«ءمىنسىز انا» ترەندى: بالا كۇتىمىن نەگە باسقاعا تاپسىرامىز؟
شەتەلدىك بالا كۇتۋشىلەرگە سۇرانىس اسىرەسە استانا، الماتى جانە شىمكەنت قالالارىندا بايقالادى. Qazaq Expert Club جانىنداعى الەۋمەتتانۋ سالاسىنىڭ ساراپشىسى تولقىن سامەتوۆانىڭ ايتۋىنشا، بۇل ءۇردىس ۋربانيزاتسيامەن جانە اتا-انالاردىڭ جۇمىسپەن قامتىلۋ دەڭگەيىنىڭ وسۋىمەن بايلانىستى.
قازىرگى انالار مانسابىن ساقتاپ قالۋ ءۇشىن ەڭبەككە ەرتە ورالۋعا ۇمتىلادى. سونىمەن قاتار بۇرىن نەمەرەلەرىنىڭ تاربيەسىنە بەلسەندى ارالاسقان اتا-اجەلەردىڭ دە ءومىر سالتى وزگەرىپ، بالا كۇتىمى بىرتىندەپ اقىلى قىزمەتكە اينالىپ جاتىر.
- «اجە نەمەرەسىنە مىندەتتى تۇردە قاراۋى كەرەك» دەگەن تۇسىنىك بىرتىندەپ السىرەپ كەلەدى. سوندىقتان الداعى 15 جىلدا بالا كۇتىمى نارىعىنىڭ اۋقىمى وزگەرۋى ىقتيمال. بۇل ءۇردىستى باعالاۋ ءۇشىن ناقتى ستاتيستيكالىق دەرەكتەر قاجەت، - دەدى تولقىن سامەتوۆا.
الەۋمەت تانۋشىنىڭ پىكىرىنشە، كۇتۋشى جالداۋ بۇرىن اۋقاتتى وتباسىلارعا ءتان بولسا، قازىر الەۋمەتتىك ترەندكە اينالعان. بۇعان الەۋمەتتىك جەلىلەر دە ىقپال ەتەدى. بۇگىندە بلوگەرلەر مەن تانىمال تۇلعالار كۇتۋشىنى جايلى ءومىر سالتىنىڭ ءبىر بولىگى رەتىندە كورسەتىپ، «ءمىنسىز انا» بەينەسىن قالىپتاستىرىپ وتىر.
فيليپپيندىك كۇتۋشىلەر نەسىمەن تارتىمدى؟
ماماندار فيليپپيندىك كۇتۋشىلەرگە سۇرانىستىڭ ارتۋىنا اعىلشىن ءتىلىن ءبىلۋى، بالالارمەن تەز ءتىل تابىسۋى جانە شەتەلدە جۇمىس ىستەۋ تاجىريبەسى اسەر ەتەتىنىن ايتادى. اگەنتتىك ديرەكتورى ءاليا ماۋتوۆانىڭ سوزىنشە، قازىر ولاردىڭ بازاسىندا قازاقستانعا زاڭدى تۇردە كەلگەن شامامەن 200 فيليپپيندىك كۇتۋشى بار.
- ارتىقشىلىعى - ولار بالالارعا اعىلشىن ءتىلىن ۇيرەتە الادى. ەڭ ماڭىزدىسى - ءوز مىندەتتەرىن جاۋاپكەرشىلىكپەن اتقارادى، - دەدى ءاليا ماۋتوۆا.
اگەنتتىكتەر كۇتۋشىلەردى بالا قاراۋمەن قاتار، تاماق ازىرلەۋ جانە ءۇي جيناۋ سياقتى جۇمىستاردى اتقاراتىن مامان رەتىندە ۇسىنا الادى. ال الەۋمەتتانۋشى تولقىن سامەتوۆا شەتەلدىك كۇتۋشىلەردى تاڭداۋعا مادەني ەرەكشەلىكتەر دە ىقپال ەتەتىنىن ايتادى.
