قىتايدا قازاق فەرمەرى 12 تۇيەنى مىڭ باسقا دەيىن جەتكىزدى - Harajorga
شىڭجاڭ ولكەسىنىڭ بۋرىلتوعاي اۋدانى قاراماعاي قالاشىعى، ويقورا قىستاعىندا تۇراتىن قازاق فەرمەرى ومىربەك مىسىرقان 11 جىلدا 12 تۇيەدەن باستالعان شارۋاشىلىعىن مىڭ باسقا دەيىن ۇلعايتىپ، جىلىنا 197 توننا تۇيە ءسۇتىن وندىرۋگە قول جەتكىزدى. جىلدىق تابىسى 4,6 ميلليون يۋانعا جەتكەن، دەپ حابارلايدى Harajorga اقپاراتتىق پورتالى.
جەرگىلىكتى ب ا ق- تىڭ حابارلاۋىنشا، فەرمەر مالدى كۇتىپ- باپتاۋ، جەمشوپپەن قامتاماسىز ەتۋ جانە ءسۇت ءوندىرۋ ۇدەرىسىنە زاماناۋي تەحنولوگيالاردى ەنگىزىپ، شارۋاشىلىق جۇمىسىن عىلىمي نەگىزدە ۇيىمداستىرعان.
2018-جىلى «ۆانيۋان» بيوتەحنولوگيالىق كومپانياسىنىڭ قولداۋىمەن ساۋىندى تۇيەلەرىنىڭ سانىن 60 قا جەتكىزىپ، وتباسىلىق فەرماسىن تىركەگەن. بۇگىندە شارۋاشىلىق جەرگىلىكتى تۇرعىنداردى جۇمىسپەن قامتىپ، ون ادامعا تۇيە ءوسىرۋ تاجىريبەسىن ۇيرەتىپ وتىر. الداعى ۋاقىتتا فەرمەر عىلىمي زەرتتەۋلەر مەن جاڭا تەحنولوگيالاردى پايدالانىپ، تۇيە ءسۇتىنىڭ ونىمدىلىگى مەن ساپاسىن ارتتىرۋدى كوزدەيدى. جەرگىلىكتى كومپانيا جوعارى وقۋ ورىندارىمەن بىرلەسىپ، ساۋىندى تۇيەلەردەن ءتورت جىلدا ءۇش رەت ءتول الۋعا مۇمكىندىك بەرەتىن تەحنولوگيانى زەرتتەپ جاتىر.
ساراپشى: ا ق ش ينۆەستيتسياسى ورتالىق ازياداعى رەفورمالاردىڭ ورنىن باسا المايدى- Eurasia Today
امەريكالىق ينۆەستيتسيالار ورتالىق ازيا ەلدەرىنە جاڭا ەكونوميكالىق مۇمكىندىكتەر اشقانىمەن، وڭىردەگى ىشكى رەفورمالاردىڭ ورنىن باسا المايدى. بۇل تۋرالى يوركتاۋن ينستيتۋتى جانىنداعى Turan Research Center زەرتتەۋشىسى رافاەل ساتتاروۆ Exclusive.kz باسىلىمىنا بەرگەن سۇحباتىندا مالىمدەدى، دەپ حابارلايدى قىرعىزستاندا شىعاتىن Eurasia Today اقپارات اگەنتتىگى.
ساراپشىنىڭ پىكىرىنشە، ا ق ش- تىڭ ورتالىق ازياعا قىزىعۋشىلىعى ءوڭىر ەلدەرىنىڭ ەگەمەندىگىن ساقتاۋ، ستراتەگيالىق مينەرالدار مەن سيرەك جەر مەتالدارىنا قول جەتكىزۋ، سونداي-اق قىتاي مەن رەسەي ىقپالىن تەڭگەرۋ ماقساتتارىمەن بايلانىستى. دەگەنمەن ميللياردتاعان دوللارلىق كەلىسىمدەر ناقتى ينۆەستيتسياعا اينالۋى ءۇشىن قازاقستان، وزبەكستان جانە باسقا دا مەملەكەتتەر لوگيستيكا، ەنەرگەتيكا، ينۆەستيتسيالىق احۋال مەن ۆيزالىق ساياسات باعىتتارىندا ءوزارا ىنتىماقتاستىقتى كۇشەيتۋى قاجەت.
