سونىمەن، الدىمەن پالاتا تەلەكوممۋنيكاتسيالار نارىعىن جانە دەرەكتەردى وڭدەۋ ورتالىقتارىن دامىتۋ ماسەلەلەرى جونىندەگى زاڭ جوبالارىن ءبىرىنشى وقىلىمدا قارايدى. ۇكىمەتتىك تۇزەتۋلەر بايلانىس ينفراقۇرىلىمىن دامىتۋعا، پەرسپەكتيۆالى تەحنولوگيالاردى تارتۋ ءۇشىن قولايلى جاعداي جاساۋعا جانە قىزمەتتەردىڭ حالىققا قولجەتىمدىلىگىن قامتاماسىز ەتۋگە باعىتتالعان. وزگەرىستەر «تۇرعىن ءۇي قاتىناستارى تۋرالى»، «بايلانىس تۋرالى»، «اقپاراتتاندىرۋ تۋرالى»، «پوشتا تۋرالى»، سونداي-اق «قازاقستان رەسپۋبليكاسىنداعى جەرگىلىكتى مەملەكەتتىك باسقارۋ جانە ءوزىن-ءوزى باسقارۋ تۋرالى» زاڭدارعا قاتىستى بولادى.
زاڭ جوباسىنىڭ ماقساتى - قولدانىستاعى زاڭنامانى جاڭعىرتۋ جانە ەلدىڭ سيفرلىق ينفراقۇرىلىمىن ودان ءارى دامىتۋ ءۇشىن جاعداي جاساۋ. قۇجاتتى ىسكە اسىرۋ ناتيجەسىندە «قولجەتىمدى ينتەرنەت» ۇلتتىق جوباسىن ودان ءارى دامىتۋعا نورماتيۆتىك نەگىز قالىپتاسىپ، ەل ازاماتتارىنىڭ بارلىعىنا ساپالى بايلانىسقا تەڭ قولجەتىمدىلىك قامتاماسىز ەتىلەدى دەپ كۇتىلەدى.
كۇن ءتارتىبىنىڭ جوباسىنا دەپۋتاتتار باستاماشى بولعان ءبىرىنشى وقىلىمداعى «راديواكتيۆتى قالدىقتارمەن جۇمىس ىستەۋ تۋرالى» جاڭا زاڭ جوباسى مەن ونىڭ ىلەسپە تۇزەتۋلەرى دە ەنگىزىلدى.
«راديواكتيۆتى قالدىقتارمەن جۇمىس ىستەۋ تۋرالى» زاڭ جوباسى - ەلىمىزدىڭ رادياتسيالىق جانە ەكولوگيالىق قاۋىپسىزدىگىن قامتاماسىز ەتۋگە باعىتتالعان جۇيەلى ءارى ستراتەگيالىق ماڭىزدى قۇجات. بۇل قۇجاتتى دەپۋتاتتار ەكى جىلدان استام ۋاقىت بۇرىن ازىرلەگەن جانە ول ۇكىمەتپەن كەلىسىلىپ، بارلىق قاجەتتى ساراپتامالار الىنعان.
زاڭ جوباسى اياسىندا راديواكتيۆتى قالدىقتارمەن جۇمىس ىستەۋدىڭ جالپى شارتتارى بەلگىلەنەدى، راديواكتيۆتى قالدىقتارمەن جۇمىس ىستەۋ جونىندەگى ۇلتتىق وپەراتور ينستيتۋتى ەنگىزىلەدى جانە قارجىلاندىرۋ مەن تەحنيكالىق ينفراقۇرىلىم كوزدەرى ايقىندالادى.
مۇنان بولەك، ەكىنشى وقىلىمدا دەپۋتاتتارعا اتقارۋشىلىق ءىس جۇرگىزۋ سالاسىنداعى، سونداي-اق پەداگوگ مارتەبەسى مەن ءبىلىم بەرۋ ماسەلەلەرى جونىندەگى زاڭنامالىق وزگەرىستەردى قاراۋ ۇسىنىلادى.
«قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ كەيبىر زاڭنامالىق اكتىلەرىنە اتقارۋشىلىق ءىس جۇرگىزۋدى جەتىلدىرۋ ماسەلەلەرى بويىنشا وزگەرىستەر مەن تولىقتىرۋلار ەنگىزۋ تۋرالى» زاڭ جوباسىن ءماجىلىس وسى جىلدىڭ 29 -ساۋىرىندە ءبىرىنشى وقىلىمدا ماقۇلدادى.
ال پەداگوگتەر مارتەبەسىنە قاتىستى زاڭ جوباسى اياسىندا مۇعالىمدەر بالالاردىڭ ءومىرى مەن دەنساۋلىعى ءۇشىن تەك وقۋ-تاربيە پروتسەسى كەزىندە جاۋاپتى بولادى.
