بۇل جاڭالىق عالىمداردىڭ كاسپي فاۋناسى تۇرلەرىنىڭ ارتۇرلىلىگى مەن ەۆوليۋتسياسى تۋرالى تۇسىنىگىن ايتارلىقتاي كەڭەيتەدى، دەپ حابارلادى رەسەي عىلىم قورىنىڭ باسپا ءسوز قىزمەتى.
- ر ع ق جوباسىنىڭ بولىگى رەتىندە كاسپي بالىقتارىنا جۇرگىزىلگەن اۋقىمدى گەنەتيكالىق تالداۋ بارىسىندا ءبىز كۇتپەگەن جەردەن كاسپي گوبي بالىقتارىنىڭ اراسىندا بۇرىن بەلگىسىز بولعان گەنەتيكالىق ارتۇرلىلىكتى انىقتادىق. ناقتىراق ايتقاندا، ەكى گوبي تۇقىمداسىندا — مويىنتىرەك گوبي جانە سۋتسيكي گوبيدە ءبىز جاڭا گەنەتيكالىق تەكتەردى انىقتادىق، - دەپ ءتۇسىندىردى رەسەي عىلىم اكادەمياسىنىڭ ەكولوگيا جانە ەۆوليۋتسيا ماسەلەلەرى ينستيتۋتىنىڭ (ماسكەۋ) جەتەكشى عىلىمي قىزمەتكەرى بوريس ليەۆين.
عالىمدار بۇل جاڭالىقتى 2021 -جىلدان 2025 -جىلعا دەيىن كاسپي تەڭىزى باسسەينىندە ۇساق تۇبىندە تىرشىلىك ەتەتىن گوبي بالىقتارىنىڭ تۇرلەرىنىڭ ارتۇرلىلىگى مەن تارالۋىن زەرتتەۋ ماقساتىندا جاسالعان ءبىرقاتار ەكسپەديسيالاردىڭ بولىگى رەتىندە اشتى. بۇل تەڭىز جانە وزەن تىرشىلىك يەلەرىنىڭ كەيبىرەۋلەرى قازىرگى ۋاقىتتا ەدىل وزەنى مەن ەۋرازيا مەن جاڭا الەمدەگى بىرنەشە باسقا وزەندەر بويىمەن بەلسەندى تۇردە تارالىپ جاتقان قاۋىپتى ينۆازيۆتى تۇرلەر بولىپ سانالادى. بۇل عالىمداردى وسى بالىقتاردىڭ مەكەندەۋ ورتاسى مەن بەلسەندىلىگىن زەرتتەۋگە يتەرمەلەدى.
بۇل اقپاراتتى الۋ ءۇشىن عالىمدار كاسپي تەڭىزى مەن ونىڭ سالالارىنان بالىق جانە د ن ق ۇلگىلەرىن جينادى، COI گەنىنىڭ قۇرىلىمىن زەرتتەدى. ولاردىڭ ۆارياتسيالارى ومىرتقالى جانۋارلار تۇرلەرىندە ايتارلىقتاي وزگەرەدى. بۇل تالداۋ كۇتپەگەن جەردەن كاسپي تەڭىزىندە تۇيمە گوبيلەرىنىڭ ەكى ەمەس، ءۇش ءتۇرى بار ەكەنىن جانە ونىڭ باسسەينىندە التى ەمەس، كەم دەگەندە جەتى بۇقا-سۋتسيك بار ەكەنىن كورسەتتى.
Benthophiloides caspius دەگەن اتاۋعا يە بولعان جاڭا بالىق ءتۇرىن عالىمدار ونى جەۋگە تىرىسقان جىلانمەن بىرگە قازاقستان جاعالاۋىندا ۇستادى. بۇل وتە سيرەك كەزدەسەتىن ءتۇر بولىپ شىقتى. ويتكەنى قازىرگى ۋاقىتتا بيولوگتار كاسپيدىڭ وسى تۇرعىنىن ەكى رەت ۇستاپ، زەرتتەي الدى. سونداي-اق زەرتتەۋشىلەر بۇل ءتۇردىڭ كاسپي تەڭىزىندەگى جاقىن تۋىستارىنان ۇزاق ۋاقىت بويى بولەك دامىعانىن انىقتادى. بۇل ونىڭ تەڭىز فاۋناسىنىڭ سپەتسيفيكاسياسىنداعى ماڭىزدى ءرولىن كورسەتەدى.
سۋتسيك گوبيلەرىنىڭ جاڭا ءتۇرىنىڭ (Proterorhinus scythicus) گەنومدىق قۇرىلىمىن زەرتتەۋ ولاردىڭ قارا تەڭىزدەگى تۇرلەرىمەن بايلانىسىن كورسەتتى. عالىمداردىڭ پىكىرىنشە، بۇل ەرەكشەلىك شامامەن 2,1 ميلليون جىل بۇرىن قارا جانە كاسپي تەڭىزدەرىنىڭ اراسىندا بولعان ەجەلگى بايلانىستى راستايدى. وسى سەبەپتى زەرتتەۋشىلەر قارا تەڭىز ايماعىنداعى اڭىزعا اينالعان سكيفتەردىڭ اتىمەن تابىلعان ءتۇردى «سكيف» دەپ اتادى. وسى تەڭىزدەگى بالىقتاردى زەرتتەۋ ەۆوليۋتسيالىق جىلنامانى جانە مەكەندەيتىن ورگانيزمدەردىڭ بيوگەوگرافياسىن ەگجەي-تەگجەيلى قالپىنا كەلتىرۋگە كومەكتەسەدى، دەپ قورىتىندىلادى عالىمدار.