الەۋمەتتىك جەلى قولدانۋشىلارىنىڭ ءبىرى پاتەردى حابارلاندىرۋ ارقىلى تاۋىپ، ءوزىن ءۇي يەسى رەتىندە تانىستىرعان اداممەن سويلەسكەنىن جازعان. ونىڭ ايتۋىنشا، پاتەردە تۇرعىندار بولعاندىقتان، باسپانا كەيىنىرەك بوسايدى دەگەن جاۋاپ العان. وسىدان كەيىن 120 مىڭ تەڭگە دەپوزيت اۋدارعان. الايدا اقشا تۇسكەن سوڭ جالعان جالعا بەرۋشى بايلانىسىن ۇزگەن.
وسىعان ۇقساس تاعى ءبىر جاعدايدا پاتەر ىزدەگەن ازاماتتار الدىن الا تولەم جاساعاننان كەيىن جالعا بەرۋشى قوڭىراۋلار مەن حابارلامالارعا جاۋاپ بەرمەي قويعانىن مالىمدەگەن. مۇنداي جازبالاردىڭ كوبەيۋى، اسىرەسە باسقا قالالاردان وقۋعا كەلگەن ستۋدەنتتەر مەن باسپانا ىزدەگەن وتباسىلار ءۇشىن الاڭداتارلىق جاعدايعا اينالىپ وتىر.
«پاتەردى كورمەي ەشقانداي تولەم جاساۋعا بولمايدى»
زاڭگەر اسقار قايماقوۆ پاتەردى كوزبەن كورىپ، قۇجاتتارىن تەكسەرمەي تۇرىپ اقشا اۋدارۋعا بولمايتىنىن ەسكەرتتى.
پاتەر يەسىمەن كەزدەسپەي، باسپانانى كوزبەن كورمەي جانە تەحنيكالىق پاسپورت ارقىلى ونى جالعا بەرىپ وتىرعان ادامنىڭ شىن مانىندە مەنشىك يەسى ەكەنىنە كوز جەتكىزبەي، ەشقانداي تولەم جاساۋعا بولمايدى. ەگەر پاتەردى باسقا ادام ۇسىنىپ وتىرسا، ونىڭ باسپانانى جالعا بەرۋگە قۇقىق بەرەتىن نوتاريۋس كۋالاندىرعان سەنىمحاتى بولۋى قاجەت، - دەدى اسقار قايماقوۆ.
الايدا باسپانانى ءوز كوزىمەن كورۋ دە مامىلەنىڭ قاۋىپسىز ەكەنىنە تولىق كەپىلدىك بەرمەيدى. زاڭگەردىڭ ايتۋىنشا، الاياق پاتەردى ءوزى ۋاقىتشا جالداپ الىپ، كەيىن ونى باسقا ادامدارعا قايتا ۇسىنۋى مۇمكىن.
پاتەردى ءوزىڭىز بارىپ كورگەن كۇننىڭ وزىندە ونى مەنشىك يەسىنەن جالداپ جاتقانىڭىزعا تولىق كەپىلدىك جوق. ويتكەنى ول ادام باسپانانى ءبىر ايعا جالعا الىپ، كەيىن باسقا ازاماتتارعا تاۋلىكتىك نەمەسە ۇزاق مەرزىمگە قايتا ۇسىنۋى مۇمكىن. سوندىقتان پاتەردى كورسەتكەن ادامنىڭ جەكە باسىن جانە مەنشىك قۇقىعىن راستايتىن قۇجاتتاردى مىندەتتى تۇردە تەكسەرۋ كەرەك، - دەپ ءتۇسىندىردى زاڭگەر.
اقشانى قالاي اۋدارعان دۇرىس؟
اسقار قايماقوۆ تولەم جاساعان كەزدە اقشا كىمنىڭ شوتىنا ءتۇسىپ جاتقانىن تەكسەرۋگە كەڭەس بەرەدى.
تولەمدى تەلەفون ءنومىرى ارقىلى اۋدارعان كەزدە الۋشى تۋرالى تولىق مالىمەت كورىنبەۋى مۇمكىن. ال بانك كارتاسىنىڭ ءنومىرى بويىنشا اۋدارىم جاساعاندا شوت يەسىنىڭ اتى-ءجونىن تەكسەرۋ مۇمكىندىگى كوبىرەك. دەگەنمەن بانك، ادەتتە، شوتتىڭ كىمگە تيەسىلى ەكەنى تۋرالى اقپاراتتى ءۇشىنشى تۇلعالارعا بەرمەيدى. ەگەر ادامنىڭ ارەكەتىنەن الداۋ بەلگىلەرى انىق بايقالسا، بۇل قىلمىستىق ءىس قوزعاۋعا نەگىز بولۋى مۇمكىن، - دەدى ول.
سوندىقتان اقشا اۋدارىلاتىن شوت يەسىنىڭ اتى-ءجونى پاتەر قۇجاتىندا كورسەتىلگەن مەنشىك يەسىنىڭ دەرەكتەرىمەن سايكەس كەلۋگە ءتيىس. ەگەر تولەمدى باسقا ادامنىڭ شوتىنا جىبەرۋ ۇسىنىلسا، جالعا الۋشى مۇنىڭ سەبەبىن انىقتاپ، ءتيىستى قۇجاتتاردى تالاپ ەتۋى قاجەت.