- قازاق قوعامىندا تۋىستاردىڭ بالا تاربيەسىنە ارالاسۋى كەيدە وتباسىنىڭ جەكە شەكاراسىنىڭ بۇزىلۋىنا اكەلۋى مۇمكىن. ال فيليپپيندىك مادەنيەتتە «hiya» ۇعىمى ادەپتىلىكپەن جانە الەۋمەتتىك يەرارحيانى قۇرمەتتەۋمەن بايلانىستى. كەيبىر وتباسىلار ءۇشىن كۇتۋشىنىڭ جەكە ومىرگە ارالاسپاي، كاسىبي شەكارانى ساقتاۋى ماڭىزدى. دەگەنمەن، بۇل ەرەكشەلىكتى بارلىق فيليپپيندىك كۇتۋشىگە ورتاق قاسيەت دەپ قاراستىرۋعا بولمايدى، - دەدى ساراپشى.
قىزمەت قۇنى 500 مىڭ تەڭگەدەن باستالادى
Kazinform ءتىلشىسى اگەنتتىك ارقىلى شەتەلدىك كۇتۋشىنى جالداۋ قۇنىن دا ءبىلدى.
- ەگەر كۇتۋشىنىڭ ۆيزاسى دايىن بولسا، قىزمەتىمىز 1850 دوللار تۇرادى. ال فيليپپيننەن جاڭا قىزمەتكەر الدىرىپ، ۆيزا راسىمدەۋ قاجەت بولسا، قۇنى 3800 دوللارعا جەتەدى. كۇتۋشىنىڭ ايلىق جالاقىسى 1000 دوللار، 500 مىڭ تەڭگەدەن باستالادى، - دەدى اگەنتتىك وكىلى.
وسىلايشا، كۇتۋشىنى العاش رەت جالداۋ بىرنەشە مىڭ دوللارعا ءتۇسۋى مۇمكىن. قىزمەتكەردى ۇسىنباس بۇرىن اگەنتتىك ونىڭ قۇجاتتارىن، تاجىريبەسىن، اعىلشىن ءتىلىن مەڭگەرۋ دەڭگەيىن جانە مەديسينالىق تەكسەرۋ ناتيجەلەرىن قارايدى. وتباسى كۇتۋشىنىڭ جۇمىسىن ءۇش كۇن سىناپ كورە الادى.
دەگەنمەن، تاۋەكەلدى ازايتۋ ءۇشىن اتا-انالار بۇرىنعى جۇمىس بەرۋشىلەرىنىڭ ۇسىنىمدارىن تەكسەرىپ، كەلىسىمشارتتا قىزمەتكەردى اۋىستىرۋ ءتارتىبى مەن قوسىمشا تولەم شارتتارىن ناقتىلاپ العانى ءجون.
زاڭ تالاپتارى قانداي؟
ەڭبەك جانە حالىقتى الەۋمەتتىك قورعاۋ مينيسترلىگىنىڭ مالىمەتىنشە، قازاقستاندا قانشا فيليپپيندىك ازاماتتىڭ جۇمىس ىستەيتىنى تۋرالى ناقتى دەرەك جوق. الايدا شەتەلدىكتەر ەلدە زاڭ تالاپتارىن ساقتاي وتىرىپ ەڭبەك ەتە الادى.
زاڭگەر نۇربولات يبرايەۆتىڭ ايتۋىنشا، كۇتۋشىنى اگەنتتىك ارقىلى جالداۋ ونىڭ قازاقستاندا زاڭدى جۇمىس ىستەيتىنىنە كەپىلدىك بەرمەيدى.
- جۇمىس بەرۋشى قىزمەتكەردىڭ قۇجاتتارىن تەكسەرىپ، ەڭبەك قاتىناستارىن شارتپەن راسىمدەۋى كەرەك. شەتەل ازاماتىن زاڭ تالاپتارىن بۇزا وتىرىپ جۇمىسقا تارتقان جاعدايدا جاۋاپكەرشىلىككە تارتىلۋى مۇمكىن، - دەدى زاڭگەر.
