بولجام: 2026 -جىل قانداي بولادى؟
استانا. قازاقپارات - 2025-جىلدىڭ قورىتىندىسى بويىنشا قازاقستان ەكونوميكاسى سالىستىرمالى تۇردە تۇراقتى ءوسىم كورسەتتى. بۇل تۋرالى ەكونوميست باۋىرجان ىسقاق مالىمدەدى.
سونداي-اق ساراپشى 2026-جىلعا بولجامىن ايتتى.
سپيكەردىڭ ايتۋىنشا، جىل ىشىندە ءوندىرىس، ينۆەستيتسيا، قۇرىلىس جانە قىزمەت كورسەتۋ سالالارىندا ايتارلىقتاي بەلسەندىلىك بايقالعان.
جالپى 2025-جىلدىڭ قورىتىندىسىنا قارايتىن بولساق، قازاقستان ەكونوميكاسى سالىستىرمالى تۇردە تۇراقتى ءوسىم كورسەتتى. ءوندىرىس، ينۆەستيتسيا، قۇرىلىس پەن قىزمەت كورسەتۋدەگى بەلسەندىلىكتەر بولدى. ءبىرقاتار حالىقارالىق ينستيتۋت كەلەسى جىلى دا ءوسىمنىڭ جالعاساتىنىن ايتىپ وتىر. شامامەن ەكونوميكالىق ءوسىم 4,5-5 پايىز دەڭگەيىندە بولادى دەپ بولجانىپ وتىر، - دەدى ەكونوميست.
ينفلياتسيا دەڭگەيى ءالى دە جوعارى بولىپ وتىر. باۋىرجان ىسقاقتىڭ ايتۋىنشا، 2025-جىلى ينفلياتسيا 12-13 پايىز دەڭگەيىندە قالىپتاسۋى مۇمكىن، ال 2026-جىلى بۇل كورسەتكىش ودان ءارى ءوسۋى ىقتيمال.
ينفلياتسيا ءالى دە جوعارى. 2025-جىلى 12-13 پايىز، ال 2026-جىلى سالىستىرمالى تۇردە جوعارى دەڭگەيدە، ياعني 14-15 پايىزعا دەيىن جەتۋى مۇمكىن، - دەدى ول.
2026-جىلعا بولجام قانداي؟
ەكونوميست رەسپۋبليكالىق بيۋجەتتىڭ جاعدايىنا دا توقتالدى. ونىڭ ايتۋىنشا، 2026-جىلى بيۋجەت تۇسىمدەرى مەن تاپشىلىق بويىنشا بەلگىلى ءبىر وڭ وزگەرىستەر كۇتىلەدى.
2026-جىلى رەسپۋبليكالىق بيۋدجەت تۇسىمدەرى جوسپار بويىنشا 23 تريلليون تەڭگە دەڭگەيىندە بولۋى كەرەك. ال بيۋجەت تاپشىلىعى جالپى ىشكى ءونىمنىڭ 2-2,5 پايىزى شاماسىنا دەيىن تومەندەيدى دەپ ەسەپتەلىپ وتىر، - دەدى باۋىرجان ىسقاق.
2026-جىلعا ارنالعان ماكروەكونوميكالىق بولجامدارعا سايكەس، ەكونوميكالىق ءوسىم قارقىنى ساقتالادى، الايدا الدىڭعى جىلدارمەن سالىستىرعاندا باياۋىراق بولۋى مۇمكىن.
2026-جىلعا نەگىزگى ماكروەكونوميكالىق بولجامدارعا كەلەتىن بولساق، جالپى ىشكى ءونىمنىڭ ءوسۋىن ۇكىمەت پەن كەيبىر ساراپشىلار 4,5-5 پايىز دەپ بولجاپ وتىر. باسقا باعامدار بويىنشا دا ءوسىم 4,5 پايىزعا دەيىن بولۋى ىقتيمال. سالىق رەفورماسىنىڭ اسەرىن، سىرتقى نارىقتاعى مۇناي باعاسىن جانە ينفلياتسيا ديناميكاسىن ەسكەرسەك، ەكونوميكالىق ءوسىم ەڭ تومەنگى تاريحي دەڭگەيگە تۇسپەيدى، ءبىراق بۇرىنعى جىلدارداعىداي جەدەل قارقىن بولماۋى مۇمكىن، - دەدى ول.
ۆاليۋتا باعامىنا قاتىستى بولجامدارعا توقتالعان ەكونوميست دوللار باعامىنىڭ ءوسۋ قاۋپى ساقتالىپ وتىرعانىن اتاپ ءوتتى.