شارتتاعى قانداي تارماقتارعا نازار اۋدارۋ كەرەك؟
زاڭگەر جالداۋ شارتىن قول قويار الدىندا تولىق وقىپ، ونىڭ تالاپتارىن ازاماتتىق كودەكس نورمالارىمەن سالىستىرۋ قاجەت ەكەنىن اتاپ ءوتتى. سەبەبى كەيبىر پاتەر يەلەرى كەلىسىمشارتقا زاڭنىڭ مىندەتتى تالاپتارىنا قايشى كەلەتىن تارماقتاردى ەنگىزۋى مۇمكىن.
ەڭ الدىمەن، جالداۋ شارتىن مۇقيات وقۋ قاجەت. ويتكەنى شارت تالاپتارى وندا جازىلعان ءماتىننىڭ تىكەلەي ماعىناسىنا سايكەس تۇسىندىرىلەدى. الايدا پاتەر يەلەرى قۇجاتقا زاڭنىڭ مىندەتتى تالاپتارىنا قايشى كەلەتىن تارماقتاردى ءجيى ەنگىزەدى. سوندىقتان شارت تالاپتارىن ازاماتتىق كودەكس نورمالارىمەن سالىستىرىپ قاراعان ءجون، - دەدى اسقار قايماقوۆ.
ونىڭ ايتۋىنشا، شارتتى بۇزۋ تارتىبىنە ەرەكشە نازار اۋدارۋ قاجەت. پاتەر يەسىنىڭ جالعا الۋشىعا بىرنەشە كۇن بۇرىن عانا ەسكەرتىپ، باسپانادان شىعارىپ جىبەرۋىنە مۇمكىندىك بەرەتىن تالاپتار كەيىن داۋعا سەبەپ بولۋى مۇمكىن.
اسىرەسە شارتتى بۇزۋ تارتىبىنە نازار اۋدارۋ كەرەك. پاتەر يەسىنىڭ جالعا الۋشىعا ون كۇن بۇرىن ەسكەرتىپ، ونى باسپانادان شىعارىپ جىبەرۋى زاڭسىز ەكەنىن بىردەن اتاپ وتكىم كەلەدى. جالداۋ شارتى تاراپتاردىڭ كەلىسىمىمەن نەمەسە جالعا الۋشى شارت تالاپتارىن ورەسكەل بۇزعان جاعدايدا عانا مەرزىمىنەن بۇرىن توقتاتىلۋى مۇمكىن، - دەدى زاڭگەر.
مۇنداي نەگىزدەرگە جالداۋ اقىسىن ۇزاق ۋاقىت تولەمەۋ نەمەسە پاتەردەگى مۇلىكتىڭ جاعدايىن ناشارلاتۋ جاتادى.
مىسالى، جالعا الۋشى ءۇش ايدان استام ۋاقىت بويى جالداۋ اقىسىن تولەمەسە نەمەسە مۇلىكتىڭ جاعدايىن ناشارلاتسا، شارتتى بۇزۋعا نەگىز تۋىندايدى. ال پاتەر يەسىنىڭ شارتتى ءبىرجاقتى ءارى ءوز بەتىنشە توقتاتۋىنا بولمايدى. دەگەنمەن بۇل ماسەلەگە قاتىستى سوت تاجىريبەسى بىركەلكى ەمەس. كەي جاعدايدا سوتتار پاتەر يەسىنىڭ ءۋاجىن قولداپ، شارتتى وسىنداي تارتىپپەن بۇزۋعا بولادى دەپ تانيدى، - دەپ ءتۇسىندىردى اسقار قايماقوۆ.
زاڭگەردىڭ سوزىنشە، تاراپتار ءوزارا كەلىسىمگە كەلە الماسا، شارتتى بۇزۋ ماسەلەسى سوت ارقىلى شەشىلۋگە ءتيىس.
ەگەر تاراپتار ءوزارا كەلىسىمگە كەلە الماسا، شارت تەك سوت تارتىبىمەن بۇزىلۋعا ءتيىس. سوندىقتان قۇجاتتا «پاتەر يەسى جالعا الۋشىعا 10 كۇن، 5 كۇن نەمەسە ءبىر كۇن بۇرىن ەسكەرتىپ، شارتتى ءبىرجاقتى تارتىپپەن بۇزا الادى» دەگەن تارماقتاردىڭ بولماعانى دۇرىس. مۇنداي تالاپ جالعا الۋشىنى كەز كەلگەن ۋاقىتتا باسپانادان شىعارىپ جىبەرۋ قاۋپىن تۋعىزادى، - دەدى ول.
سونىمەن پاتەر جالدار الدىندا ازامات مەنشىك يەسىنىڭ جەكە كۋالىگىن، باسپانانىڭ تەحنيكالىق پاسپورتىن جانە مەنشىك قۇقىعىن راستايتىن قۇجاتتاردى سالىستىرىپ تەكسەرۋى كەرەك.
ەگەر ءۇيدى مەنشىك يەسىنىڭ وكىلى ۇسىنىپ وتىرسا، ودان نوتاريۋس كۋالاندىرعان سەنىمحات تالاپ ەتىلەدى. قۇجاتتار تەكسەرىلىپ، جازباشا كەلىسىمشارت جاسالمايىنشا دەپوزيت، كەپىلاقى نەمەسە العاشقى ايدىڭ تولەمىن اۋدارماعان ءجون.