فوتو: ءماجىلىس
- بۇگىن پارلامەنت ءماجىلىسىنىڭ 8- سايلانىمداعى قورىتىندى پلەنارلىق وتىرىسىن وتكىزىپ وتىرمىز. جالپى، پارلامەنت جۇمىسىن 30-ماۋسىم كۇنى مەملەكەت باسشىسى قورىتىندىلايدى. سوندىقتان قالىپتاسقان ءداستۇر بويىنشا، بۇگىن مەن تەك ءماجىلىستىڭ وسى سەسسياداعى قىزمەتىنە عانا قىسقاشا توقتالىپ وتسەم دەيمىن. سەسسيانىڭ اشىلۋىندا مەملەكەت باسشىسى قاسىم-جومارت توقايەۆ الداعى جىلدارداعى ەلىمىزدىڭ ستراتەگيالىق دامۋ باعدارىن ايقىنداپ بەردى. مەملەكەتىمىزدە بۇرىن-سوڭدى بولماعان اۋقىمدى وزگەرىستەر مەن تۇبەگەيلى جاڭعىرۋ جولى اسىرەسە، زاڭ شىعارۋ پروتسەسىنە تىڭ سەرپىن اكەلدى. وسى سەسسيا قازاقستان پارلامەنتاريزمىنىڭ جاڭا تاريحىنداعى ەڭ ماڭىزدى كەزەڭنىڭ بىرىنە اينالدى دەۋگە بولادى. پرەزيدەنتىمىز اتاپ وتكەندەي، 1-شىلدەدە قازاقستان جاڭا داۋىرگە قادام باسادى. بۇل - تۇتاس ۇلتىمىزدىڭ، مەملەكەت باسشىسىنىڭ ۇلى جەتىستىگى. ال دەپۋتاتتار سول تاريحي بەتبۇرىستىڭ زاماناۋي زاڭنامالىق نەگىزىن قالاۋعا اتسالىستى، - دەدى ە. قوشانوۆ ءماجىلىستىڭ جالپى وتىرىسىندا.
وسى ورايدا ول پارلامەنت جاڭا كونستيتۋتسيانى ىسكە اسىرۋ ءۇشىن ءبىرقاتار كونستيتۋتسيالىق زاڭ قابىلداعانىن ەسكە سالدى. «پرەزيدەنت»، «استانانىڭ مارتەبەسى»، «اكىمشىلىك- اۋماقتىق قۇرىلىس» تۋرالى زاڭدار جاڭارىپ، «قۇرىلتاي جانە ونىڭ دەپۋتاتتارىنىڭ مارتەبەسى»، «حالىق كەڭەسى» تۋرالى مۇلدەم جاڭا زاڭدار قابىلداندى. وسىلايشا، اتا زاڭنىڭ كۇشىنە ەنۋى ءۇشىن بارلىق جۇمىس ساپالى ءارى ۋاقىتىلى اتقارىلدى. سونىمەن قاتار دەپۋتاتتار «جاڭا كونستيتۋتسيانىڭ قابىلدانۋىنا بايلانىستى راقىمشىلىق جاساۋ تۋرالى» زاڭ قابىلدادى. ەلىمىزدە قىلمىستىق راقىمشىلىقپەن بىرگە، العاش رەت اكىمشىلىك راقىمشىلىق جاسالدى.
