يران ە ا ە و ەلدەرىمەن ەكونوميكالىق ارىپتەستىكتى كەڭەيتپەك - Eurasia Today
يران ەۋرازيالىق ەكونوميكالىق وداقتى (ە ا ە و) وڭىرلىك ىنتىماقتاستىقتى دامىتۋداعى ماڭىزدى پلاتفورمالاردىڭ ءبىرى رەتىندە قاراستىرادى. بۇل تۋرالى يراننىڭ ءبىرىنشى ۆيتسە-پرەزيدەنتى موحامماد رەزا ارەف مالىمدەدى.
بۇل تۋرالى وسى اپتادا قىرعىزستاندا شىعاتىن Eurasia Today اقپارات اگەنتتىگى حابارلادى.
اتالعان ب ا ق-تىڭ كەلتىرگەن دەرەكتەرىنە سۇيەنسەك، ونىڭ ايتۋىنشا، تەگەران ە ا ە و-نىڭ ساۋدا جانە ينۆەستيتسيالىق الەۋەتىن تولىق پايدالانۋعا مۇددەلى. 2025 -جىلعى مامىردا يران مەن ە ا ە و اراسىندا ەركىن ساۋدا تۋرالى كەلىسىمنىڭ جاسالۋى ەكونوميكالىق بايلانىستاردى كەڭەيتۋگە جاڭا مۇمكىندىك بەرگەن.
موحامماد رەزا ارەف يراننىڭ ە ا ە و ەلدەرىمەن ۇزاق مەرزىمدى ارىپتەستىكتى جالعاستىرۋعا دايىن ەكەنىن اتاپ ءوتتى. تەگەران ەنەرگەتيكا جانە لوگيستيكا سالالارىنداعى بىرلەسكەن جوبالارعا باسىمدىق بەرمەك.
ونىڭ پىكىرىنشە، يراننىڭ گەوگرافيالىق ورنالاسۋى ازيا مەن ەۋروپا اراسىنداعى ساۋدا جولدارىندا ماڭىزدى ترانزيتتىك بۋىن بولۋعا مۇمكىندىك بەرەدى.
سونداي-اق وسى اپتادا Eurasia Today باسىلىمىندا «قازاقستان مەن اۋعانستان ءوڭىرارالىق ىنتىماقتاستىقتى دامىتۋ ماسەلەلەرىن تالقىلادى» دەگەن تاقىرىپتاعى اقپارات جارىق كورگەنىن ايتا كەتۋ كەرەك.
گەرات قالاسىندا قازاقستان مەن اۋعانستان وڭىرلەرى اراسىنداعى ساۋدا-ەكونوميكالىق جانە ءوڭىرارالىق ىنتىماقتاستىقتى دامىتۋ ماسەلەلەرى تالقىلاندى. ەۋرازيا تۋدەيدىڭ ق ر سىرتقى ىستەر مينيسترلىگىنىڭ باسپا ءسوز ورتالىعىنا سىلتەمە جاساپ حابارلاۋىنشا، قازاقستان پرەزيدەنتىنىڭ اۋعانستان بويىنشا ارنايى وكىلى ەركىن تۇقىموۆ باستاعان دەلەگاتسيا گەرات پروۆينتسياسىنىڭ گۋبەرناتورى نۋر احماد يسلامجارمەن كەزدەستى. تاراپتار ساۋدا، ونەركاسىپتىك كووپەراتسيا، كولىك جانە لوگيستيكا سالالارىنداعى بايلانىستاردى كەڭەيتۋگە باعىتتالعان «West2West» فورماتىن دامىتۋعا نازار اۋداردى. ساپار اياسىندا «قازاقستان- اۋعانستان: ءوڭىرارالىق ىنتىماقتاستىق» بيزنەس- فورۋمى ءوتىپ، ءوزارا ساۋدا مەن ىسكەرلىك بايلانىستاردى ارتتىرۋ ماسەلەلەرى قارالدى. سونىمەن قاتار قازاقستاندىق «Integra Construction KZ» كومپانياسى قۇرىلىسىنا قاتىسقان «حاف - گەرات» تەمىرجولىنىڭ ءۇشىنشى ۋچاسكەسى اشىلدى. 2026 -جىلعى قاڭتار- شىلدەدە ەكى ەل اراسىنداعى تاۋار اينالىمى 581,1 ميلليون دوللاردى قۇراپ، ءبىر جىلدا 2,4 ەسە ءوستى.
قازاقستان مەن وزبەكستان تۋريستىك الماسۋدى كەڭەيتۋ ماسەلەلەرىن تالقىلادى - ءوزا
دۋشانبە قالاسىندا وزبەكستان تۋريزم كوميتەتى دەلەگاتسياسىنىڭ ت م د ەلدەرى وكىلدەرىمەن جانە تۋريزم سالاسىنداعى حالىقارالىق جوبالار جەتەكشىلەرىمەن كەزدەسۋلەرى ءوتتى.
