاس پورتى 18 ەلدەگى 46 قالا مەن ءوڭىردى بايلانىستىراتىن 91 باعىت بويىنشا جۇك تاسىمالىن قامتاماسىز ەتەدى.
قازۆين - سەفيەۆيدتەر داۋىرىندەگى يراننىڭ تاريحي استاناسى - ParsToday
يراننىڭ سولتۇستىك-باتىسىندا ورنالاسقان قازۆين قالاسى XVI عاسىردىڭ ورتاسىنان باستاپ شامامەن جارتى عاسىر بويى سەفيەۆيدتەر مەملەكەتىنىڭ استاناسى بولدى. شاح تاحماسپ I استانانى وسمان يمپەرياسىنىڭ شابۋىلدارىنا ءجيى ۇشىراعان تەبريزدەن قازۆينگە كوشىردى. قالا ءوزىنىڭ ستراتەگيالىق ورنالاسۋىمەن قاتار، ساۋلەت جانە قالا قۇرىلىسى سالاسىنداعى جاڭاشىلدىقتارىمەن دە ەرەكشەلەندى، دەپ جازدى ParsToday اقپارات اگەنتتىگى.
يراندىق ب ا ق- تىڭ دەرەگىنشە، مۇندا سارايلار، باقتار، اۋلالار مەن اكىمشىلىك عيماراتتاردان تۇراتىن كەڭ پاتشالىق كەشەن قالىپتاستى. ونىڭ بۇگىنگە دەيىن ساقتالعان ماڭىزدى نىساندارىنىڭ قاتارىندا چەحەلسوتۋن پاۆيلونى مەن ءالي قاپۋ قاقپاسى بار. ال 1596-1597-جىلدارى شاح ابباس I استانانى يسفاحانعا كوشىردى.
قازۆيننىڭ سەفيەۆيدتەر داۋىرىندەگى ەڭ ماڭىزدى ساۋلەتتىك ەرەكشەلىكتەرىنىڭ ءبىرى - قازىرگى سەپاح داڭعىلىنا سايكەس كەلەتىن كورولدىك كوشە. ول تەك كولىك قاتىناسىنا ارنالعان جول ەمەس، اعاشتار، سۋ ارنالارى مەن دەمالىس ورىندارىن بىرىكتىرگەن كوركەم قالالىق كەڭىستىك بولعان. زەرتتەۋشىلەر بۇل كوشەنى كەيىن يسفاحاندا سالىنعان ايگىلى چاحارباع داڭعىلىنىڭ ماڭىزدى ءىزاشارى دەپ سانايدى. وسىلايشا، قازۆين سەفيەۆيدتەر داۋىرىندەگى ساۋلەت پەن قالا قۇرىلىسىنىڭ قالىپتاسۋىندا ماڭىزدى ءرول اتقارىپ، كەيىن يسفاحاندا كەڭىنەن دامىعان ارحيتەكتۋرالىق تۇجىرىمدامالارعا نەگىز بولدى.
ەردوعان: 21-عاسىر تۇركى الەمىنىڭ عاسىرى بولادى - TRT
تۇركيا پرەزيدەنتى رەجەپ تايىپ ەردوعان 21-عاسىر تۇركى الەمىنىڭ عاسىرى بولاتىنىنا سەنىم ءبىلدىردى. بۇل تۋرالى ول تۇركى مەملەكەتتەرى ۇيىمىنىڭ (ت م ۇ) 13-سامميتىنە وراي جاريالاعان «تۇركى الەمىنىڭ عاسىرى: ىنتىماقتاستىقتان ينتەگراتسياعا» اتتى ماقالاسىندا مالىمدەدى. ماقالا قازاقستان، ازەربايجان، قىرعىزستان، وزبەكستان، سولتۇستىك كيپر تۇرىك رەسپۋبليكاسى، تۇرىكمەنستان جانە ۆەنگريانىڭ جەتەكشى بۇقارالىق اقپارات قۇرالدارىندا جارىق كوردى. بۇل تۋرالى وسى اپتادا تۇركيا راديو تەلەۆيزيا پورتالى حابارلادى.