— جازعى دەمالىس، تۇنگى ۋاقىت، دەمالىس كۇندەرى — اتا-انانىڭ جاۋاپكەرشىلىگى. ەندى ەشقانداي ەكىۇداي تۇسىنىك بولماۋى ءتيىس، ياعني پەداگوگتەردى وسىلاي قورعايمىز، — دەگەن ەدى پالاتانىڭ جالپى وتىرىسىندا اتالعان قۇجاتتى تانىستىرعان دەپۋتات اسحات ايماعامبەتوۆ.
ەستەرىڭىزگە سالا كەتسەك، وتكەن اپتاداعى ءماجىلىس وتىرىسىندا ءبىرقاتار زاڭ جوباسىن ءبىرىنشى وقىلىمدا قابىلداپ، بىرنەشە زاڭدى قابىلدادى. ناقتى ايتقاندا، پالاتا «توپىراقتى قورعاۋ تۋرالى» زاڭ جوباسى مەن وعان ىلەسپە قۇجات ءبىرىنشى وقىلىمدا ماقۇلدادى. زاڭ جوباسىندا توپىراقتى رەگەنەراتسيالاۋ تەتىگىنە اۋىسۋ شارتتارى كوزدەلەدى. سونىمەن قاتار، اۋىل شارۋاشىلىعى ماقساتىنداعى جەرلەردەگى توپىراقتى قورعاۋ ەرەكشەلىكتەرىن رەگلامەنتتەۋ ءۇشىن مىناداي تالاپتار بەلگىلەنەدى:
— توپىراقتى قورعاۋدىڭ ەڭ ۇزدىك قولجەتىمدى تەحنولوگيالارىن پايدالانۋ، مىندەتتى تۇردە اۋىسپالى ەگىستەردى ەنگىزۋ؛
— تىڭايتقىشتاردى قولدانۋدىڭ عىلىمي نەگىزدەلگەن جۇيەسىنە قاتاڭ تۇردە سايكەستىكتە ورگانيكالىق جانە مينەرالدى تىڭايتقىشتاردى ەنگىزۋ، توپىراقتا حيميالىق ەلەمەنتتەردىڭ قاۋىپتى مولشەردە جينالۋىن بولعىزباۋ؛
— توپىراقتىڭ سارقىلۋىنا اكەلەتىن ونىڭ جاي-كۇيىنە بايلانىستى بەلگىلى ءبىر اۋىل شارۋاشىلىعى داقىلدارىن ءوسىرۋدى شەكتەۋ.
دەپۋتاتتار ءبىرىنشى وقىلىمدا ماقۇلداعان قۇجات — «اڭشىلىق سالاسى جانە جانۋارلار دۇنيەسىن ساقتاۋ ماسەلەلەرى بويىنشا قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ كەيبىر زاڭنامالىق اكتىلەرىنە وزگەرىستەر مەن تولىقتىرۋلار ەنگىزۋ تۋرالى» زاڭ جوباسى مەن وعان ىلەسپە قۇجات.
زاڭ جوبالارىنىڭ نەگىزگى ماقساتى — جانۋارلار دۇنيەسىن تۇراقتى پايدالانۋىن قامتاماسىز ەتۋ، بيوارتۇرلىلىكتى ساقتاۋ جانە وسى سالاداعى مەملەكەتتىك باسقارۋدىڭ تيىمدىلىگىن ارتتىرۋ. زاڭ جوباسىندا جەر جانە ورمان كودەكستەرىنە، سونداي-اق «جەكەلەگەن قارۋ تۇرلەرىنىڭ اينالىمىن مەملەكەتتىك باقىلاۋ تۋرالى»، «جانۋارلار دۇنيەسىن قورعاۋ، ءوسىمىن مولايتۋ جانە پايدالانۋ تۋرالى»، «اگروونەركاسىپتىك كەشەندى جانە اۋىلدىق اۋماقتاردى دامىتۋدى مەملەكەتتىك رەتتەۋ تۋرالى»، «ەرەكشە قورعالاتىن تابيعي اۋماقتار تۋرالى» زاڭدارىنا وزگەرىستەر ەنگىزۋ كوزدەلگەن.
مۇنان بولەك، ءماجىلىس «قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ كەيبىر زاڭنامالىق اكتىلەرىنە گازبەن جابدىقتاۋ جانە تاۋارلىق گازدى ۇقىپتى تۇتىنۋ ماسەلەلەرى بويىنشا وزگەرىستەر مەن تولىقتىرۋلار ەنگىزۋ تۋرالى» زاڭدى قابىلدادى.
