- قازىرگى تاڭدا قۇرىلىس كومپانيالارى جەڭىلدەتىلگەن دەكلارتسيا نەگىزىندە ارنايى سالىق رەجيمىن پايدالاناتىن تۇلعالارعا جۇمسالاتىن شىعىندارىن شەگەرىم رەتىندە قولدانىلا المايدى. ناقتى ايتقاندا، ولاردان تاۋار ساتىپ العاندا تابىسى بويىنشا شەگەرىم بولمايدى جانە وعان 20 پايىز كورپوراتيۆتىك تابىس سالىعى سالىنادى. وسى ماسەلەنى شەشۋ ءۇشىن ارنايى ۇسىنىستارىمىز بار، - دەيدى ول قازاقستان قۇرىلىسشىلار وداعىندا وتكەن باسپا ءسوز ءماسليحاتىندا.
وسى رەتتە پالاتا ساراپشىسى قۇرىلىس كومپانيالارىنىڭ ارنايى سالىق رەجيمىن قولداناتىن تۇلعالارعا جۇمسالاتىن شىعىندارىن كورپوراتيۆتىك تابىس سالىعى بويىنشا شەگەرىم رەتىندە قولدانۋى كەرەك دەپ ەسەپتەيدى. سونىمەن قاتار ول قۇرىلىس كومپانياسى جاريالاعان تەندەردە جەڭىمپاز اتانعان مەردىگەردىڭ ۇسىنىستارىن 20 پايىزعا كوتەرۋگە مۇمكىندىك بەرۋ كەرەكتىگىن ايتادى.
- تەندەرگە ارنايى سالىق رەجيمىن قولداناتىن جەكە كاسىپكەرلەر، جالپىعا ورتاق سالىق رەجيمىن قولداناتىن زاڭدى تۇلعالار قاتىسا الادى. ءبىراق، ارنايى سالىق رەجيمىن قولداناتىن مەردىگەردەن تاۋار ساتىپ العاندا سالىق قيىندىقتارى تۋىندايدى. ساتىپ الۋشى شىعىندى شەگەرىم رەتىندە قولدانا المايدى. سوندىقتان تەندەردە جەڭىمپاز دەپ تانىلعان سالىق رەجىمىن قولداناتىن مەردىگەردىڭ ۇسىنىستارىن قۇرىلىس كومپانياسىنىڭ 20 پايىزعا كوتەرۋىنە مۇمكىندىك بەرۋ قاجەت. سوندا ساتىپ الۋشى قۇرىلىس كومپانياسىنا ەكونوميكالىق تۇرعىدا ءتيىمدى بولار ەدى. ال قازىر سالىق تولەۋشى كورپوراتيۆتىك سالىقتان ۇتىلىپ وتىر. ول 100 مىڭ تەڭگەگە تاۋار ساتىپ السا، ونىڭ ۇستىنە 20 مىڭ تەڭگەنى سالىق رەتىندە تولەيدى. دەمەك، 100 مىڭ تەڭگەنى ءوزىنىڭ شىعىنى رەتىندە پايدالانا المايدى، - دەدى ۇلان باتەنوۆ.
سونداي-اق ول الداعى ۋاقىتتا ەلىمىزدە باسپانا باعاسىنىڭ 20 پايىزعا كوتەرىلۋى مۇمكىن ەكەنىن جاسىرمايدى.
- جاڭا سالىق كودەكسى بيىل عانا ەنگىزىلىپ، سوعان وراي جاڭادان سالىنىپ جاتقان تۇرعىن ۇيلەر پايدالانۋعا بەرىلگەن جوق. ءبىراق، قۇرىلىس كومپانيالارى جەكە كاسىپكەرلىكتەن ساتىپ العان تاۋارلارى ءۇشىن كەتكەن شىعىندارىن تابىسىنان شەگەرە الماسا، وندا جىلجىمايتىن مۇلىكتەرىن 20 پايىزعا قىمباتتاتۋى ابدەن مۇمكىن، - دەدى ساراپشى.
جەكە كاسىپكەرلەردىڭ جالپىعا بىردەي سالىق رەجيمىن قولدانۋىنا نە كەدەرگى؟
سالىق كەڭەسشىلەرى پالاتاسىنىڭ باسقارما ءتوراعاسى اندرەي حورۋنجيدىڭ پايىمىنشا، جەكە كاسىپكەرلەر ءۇشىن جالپىعا بىردەي بەلگىلەنگەن سالىق رەجيمى ايتارلىقتاي ءتيىمدى. سەبەبى، جەكە كاسىپكەرلىكتىڭ الىپ وتىرعان مارجاسى 10 پايىز بولسا، وسى 10 پايىزدان تولەيتىن 10 پايىز سالىعىنىڭ مولشەرى 1 پايىزدى قۇرايدى. بۇل ءتىپتى جەڭىلدەتىلگەن سالىق رەجيمى ءۇشىن بەلگىلەنگەن ەڭ تومەنگى مولشەرلەمەدەن دە از.