«TRT» - نىڭ دەرەگىنشە، ماقالادا ەردوعان تۇركى مەملەكەتتەرى اراسىنداعى ساياسي، ەكونوميكالىق، گۋمانيتارلىق جانە مادەني ىنتىماقتاستىقتى نىعايتۋدىڭ ماڭىزىن اتاپ ءوتتى. ونىڭ ايتۋىنشا، قازىرگى حالىقارالىق جاعداي تۇركى ەلدەرىنىڭ بىرلەسكەن ءىس-قيمىلىن ستراتەگيالىق قاجەتتىلىككە اينالدىرعان. سونداي-اق ول ەكونوميكالىق ينتەگراتسيانى دامىتۋعا، كاسپيي ارقىلى وتەتىن شىعىس-باتىس ورتا ءدالىزىنىڭ الەۋەتىن پايدالانۋعا، كولىك- لوگيستيكا بايلانىستارىن كەڭەيتۋگە جانە سولتۇستىك كيپر تۇرىك رەسپۋبليكاسىنىڭ ۇيىم اياسىنداعى بايلانىستارىن نىعايتۋعا نازار اۋداردى.
تۇركيا پرەزيدەنتى انكارادا وتەتىن سامميت تۇركى مەملەكەتتەرى اراسىنداعى ىنتىماقتاستىقتى جاڭا دەڭگەيگە كوتەرىپ، ۇيىمنىڭ حالىقارالىق ارەناداعى ىقپالىن ارتتىراتىنىنا سەنىم ءبىلدىردى. ول ورتاق تاريحي جانە مادەني قۇندىلىقتارعا سۇيەنە وتىرىپ، باۋىرلاس ەلدەر اراسىنداعى بىرلىكتى ناقتى جەتىستىكتەرمەن نىعايتۋ جانە كەلەر ۇرپاققا قۋاتتى تۇركى الەمىن قالدىرۋ ماڭىزدى مىندەت ەكەنىن اتاپ ءوتتى. «پرەزيدەنت ەردوعان ماقالاسىن مىنا سوزدەرمەن اياقتادى: «21-عاسىردىڭ «تۇركى الەمىنىڭ عاسىرى» بولاتىنىنا شىن جۇرەكتەن سەنەمىن» دەپ جازدى تۇركيالىق ب ا ق.
سونداي-اق اپتا سوڭىندا «TRT» - دا «تۇركيا تۇركى الەمىمەن ىنتىماقتاستىقتى تەرەڭدەتۋگە نيەتتى» دەگەن تاقىرىپتاعى اقپارات جاريالانعانىن دا ايتا كەتۋ كەرەك.
اتالعان باسىلىمنىڭ مالىمەتىنشە، تۇركيا سىرتقى ىستەر ءمينيسترى حاكان فيدان تۇركى مەملەكەتتەرى ۇيىمى سىرتقى ىستەر مينيسترلەرى كەڭەسىنىڭ وتىرىسى ءوزارا ىنتىماقتاستىقتى نىعايتىپ، ورتاق ماقساتتارعا قول جەتكىزۋگە ىقپال ەتەتىنىن مالىمدەدى. الەۋمەتتىك جەلىدەگى جازباسىندا ول تامىرى تەرەڭ باۋىرلاستىق بايلانىستارعا سۇيەنە وتىرىپ، بارلىق سالاداعى ارىپتەستىكتى ودان ءارى دامىتۋعا نيەتتى ەكەنىن اتاپ ءوتتى. سونداي-اق اتقارىلعان جۇمىستارعا ۇلەس قوسقان ارىپتەستەرىنە العىس ايتىپ، تۇركيا پرەزيدەنتىنىڭ توراعالىعىمەن وتەتىن سامميت تۇركى الەمىنە يگىلىك اكەلەتىنىنە تىلەكتەستىك ءبىلدىردى.
