عارىشقا سامعاعان تۇڭعىش قازاق - توقتار اۋباكىروۆ 80 جاسقا تولدى

استانا. KAZINFORM - بۇگىن، 27-شىلدەدە تۇڭعىش قازاق عارىشكەرى، كەڭەس وداعىنىڭ باتىرى، حالىق قاھارمانى، كورنەكتى مەملەكەت جانە قوعام قايراتكەرى، اۆياتسيا گەنەرال-مايورى توقتار اۋباكىروۆ 80 جاسقا تولدى.

Фото: Gov.kz

توقتار اۋباكىروۆ 1946-جىلعى 27-شىلدەدە قاراعاندى وبلىسىنىڭ ءبىرىنشى ماي اۋىلىندا دۇنيەگە كەلدى. بولاشاق باتىر جاستايىنان اۆياتسياعا قىزىعىپ، مەكتەپ قابىرعاسىندا اەروكلۋبقا قاتىسىپ، العاشقى پاراشيۋتتىك سەكىرۋلەرىن جاسادى. ورتا مەكتەپتى ءتامامداعان سوڭ ارماۆير جوعارى اسكەري اۆياتسيالىق ۋچيليشەسىنە وقۋعا ءتۇسىپ، اسكەري ۇشقىش ماماندىعىن يگەردى. كەيىن قيىر شىعىستا اسكەري اۆياتسيا بولىمدەرىندە قىزمەت اتقارىپ، جوعارى كاسىبي دايارلىعىنىڭ ارقاسىندا ءبىرىنشى دارەجەلى اسكەري ۇشقىش اتاندى.

Фото: Gov.kz

ءبىلىمىن، تاجىريبەسىن ۇزدىكسىز جەتىلدىرۋگە ۇمتىلعان توقتار اۋباكىروۆ سىناقشى- ۇشقىش بولۋدى ماقسات ەتىپ، وسى جولدا كوپتەگەن قيىندىقتاردى ەڭسەردى. 1975 -جىلى سىناقشى-ۇشقىشتار قۇرامىنا قابىلدانىپ، 1976-جىلدان باستاپ ماسكەۋدەگى ا. ميكويان اتىنداعى تاجىريبەلىك-كونسترۋكتورلىق بيۋرودا قىزمەت ەتتى. وسى كەزەڭدە ەلۋدەن استام جاڭا ۇلگىدەگى اسكەري ۇشاقتاردى سىناقتان وتكىزىپ، اۆياتسيالىق تەحنيكانىڭ سەنىمدىلىگى مەن جاۋىنگەرلىك مۇمكىندىكتەرىن جەتىلدىرۋگە زور ۇلەس قوستى. ەرەكشە كۇردەلى جانە قاۋىپتى سىناقتاردى جوعارى دەڭگەيدە ورىنداۋى ونىڭ كاسىبي شەبەرلىگىن حالىقارالىق دەڭگەيدە مويىنداتتى.

Фото: Gov.kz

1988-جىلى توقتار اۋباكىروۆ كەڭەس وداعى تاريحىندا العاش رەت اۋەدە ەكى مارتە جانارماي قۇيىپ، سولتۇستىك پوليۋسكە دەيىن ۇشۋ تاپسىرماسىن ءساتتى ورىندادى. وسى ەرلىگى ءۇشىن وعان كەڭەس وداعىنىڭ باتىرى اتاعى بەرىلدى. ال 1989-جىلى ول «ميگ-29ك» پالۋبالىق جويعىش ۇشاعىن اۆياكرەيسەرگە قوندىرىپ، كەيىن سول كەمەدەن قايتادان ترامپلين ارقىلى اۋەگە كوتەرىلۋ وپەراتسياسىن الەمدە العاش بولىپ جۇزەگە اسىردى. اۆياتسيا تاريحىنداعى بۇل بىرەگەي جەتىستىك ونىڭ ەسىمىن گيننەستىڭ رەكوردتار كىتابىنا ەنگىزدى.

Фото: Gov.kz

1991-جىلعى 2-قازاندا توقتار اۋباكىروۆ «سويۋز تم-13» عارىش كەمەسىمەن عارىشقا ۇشىپ، قازاق حالقىنىڭ عاسىرلار بويعى ارمانىن جۇزەگە اسىردى. ول «مير» وربيتالىق ستانساسىندا 7 تاۋلىك 22 ساعات 13 مينۋت بولىپ، عىلىمي-زەرتتەۋ باعدارلاماسىن تابىستى ورىندادى. عارىش ساپارى بارىسىندا ەكولوگيا، مەديتسينا، بيولوگيا جانە ماتەريالتانۋ باعىتتارى بويىنشا ماڭىزدى تاجىريبەلەر جۇرگىزىلدى. ارال تەڭىزىنىڭ ەكولوگيالىق احۋالىنا قاتىستى زەرتتەۋلەر حالىقارالىق عىلىمي قاۋىمداستىق تاراپىنان جوعارى باعالاندى.

Фото: Gov.kz

تاۋەلسىزدىك العاننان كەيىن توقتار اۋباكىروۆ قازاقستان رەسپۋبليكاسى پرەزيدەنتىنىڭ عارىش ماسەلەلەرى جونىندەگى كەڭەسشىسى رەتىندە ۇلتتىق عارىش سالاسىنىڭ قالىپتاسۋىنا اتسالىستى. 1992-1993-جىلدارى قازاقستان رەسپۋبليكاسى قورعانىس ءمينيسترىنىڭ ورىنباسارى قىزمەتىن اتقارىپ، جاڭادان قۇرىلعان قارۋلى كۇشتەردىڭ قۇقىقتىق جانە ۇيىمداستىرۋشىلىق نەگىزدەرىن قالىپتاستىرۋعا ەلەۋلى ۇلەس قوستى.

كەيىن بىرنەشە مارتە قازاقستان رەسپۋبليكاسى پارلامەنتى ءماجىلىسىنىڭ دەپۋتاتى بولىپ سايلانىپ، ەلدىڭ قوعامدىق- ساياسي ومىرىنە بەلسەندى ارالاستى.

Фото: Kazinform

بۇگىندە توقتار اۋباكىروۆ زەينەت دەمالىسىندا بولعانىمەن، جاس ۇرپاقتى وتانسۇيگىشتىككە تاربيەلەۋ، اسكەري قىزمەتتىڭ بەدەلىن ارتتىرۋ جانە ۇلتتىق قۇندىلىقتاردى ناسيحاتتاۋ باعىتىنداعى قوعامدىق جۇمىستارعا تۇراقتى قاتىسىپ كەلەدى. ول - كەڭەس وداعىنىڭ باتىرى، حالىق قاھارمانى، «وتان» وردەنىنىڭ جانە باسقا دا جوعارى مەملەكەتتىك ءارى حالىقارالىق ناگرادالاردىڭ يەگەرى.

ەسكە سالايىق، بۇعان دەيىن قىزىلوردا وبلىسى اكىمىنىڭ ورىنباسارى، ق ر پرەزيدەنتىنىڭ «بايقوڭىر» كەشەنىندەگى ارناۋلى وكىلى قايرات نۇرتاي «جاقىن ارادا عارىشقا قازاقستاندىق ۇشۋى مۇمكىن بە؟» دەگەن سۇراققا جاۋاپ بەرگەن ەدى.