ساتتاروۆ ستراتەگيالىق رەسۋرستاردى تەك شيكىزات كۇيىندە ەكسپورتتاماي، جەرگىلىكتى جەردە وڭدەۋ، بىرلەسكەن كاسىپورىندار قۇرۋ جانە ماماندار دايارلاۋ جونىندە كەلىسىمدەر جاساۋ ماڭىزدى ەكەنىن اتاپ ءوتتى. ونىڭ ايتۋىنشا، C5 1 فورماتى اياسىنداعى وڭىرلىك ىنتىماقتاستىقتىڭ ناتيجەسى ەڭ الدىمەن ورتالىق ازيا باسشىلارىنىڭ ورتاق شەشىمدەردى ءىس جۇزىندە جۇزەگە اسىرۋعا دايىندىعىنا بايلانىستى.
وزبەك جازۋشىسى نوبەل سىيلىعىنىڭ ىقتيمال ۇمىتكەرلەرى قاتارىندا اتالدى- ءو ز ا
وزبەكستاندىق جازۋشى ءارى اقىن حاميد يسمايلوۆ 2026-جىلعى ادەبيەت سالاسىنداعى نوبەل سىيلىعىنىڭ ىقتيمال ۇمىتكەرلەرى تىزىمىنە ەندى، دەپ جازادى «ءو ز ا».
وزبەكستاندىق ب ا ق- تىڭ حابارلاۋىنشا، قالامگەردىڭ شىعارمالارى اعىلشىن، ورىس، تۇرىك، نەمىس جانە فرانتسۋز تىلدەرىنە اۋدارىلعان. ونىڭ «جىندار كەشى» («جينلار بازمي») رومانى 2019-جىلى ەۋروپا قايتا قۇرۋ جانە دامۋ بانكىنىڭ ادەبي سىيلىعىن يەلەنگەن.
1954-جىلى قىرعىزستاننىڭ توقماق قالاسىندا دۇنيەگە كەلىپ، كەيىننەن تاشكەنتتە جوعارى ءبىلىم العان جازۋشى 1992-جىلدان بەرى لوندوندا تۇرىپ، شىعارماشىلىقپەن اينالىسادى.
نوبەل قورىنىڭ ەرەجەسىنە سايكەس، سىيلىققا ۇسىنىلعان تۇلعالار تۋرالى مالىمەتتەر 50 جىل بويى قۇپيا ساقتالادى. سوندىقتان حاميد يسمايلوۆتىڭ بيىلعى سىيلىققا ۇسىنىلعانى تۋرالى اقپاراتتى رەسمي راستالعان دەرەك ەمەس، ىقتيمال ۇمىتكەرلەر تىزىمىنە قاتىستى حابار رەتىندە قاراستىرعان ءجون. ايتا كەتەيىك، 2026-جىلعى ادەبيەت سالاسىنداعى نوبەل سىيلىعى 8-قازاندا كانادالىق اقىن ءارى جازۋشى ەنن كارسونعا بەرىلدى.
قىتاي مەن ورتالىق ازيا اراسىنداعى تۋريستىك الماسۋ ارتىپ كەلەدى - حالىق گازەتى
قىتايدىڭ مەملەكەت مەرەكەسىندەگى ۇزاق دەمالىس پەن ۆيزاسىز رەجيمگە قاتىستى ءتۇرلى شارالاردىڭ ەنگىزىلۋى ارقاسىندا ورتالىق ازيا قىتايلىق تۋريستەر ءۇشىن تانىمال ساياحات باعىتىنا اينالدى، دەپ حابارلايدى حالىق گازەتى باسىلىمى.