- دەگەنمەن، ولاردىڭ جالپىعا بىردەي بەلگىلەنگەن سالىق رەجيمىن قولدانۋىنا كەدەرگى كەلتىرەتىن ماسەلەلەرگە نازار اۋدارۋ قاجەت. ءبىزدىڭ ويىمىزشا، جەكە كاسىپكەرلەر ءۇشىن نەگىزگى پروبلەمالاردىڭ ءبىرىنشىسى - كورپوراتيۆتىك تابىس سالىعىن ەسەپتەۋدىڭ كۇردەلىلىگى. ەكىنشى ماڭىزدى ماسەلە - بۋحگالتەرلىك ەسەپ جۇرگىزۋ مىندەتتىلىگى. كوپتەگەن جەكە كاسىپكەرگە بۋحگالتەرلىك ەسەپ جۇرگىزۋ ءتىپتى قاجەت ەمەس. وسىعان بايلانىستى حالىقارالىق تاجىريبەگە نەگىزدەلگەن نۇسقالاردىڭ ءبىرى رەتىندە ارنايى جەكە سالىق رەجيمىن ەنگىزۋدى قاراستىرۋعا بولادى. ول ءىس جۇزىندە جالپىعا بىردەي بەلگىلەنگەن سالىق رەجيمىنىڭ وڭايلاتىلعان نۇسقاسى بولار ەدى. وسىلايشا، ەگەر سالىق رەجيمىنىڭ ءوزى كىرىستەر مەن بارلىق شىعىستاردى قاراپايىم تۇردە ەسەپكە الۋدى كوزدەيتىن بولسا، وندا مۇنداي كاسىپكەرلەردىڭ سالىقتىق ەسەپتىلىگى بار بولعانى ەكى كورسەتكىشتەن - كىرىستەر مەن شىعىستاردان تۇرار ەدى. ولاردىڭ اراسىنداعى ايىرماشىلىق نە پايدا، نە شىعىن بولادى. تيىسىنشە، پايداعا 10 پايىز مولشەرىندە سالىق سالىنادى. جوعارىدا ايتىپ وتكەنىمدەي، ەكونوميكالىق تۇرعىدان العاندا، بۇل سالىق سالۋ شارتتارىنىڭ اناعۇرلىم ءتيىمدى بولۋىنا الىپ كەلۋى مۇمكىن، - دەدى ول.
ونىڭ اتاپ وتۋىنشە، جەكە كاسىپكەرلەرگە بۋحگالتەرلىك ەسەپ جۇرگىزۋدى مىندەتتەمەي، ولار قاراپايىم سالىق تىركەلىمى نەگىزىندە جۇمىس ىستەۋگە مۇمكىندىك بەرىلگەن.
- مۇنىڭ ۇستىنە كىرىستەر مەن شىعىستاردىڭ بارلىعى ەلەكتروندىق مۇمكىندىكتەر ارقىلى، ياعني ەلەكتروندىق شوت- فاكتۋرالار ارقىلى تىركەلەتىن بولسا، وندا كاسىپكەرگە ءوزىنىڭ سالىقتىق ەسەبىن جۇرگىزۋ جەڭىل ءارى قاراپايىم بولار ەدى. سونىمەن قاتار مەملەكەت كاسىپكەردىڭ قىزمەتى تۋرالى تولىق اقپاراتقا يە بولا وتىرىپ، الدىن الا دەكلاراتسيالاۋ جۇيەسىن ەنگىزە الادى. نەگىزىندە مۇنداي مۇمكىندىك ءقازىردىڭ وزىندە بار. ويتكەنى تولەمدەردىڭ باسىم بولىگى سيفرلىق تەحنولوگيالار ارقىلى جۇزەگە اسىرىلادى، - دەدى اندرەي حورۋنجي.
بۇعان دەيىن ەل تۇرعىندارى باسپانا ماسەلەسىن شەشۋ ءۇشىن زەينەتاقى تولەمدەرىنەن 27,5 ميلليارد تەڭگە جۇمساعانىن جازعان ەدىك.