ايتىلماي قالعان ءبىر اۋىز ءسوز (بولات بوپاي ۇلىن ەسكە الۋ)
«اجال ايتىپ كەلمەيدى، قازا قاس قاعىمدا» دەيتىن بابالار ءسوزى وسىندايدا ەسكە تۇسەدى ەكەن، الگىندە عانا ازىلدەسىپ، ارعى-بەرگىدەن كەڭەس قوزعاي وتىرىپ، «الداعى ايدىڭ جيىرما نەشەلەرىندە مينيسترلىك جاعىنان كىتاپتارىنىڭ تۇساۋ كەسەرى بولاتىنىن، جۋىردا تەلەارنادان سالت-ءداستۇر جونىندە سۇحبات بەرەتىنىن» ايتىپ جانارى نۇرلانىپ، ءجۇزى جايناپ وتىرعان قازاقىستان جازۋشىلار وداعىنىڭ مۇشەسى، ەتنوگراف-جازۋشى بولات بوپاي ۇلى ارادا تىسقا شىعىپ كەلۋگە ءۇي يەسىنەن رۇقسات سۇراپ كەتكەن ەدى.
بىرنەشە مينۋت وتپەستەن «بوكەڭ جىعىلىپ قالدى» دەگەن سۋىق حابار كەلگەندە الدىمىزداعى داستارحاندى تاستاي تىسقا ۇمتىلدىق.
ويپىرماي الگىندە عانا قاتارىمىزدا وتىرعان ازاماتتىڭ قۇلاپ جاتقانىن كورگەنىمىزدە ابدىراپ قالدىق. جەدەل جاردەم ورتالىعىنداعى كەزەكشى ماماننىڭ بۇيىرۋىمەن بوكەڭدى جاتقان ورنىنان قوزعاماي قولدارىن ۋقالاپ، تامىرلارىن ۇستاپ، تىنىسىنىڭ بار-جوعىن ازاماتتار دارىگەر كەڭەسشىگە تەلەفون ارقىلى مالىمدەپ ابىگەر…
ءيا، جەدەل جاردەم كولىگى دە ون شاقتى مينۋتتا كەلىپ ۇلگىردى، ولار ادامدى قۇتقارىپ قالۋ ءۇشىن قاربالاستىققا ءتۇستى. مۇنداعىلاردىڭ ءبارى ءۇمىتتى ەدى، امال نە، بوكەڭنىڭ الگىندەگى نۇرلى جانارىنىڭ وتى ءوشتى. قىزىل كۇرەڭدەپ تۇرعان ەرنى تالاۋراپ كوكشىلدەنىپ، جاڭا عانا قۋانىشتى ءبولىسىپ وتىرعان اق جارقىن ءجۇزى كۇرەڭىتىپ سالا بەردى.
جەدەل جاردەم قىزمەتكەرلەرى ءۇمىتىن ءۇزىپ، قۇتقارۋ قۇرالدارىن جيناستىرا باستادى. مۇنداعى ۇمىتتەرى ءالى ۇزىلمەي بوكەڭنىڭ سۇلىق جاتقان بەينەسىنەن كوز ايىرماي تۇرعانداردىڭ جانارلارى جاسقا تولىپ، تىنىستارى تارىلىپ، ءۇن-جۇرعاسى ءتۇستى. بارىدە سەنەر ەمەس، تاعىدا ۇمىتتەنگەن ءوزىم سۇلىق جاتقان بوكەڭنىڭ تامىرىن ۇستادىم، تامىرى باياۋ قوزعالعانداي سەزىلدى. قاسىمدا تۇرعان جەدەل جاردەم قىزمەتكەرىنە «كورىڭىزشى تامىرى سوعىپ تۇرعان سياقتى» دەيمىن.
ول «اعا ءسىزدىڭ تۇيسىگىڭىز عوي، قيماستىقتىڭ اسەرى سولاي بولادى» دەپ تىڭداعىشتى قۇلاعىما سالدىرىپ، بوكەڭنىڭ جۇرەك سوعىسىن تىڭداتتى. ەش بەلگى جوق، بىلەك تامىرىمەن كۇرە تامىرىن ۇستاتتى مۇلدەمگە توقتاعان.
مىنە وسىلايشا بولاتتان ايىرىلىپ، قايعى ارقالاپ قالا بەردىك… «وي دۇنيە-اي، جالعان دۇنيە-اي» دەپ اپا-اتالارىمىز ايتا بەرەتىن وكىنىشى وسىدان ەكەن-اۋ دەيمىن.