حالىق گازەتىنىڭ مالىمەتىنشە، 2025-جىلعى 1-ماۋسىمدا قىتاي مەن وزبەكستان اراسىنداعى ۆيزاسىز رەجيم كۇشىنە ەنگەننەن كەيىن قىتايلىق تۋريستەر سانى 3,5 ەسەگە ارتقان. قازاقستان دا قىتاي ازاماتتارى اراسىندا تانىمال باعىتقا اينالعان.
سونىمەن قاتار قىتايعا باراتىن ورتالىق ازيا ەلدەرىنىڭ تۋريستەرى دە كوبەيگەن. گۋانچجوۋداعى بايۋن اۋەجايىنىڭ دەرەگىنە سايكەس، 2026-جىلعى 2-ماۋسىمداعى جاعداي بويىنشا، ورتالىق ازيانىڭ بەس ەلىنەن كەلگەن ساياحاتشىلار سانى 90 مىڭنان اسىپ، وتكەن جىلدىڭ سايكەس كەزەڭىمەن سالىستىرعاندا 286,6 پايىزعا وسكەن. ونىڭ ىشىندە قازاقستاننان كەلگەندەر سانى 258,4 پايىز، وزبەكستاننان 351,9 پايىز، قىرعىزستاننان 660,6 پايىز ارتقان.
«عىلىم ورداسىندا» يران مادەنيەتىنە ارنالعان كورمە ءوتتى - ParsToday
2026-جىلعى 6-قازاندا الماتىداعى «عىلىم ورداسىندا» قازاقستان مەن يران اراسىنداعى مادەني-گۋمانيتارلىق بايلانىستاردى دامىتۋ جانە يران مادەنيەتىن ناسيحاتتاۋ ماقساتىندا «تەگەران كۇنىنە» ارنالعان ءىس-شارا ءوتتى، دەپ جازدى يراندىق ParsToday اقپارات اگەنتتىگى.
اتالعان ب ا ق- تىڭ مالىمەتىنشە، شارا اياسىندا تەگەران قالاسىنىڭ تاريحى، مادەنيەتى، زاماناۋي كەلبەتى مەن كورىكتى جەرلەرىن تانىستىراتىن فوتوكورمە جانە بەينەروليكتەر ۇسىنىلدى.
سونداي-اق ورتالىق عىلىمي كىتاپحانانىڭ قورىنان پارسى تىلىندەگى قولجازبالار مەن يراننىڭ تاريحى، ادەبيەتى، ونەرى جانە ساۋلەتىنە ارنالعان كىتاپتار كورمەسى ۇيىمداستىرىلدى. كەلۋشىلەر يراننىڭ مادەني مۇراسى مەن تەگەران قالاسىنا قاتىستى قۇندى باسىلىمدارمەن تانىستى.
سونداي-اق وسى اپتادا ParsToday باسىلىمىندا «ءال-فارابي اتىنداعى قاز ۇ ۋ- دا «كىتاپ وقيتىن ۇلت» جوباسى اياسىندا كەزدەسۋ ءوتتى» دەگەن تاقىرىپتاعى اقپارات جارىق كوردى.
يراندىق باسىلىمنىڭ كەلتىرگەن دەرەگىنە سۇيەنسەك، ءال-فارابي اتىنداعى قازاق ۇلتتىق ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ شىعىستانۋ فاكۋلتەتىندە «كىتاپ وقيتىن ۇلت» جوباسى اياسىندا جاس اۋدارماشى شىڭعىس ابدىرايىممەن كەزدەسۋ ءوتتى. «ParsToday» - ءدىڭ مالىمەتىنشە، 5-قازاندا ۇيىمداستىرىلعان شارادا «وتباسى حرەستوماتياسى» باسپاسىنىڭ قىزمەتكەرى ستۋدەنتتەرگە جاڭا باسىلىمدار مەن اۋدارما جۇمىستارى تۋرالى باياندادى.
سوڭعى جىلدارى باسپادان يرانتانۋ ءبولىمىنىڭ ستۋدەنتتەرى پارسى تىلىنەن تىكەلەي اۋدارعان حۋشانگ مۋرادي كەرمانيىنىڭ «بالا ءماجيتتىڭ حيكايالارى» جانە فاكۋلتەت دوكتورانتى گاۋحار ومارحانوۆا اۋدارعان مەحدي ءميرازيميدىڭ «ءبىر بەتتىك كىتاپ» شىعارماسىنىڭ ءبىرىنشى جانە ەكىنشى كىتاپتارى جارىق كورگەن.