- مەملەكەت باسشىسى بىلتىرعى جولداۋىندا قازاقستاندى ءۇش جىل ىشىندە تسيفرلى مەملەكەتكە اينالدىرۋ جونىندە اۋقىمدى مىندەت قويدى. بۇل باعىتتا جاڭا «سيفرلىق كودەكس» پەن «جاساندى ينتەللەكت تۋرالى» زاڭ قابىلداندى. اتالعان ەكى ماڭىزدى قۇجات تا دەپۋتاتتاردىڭ باستاماسىمەن ازىرلەندى. ول ەلىمىزدىڭ تسيفرلىق دامۋىن جاڭا دەڭگەيگە كوتەرۋگە جول اشادى. قازاقستان الەمدە مۇنداي زاڭ قابىلداعان العاشقى ەلدەردىڭ قاتارىندا. ال زاڭ مەن ءتارتىپ سالاسىنا توقتالساق، بۇل باعىتتا دا كوپ شارۋا اتقارىلدى. قىلمىستىق كودەكس پەن قىلمىستىق-پروتسەستىك كودەكسكە ماڭىزدى وزگەرىستەر ەنگىزىلدى. ءسويتىپ، مەديتسينا قىزمەتكەرلەرىن، جەدەل جاردەم جۇرگىزۋشىلەرىن قورعاۋ ءۇشىن ولارعا جاسالعان زورلىق-زومبىلىققا قىلمىستىق جاۋاپكەرشىلىك قاراستىرىلدى. سونىمەن قاتار، ءبىز «قۇقىق بۇزۋشىلىق پروفيلاكتيكاسى تۋرالى» زاڭدى دا قابىلدادىق. جالپى، سوڭعى ۋاقىتتا قوعامدا زاڭ مەن تارتىپكە دەگەن سۇرانىس ارتىپ، بۇل پرينتسيپ بەرىك ورنىعىپ كەلەدى دەپ ايتا الامىز. قابىلدانعان زاڭداردىڭ ءبارى وسى قاعيداتتى نىعايتۋعا باعىتتالعان، - دەدى ءماجىلىس ءتوراعاسى.
جالپى، ءتورتىنشى سەسسيادا 40 جالپى وتىرىس ءوتىپ، 334 ماسەلە قارالدى. 190 زاڭ جوباسى پالاتا قاراۋىندا بولدى. سونىڭ ءاربىر ءۇشىنشى زاڭ جوباسى دەپۋتاتتاردىڭ باستاماسىمەن ازىرلەندى. مەملەكەت باسشىسى 110 زاڭعا قول قويدى.
- بۇدان بولەك، دەپۋتاتتىق ساۋال سەكىلدى ماڭىزدى تەتىكتەر دە بەلسەندى تۇردە جۇزەگە استى. مەملەكەتتىك ورگاندارعا 419 دەپۋتاتتىق ساۋال جولدانىپ، ازاماتتاردى تولعاندىرىپ جۇرگەن ەڭ وزەكتى ماسەلەلەر كوتەرىلدى. سونىمەن بىرگە، ءبىز قالىپتاسقان ءداستۇر بويىنشا وڭىرلەردەگى كەزدەسۋلەر بارىسىندا سايلاۋشىلار كوتەرگەن تۇيتكىلدەردى شەشۋ جولدارى جونىندە ۇكىمەتتىڭ جاۋابىن تىڭدادىق. بيىلدىڭ وزىندە دەپۋتاتتار 500 ەلدى مەكەندى ارالاپ، 1200 كەزدەسۋ وتكىزدى. جۇرتشىلىقتى قابىلداۋ بولمەسىنە 2327 ادام جۇگىنىپ، دەپۋتاتتاردىڭ قابىلداۋىندا بولدى. ماسەلەنىڭ باسىم بولىگى سول جەردە شەشىمىن تاپتى... جاڭا اتاپ وتكەنىمدەي، 2026 -جىل ەل شەجىرەسىنە التىن ارىپپەن جازىلادى. وسى تاريحي وقيعالاردىڭ بەل ورتاسىندا وزدەرىڭىز دە جۇردىڭىزدەر. ءار فراكتسيا، ءبىر مانداتتى وكرۋگتەن سايلانعان ءار دەپۋتات «ادىلەتتى جانە پروگرەسسيۆتى قازاقستاننىڭ حالىق كونستيتۋتسياسى ءۇشىن!» جالپىۇلتتىق كواليتسياسى جۇمىسىنا زور ۇلەس قوستى، - دەدى ەرلان قوشانوۆ.
بۇدان بۇرىن حابارلانعانداي، بۇگىن ەلوردادا پارلامەنت پالاتالارىنىڭ بىرلەسكەن وتىرىسىندا قر ۇكىمەتىنىڭ جانە ق ر جوعارى اۋديتورلىق پالاتاسىنىڭ 2025 -جىلعى رەسپۋبليكالىق بيۋدجەتتىڭ اتقارىلۋى تۋرالى ەسەبى بەكىتىلدى.