ءيا، بۇگىن ورازانىڭ ون سەگىزى، ياعني ناۋرىز ايىنىڭ ون سەگىزىنشى جۇلدىزى، اسپاننىڭ ءبىر جۇلدىزى اعىپ ءتۇستى. ءتۇن تۇنەرىپ كەلەسى تاڭنىڭ تۇستىگى بوزارىپ اتتى. ءتۇنى بويى كوز ىلمەدىم، ويىم ون ساققا، قيالىم قياندى شارلادى.
ەرتىستىڭ سۋىنان بىرگە سۋسىنداپ، ءور التاي اتاناتىن وڭىردەگە قايماعى بۇزىلماعان ۇلاعاتتى تاعىلىمىنان بىرگە ءنار الىپ وسكەن قازىر عانا مارحۇم اتانعان بوكەڭ وزىمنەن ءتورت جاستاي كىشى بولسادا ول مەنى «قۇرداس» دەۋشى ەدى. سوندىقتاندا ءبىر-بىرىمىزگە سىيلاستىعىمىز وتە جاقسى ەدى.
اسىرەسە، ومىردە حالىقتىڭ مادەنيەتى مەن ادەبيەتىن ۇرپاققا جەتكىزۋگە ءوز الىمىزشە بىرگە ىنتىعىپ، جوعىن جوقتاپ، بارىن بيىككە كوتەرسەك دەيتىن تالپىنىس جولىمىزدا بىردەي ەدى.
ءسويتىپ ۇلت مادەنيەتى ءۇشىن تەر توگىپ جۇرگەن ەڭبەگى تەگىن كەتپەگەن بولات بوپاي ۇلى بۇل كۇندە قازاقستان جازۋشىلار وداعىنىڭ مۇشەسى، ەتنوگراف-جازۋشى بولىپ ەلىنە تانىلدى. حالقى قادىرلەيتىن ازاماتقا اينالدى، ەلدىڭ كەشەگى ۇمىت بولعان قۇندىلىقتارىن ءتىرىلتىپ، توم-توم كىتاپ ەتىپ شىعارىپ ەرتەڭگى ۇرپاققا قوماقتى دا قۇندى ەڭبەكتەر قالتىردى. ارينە «مايدا قوڭىر، جىبەك جال» ازامات بولعاندىقتان تامام ەلدىڭ سىي قۇرمەتىنە يە بولدى…
ۇيقىسىزدىق ادام ويىن ءار نەگە اپاردى ەكەن، الدەن ۋاقىتتا ءبىر وكىنىش ءىش وزەگىمدى شىم ەتكىزدى. الگىندە بوكەڭ «الدا كىتاپتارى شىعىپ، مينيسترلىك جاعىنان تۇساۋ كەسەرى بولاتىن بولدى» دەپ قۋانىشىن بولىسكەندە ءوزىم قالايشا «قۇتتى بولسىن» دەپ ايتپاعانىما وكىندىم. كەيدە وسىلاي ءبىرىمىزدى-ءبىرىمىز قادىرلەپ، قۋانىشقا ورتاقتاسا الماي قالۋىمىزدىڭ ءوزى وكىنىش بولادى ەكەن عوي.
«ارينە ول سىيلاستىق، قيماستىق ەدى عوي» دەيمىن ءوز-وزىمە، مىنە كەلتە ءومىر وسىمەن اياقتالدى. ەندى وسى ايتىلماي قالعان «قۇتتى بولسىن» دەگەن ءبىر اۋىز ءسوز كەيىنگىلەرگە عيبىراتتى ساباق بولسا ەكەن.
اجال ايتىپ كەلمەيدى، قازا قاس قاعىم ەكەنىن بۇرىن قۇلاق ەستىسە مىنە ەندى كوز كوردى. سوندىقتان ادامدار ءبىرىن-ءبىرى تىرىسىندە ءتۇسىنىپ سىيلاسۋى، ءوزارا قۋانىشىمەن قايعىسىنا ورتاقتاسۋى كەرەك ەكەن دەيمىن. باقىل بول، ەلىنىڭ ەسىل ەرى، توپىراعىڭ تورقا بولسىن!
باياحمەت جۇماباي ۇلى
الماتى
kerey.kz