ەكونوميست ايبار ولجاي الەمدىك ساۋدادا قازاقستان ازيا مەن ەۋروپا نارىقتارىن بايلانىستىراتىن ەل رەتىندەگى ورنىن نىعايتىپ كەلەدى، دەپ حابارلايدى BAQ. KZ ءتىلشىسى.
ونىڭ ايتۋىنشا، الەمدىك ساۋدادا تاۋاردى كىم وندىرگەنىمەن قاتار، ونى سوڭعى تۇتىنۋشىعا كىم جەتكىزەتىنى دە ماڭىزدى.
قازىر الەمدە تاۋاردى كىم وندىرگەنىمەن قاتار، ونى اقىرعى تۇتىنۋشىعا كىمنىڭ جەتكىزگەنى دە ماڭىزدى. ءبىز وسى نارىقتاعى ماڭىزدى كۋرەر ءرولىن ويناپ تۇرمىز، - دەدى ايبار ولجاي.
ورتا دالىزگە سۇرانىس ارتىپ كەلەدى
ايبار ولجاي 2026-جىلدىڭ العاشقى سەگىز ايىندا ترانسكاسپيي حالىقارالىق كولىك باعىتى، ياعني ورتا ءدالىز ارقىلى 44,2 مىڭ TEU تاسىمالدانعان. بۇل بىلتىرعى سايكەس كەزەڭمەن سالىستىرعاندا 58 پايىزعا كوپ. TEU - كونتەينەرلىك تاسىمال كولەمىن جيىرما فۋتتىق كونتەينەر بالاماسىمەن ەسەپتەيتىن ولشەم بىرلىگى.
وسى كەزەڭدە قىتايدان اتالعان باعىتپەن جونەلتىلگەن كونتەينەرلىك پويىزدار سانى 419 عا جەتكەن. وتكەن جىلدىڭ سايكەس كەزەڭىندە 228 پويىز جونەلتىلگەنىن ەسكەرسەك، ءوسىم شامامەن 84 پايىزدى قۇرايدى.
ونىڭ سوزىنشە، بۇل ءۇردىس بيىل عانا قالىپتاسقان جوق. 2025-جىلدىڭ قورىتىندىسىندا ورتا ءدالىز ارقىلى شامامەن 77 مىڭ TEU تاسىمالدانىپ، 2024-جىلمەن سالىستىرعاندا 36 پايىزعا ارتقان.
ايبار ولجاي بۇل كورسەتكىشتەردى قازاقستان ارقىلى وتەتىن بالاما ساۋدا جولىنا سۇرانىستىڭ بىرتىندەپ كۇشەيىپ كەلە جاتقانىنىڭ بەلگىسى دەپ باعالايدى.
ترانزيتتىڭ پايداسى جۇك وتكىزۋمەن شەكتەلمەيدى
ونىڭ پىكىرىنشە، تاسىمال كولەمىنىڭ ارتۋى قازاقستان ەكونوميكاسىنا بىرنەشە باعىتتا مۇمكىندىك بەرەدى. ەڭ الدىمەن، تەمىرجول قىزمەتىنە، تەرمينالدارعا، جۇكتى وڭدەۋگە جانە وزگە دە لوگيستيكالىق وپەراتسيالارعا سۇرانىس كوبەيەدى. سونىمەن قاتار ينفراقۇرىلىمعا ينۆەستيتسيا تارتۋعا، قويمالار مەن لوگيستيكالىق ورتالىقتاردى دامىتۋعا جاعداي جاسالادى.
ياعني ءبىز تەك جۇك وتكىزۋدەن ەمەس، سول جۇكتىڭ اينالاسىندا قالىپتاساتىن ەكونوميكالىق قىزمەتتەن دە تابىس تابا الامىز، - دەدى ول.
ەكونوميست نەگىزگى مىندەت - قازاقستان اۋماعى ارقىلى وتەتىن جۇك كولەمىن ارتتىرۋمەن قاتار، وعان كورسەتىلەتىن قىزمەتتىڭ بارىنشا ۇلكەن بولىگىن ەل ەكونوميكاسىندا قالدىرۋ دەپ ەسەپتەيدى. بۇل وتاندىق سەرۆيستىك كاسىپورىنداردىڭ دامۋىنا جانە جاڭا جۇمىس ورىندارىنىڭ پايدا بولۋىنا مۇمكىندىك بەرەدى.
جاڭا جولدار ترانزيتتىك الەۋەتتى كۇشەيتەدى
ايبار ولجاي پرەزيدەنت قاسىم-جومارت توقايەۆتىڭ كولىك ينفراقۇرىلىمىن دامىتۋعا ەرەكشە نازار اۋدارىپ كەلە جاتقانىن اتاپ ءوتتى.
