اۋىلعا قاراعاندا قالادا جاڭبىر جيىرەك جاۋاتىنىن بىلەسىز بە؟

استانا. قازاقپارات - اۋستراليالىق عالىمدار قالادا جاڭبىر اۋىلعا قاراعاندا جيىرەك جاۋاتىنىن انىقتادى. الايدا زەرتتەۋشىلەر بۇل قۇبىلىستىڭ ءبىر بولىگى سپۋتنيكتىك باقىلاۋ ەرەكشەلىكتەرىمەن بايلانىستى بولۋى مۇمكىن ەكەنىن دە ەسكەرتەدى.

Фото: Александр Павский/ Kazinform

زەرتتەۋ ناتيجەلەرى تۋرالى The Conversation باسىلىمى جازدى، دەپ حابارلايدى turkystan.kz.

زەرتتەۋدى سيدنەيدەگى جاڭا وڭتۇستىك ۋەلس ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ كليمات وزگەرىسىن زەرتتەۋ ورتالىعى جۇرگىزگەن. عالىمدار NASA نىڭ IMERG جۇيەسىنىڭ دەرەكتەرىن پايدالانىپ، الەمنىڭ ءتۇرلى كليماتتىق ايماقتارىنداعى 15 ءىرى قالانى تالداعان. بۇل جۇيە جاۋىن-شاشىن تۋرالى جوعارى دالدىكتەگى عالامدىق اقپارات بەرەدى.

ناتيجەسىندە قالا اۋماقتارىندا جاڭبىردىڭ اۋىلدىق جەرلەرگە قاراعاندا جيىرەك تىركەلەتىنى انىقتالعان. ءبىراق جاۋىن كولەمى ءاردايىم كوپ بولماعان نەگىزىنەن جاڭبىر جاۋاتىن ساعات سانى ارتقان. كەي مەگاپوليستەردىڭ ورتالىعىندا جاۋىن مولشەرى ماڭايداعى ايماقتاردان دا از بولعان.

عالىمداردىڭ ايتۋىنشا، مۇنداي «قالالىق اسەردىڭ» قالىپتاسۋىنا سپۋتنيكتەردىڭ ميكروتولقىندى باقىلاۋ جۇيەلەرى ىقپال ەتەدى. ولار ءالسىز ءارى قىسقا مەرزىمدى جاڭبىرلاردى دالىرەك تىركەي الادى. 2001-2023 -جىلدارى ميكروتولقىندى سپۋتنيكتەردىڭ قالالار ۇستىنەن ءوتۋ جيىلىگى ەكى ەسەگە جۋىق ارتقان. سونىڭ ارقاسىندا بۇرىن بايقالماي قالاتىن ۇساق جاۋىندار دا ەسەپكە الىنا باستاعان.

زەرتتەۋشىلەر دەرەكتەردىڭ شىنايىلىعىن تەكسەرۋ ءۇشىن ميكروتولقىندى اقپاراتتى ينفراقىزىل باقىلاۋلارمەن جانە جاۋىن ولشەيتىن قۇرىلعىلار دەرەكتەرىمەن سالىستىرعان. سيدنەي قالاسىندا جۇرگىزىلگەن قوسىمشا تەكسەرۋلەر دە مەگاپوليستەردە جاڭبىردىڭ جيىرەك جاۋاتىنىن راستاعان.

ماماندار مۇنى بىرنەشە فاكتورمەن تۇسىندىرەدى. قالاداعى جوعارى تەمپەراتۋرا اۋانى جوعارى كوتەرەدى، عيماراتتار مەن جولدار جەل قوزعالىسىن وزگەرتەدى، ال اۋاداعى اەروزولدەر بۇلت تامشىلارىنىڭ قۇرىلىمىنا اسەر ەتەدى. سونىڭ ناتيجەسىندە مەگاپوليستەردە جاۋىن-شاشىن جيىلىگى ارتادى.