كەزدەسۋدىڭ ماقساتى - ستۋدەنتتەردىڭ كىتاپ وقۋ مادەنيەتىن قالىپتاستىرۋ، سىني ويلاۋ جانە شىعارمالاردى تالداۋ قابىلەتىن دامىتۋ. شارا بارىسىندا باسپانىڭ كىتاپ تاڭداۋ ولشەمدەرى مەن اۋدارما ادىستەرى تالقىلانىپ، قاتىسۋشىلار سۇراقتارىنا جاۋاپ الدى.
جاساندى ينتەللەكت ادامدارعا تاپسىرما بەرىپ، اقى تولەي باستايدى – TRT
بۇگىندە جاساندى ينتەللەكت تەحنولوگيالارى قوعامدا كەڭىنەن تالقىلانىپ جاتقان نەگىزگى تاقىرىپتاردىڭ بىرىنە اينالدى.
جاساندى ينتەللەكت ادامزاتتى باقىلاۋىنا الا ما نەمەسە وركەنيەتكە قاۋىپ توندىرە مە؟ ازىرگە بۇل سۇراقتىڭ ناقتى جاۋابى جوق. دەگەنمەن بۇل تەحنولوگيالاردىڭ قارقىندى دامىپ، كۇندەلىكتى ءومىردىڭ اجىراماس بولىگىنە اينالىپ كەلە جاتقانى انىق.
ا ق ش- تا جاساندى ينتەللەكت جۇيەلەرىنىڭ ادامدارعا بەلگىلى ءبىر تاپسىرمالار بەرىپ، ونى ورىنداعانى ءۇشىن اقى تولەۋ مۇمكىندىگى تالقىلانىپ جاتىر.
بۇل تۋرالى وسى اپتادا تۇركيا راديو تەلەۆيزيا پورتالى حابارلادى.
TRT- نىڭ مالىمەتىنشە، كيبەرقاۋىپسىزدىك مامانى بۋراك بوزكۋرتلاردىڭ ايتۋىنشا، مۇنداي جۇيەلەر باستاپقىدا دۇكەندەگى جەمىس-جيدەك پەن كوكونىس ءبولىمىن سۋرەتكە ءتۇسىرۋ سياقتى قاراپايىم تاپسىرمالار ۇسىنۋى مۇمكىن. ادام سۋرەتتى قوسىمشاعا جۇكتەگەننەن كەيىن، كەلىسىلگەن اقى بانك شوتىنا اۋدارىلادى. تاپسىرمالاردى ورىنداعان سايىن تابىسىن ارتتىرۋعا مۇمكىندىك العان پايدالانۋشىلار مۇنداي جۇمىستارعا كوبىرەك قىزىعۋشىلىق تانىتۋى ىقتيمال.
الايدا مامان بۇل ءۇردىستىڭ قاۋىپ تۋدىرۋى مۇمكىن ەكەنىن ەسكەرتەدى. ونىڭ پىكىرىنشە، ۋاقىت وتە كەلە تاپسىرمالار مەملەكەتتىك مەكەمەلەردىڭ كىرەبەرىستەرىن، بەلگىلى ءبىر كولىكتەردى نەمەسە ادامداردى فوتوعا جانە ۆيدەوعا ءتۇسىرۋدى قامتۋى مۇمكىن. اقشا تابۋعا قىزىققان ادامدار مۇنداي تاپسىرمالاردىڭ ماقساتىنا ءمان بەرمەي ورىنداۋى ىقتيمال. سوندىقتان بوزكۋرتلار جاساندى ينتەللەكت ۇسىناتىن اقىلى تاپسىرمالاردىڭ سيپاتى مەن ىقتيمال قاۋىپتەرىنە نازار اۋدارۋ قاجەتتىگىن اتاپ ءوتتى.