مەملەكەت باسشىسى رەسەيمەن بىرلەسكەن سولتۇستىك - وڭتۇستىك باعىتىنىڭ قازاقستان ءۇشىن ستراتەگيالىق ماڭىزىن ايتىپ، كاسپي ارقىلى وتەتىن ورتا دالىزگە دە سۇرانىس ءوسىپ كەلە جاتقانىن جەتكىزگەن. قازاقستان ءقازىر بىرنەشە باعىتتى قاتار دامىتىپ جاتىر. مويىنتى - قىزىلجار جانە داربازا - ماقتاارال تەمىرجول جەلىلەرىنىڭ قۇرىلىسى اياقتالۋعا تاياۋ. ال باقتى - اياگوز باعىتىن 2027-جىلى اشۋ جوسپارلانعان. بۇدان بولەك، قىتايدى كاسپي تەڭىزىمەن جانە ودان ءارى ەۋروپا نارىعىمەن بايلانىستىراتىن ارال - كاسپي ماگيسترالى جوباسى ىسكە اسىرىلىپ جاتىر، - دەدى ول.
ونىڭ پىكىرىنشە، بۇل جوبالاردىڭ ەكونوميكالىق ءمانى - تاسىمال مۇمكىندىگىن كەڭەيتىپ، قازاقستان ارقىلى وتەتىن حالىقارالىق جۇك اعىنىن كوبەيتۋ.
گەوگرافيانىڭ ءوزى اقشا اكەلمەيدى
دەگەنمەن ەكونوميست ەلدىڭ قولايلى ورنالاسۋى وزدىگىنەن تۇراقتى تابىسقا كەپىل بولمايتىنىن ەسكەرتەدى. گەوگرافيالىق ارتىقشىلىقتى ءتيىمدى پايدالانۋ ءۇشىن ينفراقۇرىلىم، جەتكىزۋ جىلدامدىعى، تاريف جانە قىزمەت ساپاسى قاتار دامۋى كەرەك.
گەوگرافيانىڭ ءوزى اقشا اكەلمەيدى. اقشانى ينفراقۇرىلىم، جىلدامدىق، ءتيىمدى تاريف جانە ساپالى لوگيستيكا اكەلەدى. جۇكتىڭ شەكارادا ۇزاق تۇرىپ قالۋى باعىتتىڭ باسەكەگە قابىلەتتىلىگىن تومەندەتەدى. ال تاسىمال مەرزىمى الدىن الا بەلگىلى بولىپ، تاۋار ۋاقتىلى جەتكىزىلسە، حالىقارالىق كومپانيالاردىڭ قازاقستان باعىتىن تاڭداۋ ىقتيمالدىعى ارتادى. سوندىقتان ترانزيتتىك الەۋەتتى ارتتىرۋدا جول سالۋمەن قاتار، جەتكىزۋ تىزبەگىنىڭ ۇزدىكسىز ءارى ۇيلەسىمدى جۇمىس ىستەۋى دە ماڭىزدى، - دەدى ەكونوميست.
قازاقستان قىزمەت ەكسپورتىن ۇلعايتا الادى
ايبار ولجاي لوگيستيكانى ەلدىڭ ەكسپورتتىق كىرىس كوزدەرىن كەڭەيتەتىن باعىتتاردىڭ ءبىرى دەپ سانايدى. ونىڭ پىكىرىنشە، قازاقستان شيكىزات ساتۋمەن قاتار، حالىقارالىق تاسىمالعا قىزمەت كورسەتۋ ارقىلى دا تابىسىن ارتتىرا الادى.
ەندى ءبىز شيكىزاتتى ەكسپورتتاپ قانا قويماي، ترانزيت ارقىلى قىزمەت ەكسپورتىن دا وسىرە الامىز. بۇل ءۇشىن وتكىزۋ قابىلەتىن ۇلعايتىپ، قىزمەت ساپاسىن جاقسارتۋ جانە مارشرۋتتاردىڭ باسەكەگە قابىلەتتىلىگىن ارتتىرۋ قاجەت. قازاقستاننىڭ ماقساتى - قىتاي مەن ەۋروپانىڭ اراسىنداعى ورنالاسۋىن وسى ەكى ءىرى نارىقتىڭ ساۋداسىنان تۇراقتى تابىس تابۋعا مۇمكىندىك بەرەتىن ەكونوميكالىق ارتىقشىلىققا اينالدىرۋ، - دەپ تۇيىندەدى ەكونوميست.