قۇجات بويىنشا بايانداما جاساعان ۆەرا كيمنىڭ ايتۋىنشا، زاڭ جوباسى ءماجىلىس دەپۋتاتتارى تاراپىنان باستاماشىلىق ەتىلگەن جانە بيىل 11 -اقپاندا ءبىرىنشى وقىلىمدا وسى زاڭ جوباسى ماقۇلداندى.
زاڭ جوباسىنىڭ نەگىزگى نورمالارى:
— گازدى ۇنەمدى تۇتىنۋدى ىنتالاندىرۋعا؛
— ەسەپكە الۋدىڭ سيفرلاندىرىلۋى مەن اشىقتىعىن قامتاماسىز ەتۋگە؛
— گاز تاراتۋ ۇيىمدارىنىڭ قىزمەتىن مەملەكەتتىك رەتتەۋگە؛
— باعا قالىپتاستىرۋ تاسىلدەرىن جەتىلدىرۋگە؛
— بيۋدجەتتىك گازداندىرۋ جوبالارىن ىسكە اسىرۋ بارىسىندا گاز جانە گازبەن جابدىقتاۋ سالاسىنداعى ۇلتتىق وپەراتوردىڭ باقىلاۋىن كۇشەيتۋگە باعىتتالعان.
سونىمەن قاتار پالاتا «قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ كەيبىر زاڭنامالىق اكتىلەرىنە سىبايلاس جەمقورلىققا قارسى ءىس-قيمىل ماسەلەلەرى بويىنشا وزگەرىستەر مەن تولىقتىرۋلار ەنگىزۋ تۋرالى» جانە وعان ىلەسپە قۇجاتتى ماقۇلدادى.
زاڭ اياسىندا سىبايلاس جەمقورلىققا قارسى ءىس-قيمىل بويىنشا الدىن الۋ شارالارى كۇشەيتىلەدى. بىرلەسىپ قىزمەت ەتۋگە تىيىم سالىنعان ادامدار شەڭبەرى كەڭەيتىلىپ، ولاردىڭ قاتارىنا بايلانىستى ادامدار ەنگىزىلەدى. سونىمەن قاتار، مەملەكەتتىك ورگاندار مەن كۆازيمەملەكەتتىك سەكتور سۋبەكتىلەرىندەگى كادرلىق پروتسەستەردى باقىلاۋ كۇشەيتىلەدى. مۇددەلەر قاقتىعىسىن رەتتەۋ جانە بولعىزباۋ جونىندە شارالار قابىلدانباعان نەمەسە ۋاقتىلى قابىلدانباعان جاعدايدا تارتىپتىك نەمەسە اكىمشىلىك جاۋاپكەرشىلىك كوزدەلەدى. ال مۇددەلەر قاقتىعىسى جاعدايىندا قابىلدانعان نەمەسە جاسالعان اكتىلەر، شارتتار، مامىلەلەر جانە باسقا دا شەشىمدەر جارامسىز، ياعني زاڭسىز دەپ تانىلادى. زاڭدى تۇلعالاردىڭ سىبايلاس جەمقورلىق قۇقىق بۇزۋشىلىقتار جاساعانى ءۇشىن قىلمىستىق جازالارعا سايكەس سانكتسيالار بەلگىلەۋ ارقىلى جاۋاپتىلىعى كۇشەيتىلەدى. سىبايلاس جەمقورلىق قىلمىستارىن جاساعان جەكە تۇلعالار ءۇشىن شامادان تىس جانە پروپورسيونالدى ەمەس قۇقىقتىق سالدارلار تۋدىراتىن ەرەجەلەر الىنىپ تاستالادى.
بۇعان قوسا، ءماجىلىس «قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ كەيبىر زاڭنامالىق اكتىلەرىنە جانۋارلارعا جاۋاپكەرشىلىكپەن قاراۋ ماسەلەلەرى بويىنشا وزگەرىستەر مەن تولىقتىرۋلار ەنگىزۋ تۋرالى» زاڭعا سەنات جاڭا رەداكسيادا ۇسىنعان جەكەلەگەن باپتارمەن كەلىستى. تۇزەتۋلەرگە سايكەس، يەسىز جانۋارلاردىڭ سانىن رەتتەۋ ماسەلەلەرى، ونىڭ ىشىندە ءتارتىبى مەن مەرزىمدەرى جەرگىلىكتى وكىلدى ورگانداردىڭ قۇزىرەتىنە بەرىلدى. مۇنىمەن قوسا، «يەسىز جانۋارلار» ۇعىمى ناقتىلاندى. جانۋارلاردى جانسىزداندىرۋ تۋرالى شەشىمدى ۆەتەريناريالىق قورىتىندى نەگىزىندە قابىلداۋ نورماسى تولىقتىرىلدى جانە وزگە دە تۇزەتۋلەر ەنگىزىلدى.