دوللار قانشا بولادى؟
ساراپشىلار مەن بيۋدجەت جوباسىندا كورسەتىلگەندەي، 2026-جىلى دوللار باعامى ورتاشا ەسەپپەن 545-550، ءتىپتى 552 تەڭگە شاماسىندا بولۋى مۇمكىن. باسقا دا بولجامدار تەڭگەنىڭ السىرەۋى ىقتيمال ەكەنىن ايتادى، ياعني 600 تەڭگەگە دەيىن جەتۋى مۇمكىن دەگەن پىكىرلەر بار. قىسقا مەرزىمدە، جىلدىڭ باسىندا كۋرس بەلگىلى ءبىر تۇراقتانۋ كەزەڭىن كورسەتكەنىمەن، كەلەسى توقسانداردا دوللار باعامىنىڭ قايتا قىمباتتاۋى ابدەن مۇمكىن، - دەدى باۋىرجان ىسقاق.
مۇناي قانشا بولادى؟
مۇناي باعاسىنا كەلەتىن بولساق، قازاقستان ەكونوميكاسى الداعى جىلى دا شيكىزات نارىعىنداعى جاعدايعا تاۋەلدى بولىپ قالا بەرەدى.
2026-جىلى شيكىزات نارىعىندا ءبىز مۇناي باعاسىنا تاۋەلدى بولا بەرەمىز. كەيبىر حالىقارالىق ينستيتۋتتار مۇنايدىڭ باررەل باعاسى 60-65 دوللارعا دەيىن تومەندەۋى مۇمكىن دەپ وتىر. Brent ماركالى مۇنايدىڭ بۇل باعاسى قازاقستان بيۋدجەتىنىڭ ەكسپورتتىق تۇسىمدەرى ءۇشىن قۇرىلىمدىق تۇرعىدا جەتكىلىكتى، ءبىراق جوعارى كىرىس دەڭگەيىن قامتاماسىز ەتۋ ءۇشىن جەتكىلىكسىز، - دەدى ەكونوميست.
سونداي-اق ول جاڭا سالىق كودەكسىندەگى وزگەرىستەرگە توقتالدى. ەكونوميستىڭ ايتۋىنشا، بۇل وزگەرىستەر بيزنەستىڭ اكىمشىلىك جۇكتەمەسىن ازايتۋعا باعىتتالعان.
جاڭا سالىق كودەكسىنە سايكەس، 1-قاڭتاردان باستاپ سالىق ەسەپتىلىگىنىڭ كولەمى قىسقارادى، سالىقتاردىڭ سانى ازايادى، جەڭىلدىكتەر وڭتايلاندىرىلادى. جەر، مۇلىك، كولىك جانە ەكولوگيالىق تولەمدەردە وزگەرىستەر بولادى. بۇل كودەكس سالىقتىق اكىمشىلەندىرۋدى جەڭىلدەتۋگە، ينۆەستيتسيالىق كليماتتى جاقسارتۋعا جانە وندىرىستىك بەلسەندىلىكتى ارتتىرۋعا باعىتتالادى، - دەدى ول.
ەكونوميست بۇل رەفورمالاردان ءبىرقاتار ناقتى ناتيجەلەر كۇتىلەتىنىن اتاپ ءوتتى.
ءبىز بۇدان بيزنەستىڭ تىركەۋ جانە ەسەپتىلىككە جۇمسايتىن كۇشىنىڭ جەڭىلدەۋىن، شاعىن جانە ورتا بيزنەسكە قولداۋدىڭ كۇشەيۋىن، مەملەكەتتىك بيۋدجەت كىرىستەرىنىڭ بازاسىنىڭ كەڭەيۋىن كۇتەمىز، - دەدى باۋىرجان ىسقاق.
ول ءسوز سوڭىندا ەكونوميكالىق بولجامداردىڭ جۇزەگە اسۋى مەملەكەتتىك ورگانداردىڭ ۇيلەسىمدى جۇمىسىنا بايلانىستى ەكەنىن اتاپ ءوتتى.
بارلىعى دا مەملەكەت تاراپىنان جۇرگىزىلىپ جاتقان قۇرىلىمدىق رەفورمالاردىڭ ناتيجەلىلىگىنە، ۇكىمەت پەن ۇلتتىق بانكتىڭ بىرلەسكەن جۇمىسىنا تىكەلەي بايلانىستى، - دەپ تۇيىندەدى ەكونوميست.