ءاندىجاندا قازاقستاندىق تەاتر ۇجىمىنىڭ «جىبەك» سپەكتاكلى كورسەتىلدى – ءو ز ا
ءاندىجان قالاسىندا ءوتىپ جاتقان IV TURKSOY حالىقارالىق تەاتر فەستيۆالى اياسىندا بابىر اتىنداعى وبلىستىق مۋزىكالىق دراما تەاترىنىڭ ساحناسىندا قازاقستاندىق تەاتر ۇجىمىنىڭ «جىبەك» مۋزىكالىق سپەكتاكلى كورەرمەنگە ۇسىنىلدى.
بۇل تۋرالى وسى اپتادا «ءو زا» اقپارات اگەنتتىگى حابارلادى.
وزبەكستاندىق ب ا ق- تىڭ دەرەگىنشە، قازاقتىڭ «قىز جىبەك» ەپوسى نەگىزىندە ساحنالانعان قويىلىمدا جىبەك پەن تولەگەننىڭ ماحاببات حيكاياسى، ادالدىق، ۇلتتىق قۇندىلىقتار مەن ادام تاعدىرى سۋرەتتەلەدى. سپەكتاكلدە قازاقتىڭ ۇلتتىق مۋزىكاسى مەن سالت-داستۇرلەرى زاماناۋي تەاترلىق شەشىمدەرمەن ۇيلەسىم تاپقان. قويىلىمنىڭ حالىقارالىق فەستيۆال اياسىندا كورسەتىلۋى تۇركى حالىقتارىنىڭ مادەني مۇراسىن ناسيحاتتاپ، تەاتر ونەرى ارقىلى مادەني ىنتىماقتاستىقتى نىعايتۋعا باعىتتالعان.
سونداي-اق وسى اپتادا «ءو ز ا» - دا «قازاقستان مەن وزبەكستان سپورت ءبىلىمى سالاسىنداعى ىنتىماقتاستىقتى كەڭەيتەدى» دەگەن تاقىرىپتاعى اقپارات جاريالاندى.
حابارلامادا ايتىلۋىنشا، وزبەكستان مەملەكەتتىك دەنە شىنىقتىرۋ جانە سپورت ۋنيۆەرسيتەتى مەن اباي اتىنداعى قازاق ۇلتتىق پەداگوگيكالىق ۋنيۆەرسيتەتى ىنتىماقتاستىق تۋرالى مەموراندۋمعا قول قويدى. قۇجات ەكى ەلدىڭ جوعارى وقۋ ورىندارى اراسىنداعى بايلانىستى نىعايتۋعا، ءبىلىم مەن عىلىم سالاسىنداعى ارىپتەستىكتى دامىتۋعا باعىتتالعان.
كەزدەسۋ بارىسىندا پروفەسسور- وقىتۋشىلار قۇرامىنىڭ بىلىكتىلىگىن ارتتىرۋ، شەتەلدىك تاعىلىمدامالار ۇيىمداستىرۋ، بىرلەسكەن عىلىمي زەرتتەۋلەر جۇرگىزۋ، كونفەرەنتسيالار مەن سەمينارلار وتكىزۋ، جاس زەرتتەۋشىلەر اراسىندا تاجىريبە الماسۋ ماسەلەلەرى تالقىلاندى. وزبەكستان ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ رەكتورى ر. ماتكاريموۆ پەن اباي ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ ستراتەگيا جانە حالىقارالىق بايلانىستار جونىندەگى پرورەكتورى ايگۇل يسكاكوۆا مەموراندۋم پروفەسسور- وقىتۋشىلار الماسۋىنا، يننوۆاتسيالىق جوبالاردى ىسكە اسىرۋعا جانە عىلىمي-پراكتيكالىق ءىس-شارالاردى بىرلەسىپ ۇيىمداستىرۋعا نەگىز بولاتىنىن اتاپ ءوتتى.
اۆتور بەيسەن سۇلتان