سونداي-اق، وسى اپتادا TRT باسىلىمىندا «ChatGPT جاس وسپىرىمدەر ءۇشىن قاۋىپتى بولۋى مۇمكىن» دەگەن تاقىرىپتاعى اقپارات جاريالاندى.
اتالعان ب ا ق- تىڭ دەرەگىنشە، Common Sense Media ۇيىمىنىڭ ەسەبىنە سايكەس، OpenAI كومپانياسىنىڭ جاس وسپىرىمدەرگە ارنالعان ChatGPT نۇسقاسىنداعى كەيبىر قاۋىپسىزدىك تەتىكتەرى ءتيىستى دەڭگەيدە جۇمىس ىستەمەيدى. ۇيىمنىڭ مالىمەتىنشە، جاسوسپىرىمدەردىڭ وزىنە زيان كەلتىرۋ، سۋيتسيد جاساۋ نەمەسە تاماقتانۋ بۇزىلىستارىنا شالدىعۋ قاۋپى تۋرالى اتا-انالارعا ەسكەرتۋ جانە داعدارىس جاعدايىندا قولداۋ كورسەتۋ فۋنكسيالارىندا كەمشىلىكتەر بار. وسىعان بايلانىستى ۇيىم چاتبوتتىڭ قاۋىپسىزدىگى تولىق قامتاماسىز ەتىلگەنگە دەيىن ونى تەك ەرەسەكتەرگە قولجەتىمدى ەتۋدى ۇسىندى.
ال OpenAI كومپانياسى زەرتتەۋ ادىستەمەسىمەن كەلىسپەيتىنىن مالىمدەدى. كومپانيا وكىلدەرىنىڭ ايتۋىنشا، سىناقتاردىڭ باسىم بولىگى اتا-انا باقىلاۋى فۋنكسيالارى تولىق ىسكە قوسىلعانعا دەيىن جۇرگىزىلۋى مۇمكىن. OpenAI جاسوسپىرىمدەردىڭ قاۋىپسىزدىگىن كۇشەيتىپ، اتا-انالارعا بالالاردىڭ چاتبوتتى پايدالانۋىن باقىلاۋعا ارنالعان قۇرالداردى جەتىلدىرىپ جاتقانىن حابارلادى. ايتا كەتەيىك، Common Sense Media ۇيىمى OpenAI جانە باسقا دا تەحنولوگيالىق كومپانيالاردان قارجىلىق قولداۋ الادى.
قىتاي حالىقارالىق كونفۋتسي مادەنيەتى مەرەكەسى باستالدى- CNR
2026-جىلعى قىتاي حالىقارالىق كونفۋتسي مادەنيەتى مەرەكەسى دۇنيەجۇزىلىك وركەنيەتتەر ديالوگىنىڭ تۇراقتى الاڭى سانالاتىن شاندۋن پروۆينتسياسىنىڭ سيۋيفۋ قالاسىندا باستالدى، دەپ حابارلايدى قىتايلىق ورتالىق حالىق راديوسى اقپاراتتىق پورتالى.
اتالعان ب ا ق- تىڭ مالىمەتىنشە، بيىلعى كونفۋتسي مادەنيەتى مەرەكەسى «مەيىرىمدىلىك الەمى جانە دۇنيە ءجۇزى بەيبىتشىلىگى» تاقىرىبىنا ارنالدى. ءىس-شارا بارىسىندا 21-رەت «ب ۇ ۇ- نىڭ ءبىلىم، عىلىم جانە مادەنيەت ۇيىمىنىڭ (يۋنەسكو) كونفۋتسي اتىنداعى ءبىلىم بەرۋ سىيلىعى» تابىستالدى.
سونىمەن قاتار دۇنيەجۇزىلىك وركەنيەتتەر ديالوگى الاڭىندا «وركەنيەتتىڭ سەرپىمدىلىگى جانە الەمدى جاڭعىرتۋ»، «يدەيالىق پىكىر الماسۋ جانە وركەنيەتتەر توعىسۋى» سياقتى تاقىرىپتار بويىنشا پىكىرتالاستار ءوتتى.
اۆتور بەيسەن سۇلتان