مامان شەتەل ازاماتىنىڭ ەلگە زاڭدى تۇردە كەلۋى وعان اۆتوماتتى تۇردە جۇمىس ىستەۋ قۇقىعىن بەرمەيتىنىن ەسكەرتتى. سوندىقتان ۆيزاسىنىڭ ماقساتىن، مەرزىمىن جانە ەڭبەك ەتۋگە قاجەتتى رۇقساتتارىن تەكسەرۋ قاجەت. اكىمشىلىك قۇقىق بۇزۋشىلىق تۋرالى كودەكستىڭ 518 جانە 519-باپتارىندا شەتەلدىكتەردىڭ ەلدە بولۋ قاعيدالارىن بۇزۋ جانە شەتەلدىك جۇمىس كۇشىن زاڭسىز تارتۋ ءۇشىن جاۋاپكەرشىلىك قاراستىرىلعان.
سونىمەن قاتار كۇتۋشىنىڭ جۇمىس بەرۋشىنىڭ ۇيىندە تۇرۋى ونىڭ جۇمىس ۋاقىتىن شەكتەۋسىز بەلگىلەۋگە نەگىز بولمايدى. ەڭبەك كودەكسىنە سايكەس، قالىپتى جۇمىس ۋاقىتى اپتاسىنا 40 ساعاتتان اسپاۋعا، ال ەكى جۇمىس كۇنى اراسىنداعى تىنىعۋ ۋاقىتى كەمىندە 12 ساعات بولۋعا ءتيىس. قىزمەتكەرگە جىل سايىن كەمىندە 24 كۇنتىزبەلىك كۇن اقىلى ەڭبەك دەمالىسى بەرىلەدى.
- سوندىقتان ەڭبەك شارتىندا جۇمىس كەستەسى، دەمالىس ۋاقىتى جانە ۇستەمە جۇمىسقا اقى تولەۋ ءتارتىبى ناقتى كورسەتىلۋى قاجەت، - دەدى نۇربولات يبرايەۆ.
بالا كۇتۋشىلەردى كاسىبي دايارلاۋ قاجەت
شەتەلدىك كۇتۋشىلەرگە سۇرانىستىڭ ارتۋى بالا كۇتىمى سالاسىندا كاسىبي دايارلاۋ جۇيەسىنىڭ جوقتىعىن كورسەتەدى.
الەۋمەت تانۋشى تولقىن سامەتوۆانىڭ پىكىرىنشە، كۇتۋشىلەردى دايارلايتىن ارنايى وقۋ ورتالىقتارىن اشىپ، ولارعا العاشقى مەديسينالىق كومەك، بالا پسيحولوگياسى، دۇرىس تاماقتاندىرۋ جانە كاسىبي ەتيكا نەگىزدەرىن ۇيرەتۋ قاجەت.
- پەداگوگيكالىق جوعارى وقۋ ورىندارىنىڭ، سونىڭ ىشىندە اباي اتىنداعى قازاق ۇلتتىق پەداگوگيكالىق ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ بازاسىندا مامانداندىرىلعان باعدارلامالار ازىرلەۋگە بولادى. وقۋ اياقتالعان سوڭ بەرىلەتىن سەرتيفيكاتتار مامانداردىڭ بىلىكتىلىگىن راستاۋعا مۇمكىندىك بەرەدى، - دەدى ساراپشى.
سونىمەن قاتار كۇتۋشىلىكتى كاسىبي ماماندىققا اينالدىرۋ ءۇشىن ەڭبەك قاتىناستارىن زاڭداستىرىپ، جۇمىس ۋاقىتىن ناقتى بەلگىلەپ، الەۋمەتتىك تولەمدەردىڭ جاسالۋىن قامتاماسىز ەتۋ ماڭىزدى.
ساراپشىلاردىڭ پىكىرىنشە، الداعى ۋاقىتتا بۇل نارىقتا مامانداردىڭ بىلىكتىلىگىن تەكسەرىپ، قىزمەتتى زاڭدى تۇردە ۇسىناتىن سيفرلىق پلاتفورمالار پايدا بولۋى مۇمكىن.
اۆتورلار
ءمولدىر سنادين