اتاپ ايتقاندا، وزبەكستاندىق كوميتەت ءتوراعاسىنىڭ ورىنباسارى سانجار توجيەۆ قازاقستان تۋريزم جانە سپورت مينيسترلىگى تۋريزم يندۋسترياسى كوميتەتىنىڭ ءتوراعاسى نۇربول بايجانوۆپەن كەزدەسىپ، ەكى ەل اراسىنداعى تۋريستىك الماسۋدى كەڭەيتۋ، ءوڭىرارالىق جانە شەكارا ماڭى ءتۋريزمىن دامىتۋ، سونداي-اق ورتالىق ازيانى ءبىرىڭعاي تۋريستىك باعىت رەتىندە ءۇشىنشى ەلدەردىڭ نارىقتارىندا بىرلەسىپ ىلگەرىلەتۋ ماسەلەلەرىن تالقىلادى، دەپ حابارلايدى «ءوزا» اقپارات اگەنتتىگى.
حابارلامادا ايتىلۋىنشا، كەزدەسۋدە بىرلەسكەن تانىستىرىلىمدار، تۋريستىك فورۋمدار مەن اقپاراتتىق تۋرلار ۇيىمداستىرۋ، سونداي-اق قازاقستاننىڭ تۇركىستان، قىزىلوردا جانە ماڭعىستاۋ وبلىستارى مەن وزبەكستان وڭىرلەرى اراسىندا دەمالىس كۇندەرىنە ارنالعان باعىتتاردى دامىتۋ پەرسپەكتيۆالارى قاراستىرىلدى. قازاقستان تارابىنا 25-27-قاراشادا تاشكەنتتە وتەتىن «جىبەك جولىنداعى تۋريزم» 31-تاشكەنت حالىقارالىق تۋريزم جارمەڭكەسىنە ۇلتتىق ستەندپەن قاتىسۋ ۇسىنىلدى. تاراپتار تۋريستىك الماسۋدى كەڭەيتۋ جانە بىرلەسكەن جوبالاردى جۇزەگە اسىرۋ باعىتىنداعى ىنتىماقتاستىقتى جالعاستىرۋعا ۋاعدالاستى.
سونداي-اق وتكەن اپتانىڭ سوڭىندا «ءوزا»-دا «الماتىدا «قامباراتا گەس-1» جوباسى بويىنشا كەلىسسوزدەر ءوتتى» دەگەن تاقىرىپتاعى اقپارات جاريالانعانىن ايتا كەتۋىمىز كەرەك.
اتالعان اقپارات كوزىنىڭ دەرەگىنشە، 21-23-قىركۇيەكتە الماتىدا قازاقستان، وزبەكستان جانە قىرعىزستاننىڭ ەنەرگەتيكا، سۋ شارۋاشىلىعى جانە سىرتقى ىستەر سالالارىنا جاۋاپتى مەملەكەتتىك ورگاندارىنىڭ وكىلدەرى «قامباراتا گەس-1» جوباسىن بىرلەسىپ جۇزەگە اسىرۋ ماسەلەلەرىن تالقىلادى. كەزدەسۋدە گيدروەلەكتر ستانتسياسىن بىرلەسىپ ىسكە اسىرۋ جانە باسقارۋ، قارجىلاندىرۋ، تاراپتاردىڭ مىندەتتەمەلەرى مەن ىنتىماقتاستىقتى ۇيلەستىرۋ تەتىكتەرى قارالدى. كەلىسسوزدەرگە دۇنيەجۇزىلىك بانك وكىلدەرى باقىلاۋشى رەتىندە قاتىسىپ، ۇكىمەتارالىق كەلىسىم جوباسىن ازىرلەۋگە تەحنيكالىق قولداۋ كورسەتتى. تاراپتار جوبانى ىسكە اسىرۋدىڭ نەگىزگى تەتىكتەرىن ناقتىلاپ، ورتالىق ازياداعى سۋ- ەنەرگەتيكالىق ىنتىماقتاستىقتى ودان ءارى دامىتۋعا نيەتتى ەكەنىن ءبىلدىردى.
توقايەۆ: قازاقستان مەن قىتاي اراسىنداعى ىنتىماقتاستىق جان-جاقتى دامۋ قارقىنىن كورسەتتى- «حالىق گازەتى»
قازاقستان پرەزيدەنتى قاسىم-جومارت توقايەۆ 25-قىركۇيەكتە وتكەن العاشقى قازاقستان- قىتاي ينۆەستيتسيالىق فورۋمىنىڭ اشىلۋىندا ەكى ەل اراسىنداعى تۇراقتى جان-جاقتى ستراتەگيالىق سەرىكتەستىكتىڭ بەرىك نەگىزگە سۇيەنەتىنىن اتاپ ءوتتى.
ونىڭ ايتۋىنشا، ونەركاسىپ، سيفرلاندىرۋ، «اقىلدى قالالار»، سپۋتنيكتىك تەحنولوگيالار، اۋىل شارۋاشىلىعى، دەنساۋلىق ساقتاۋ جانە ءبىلىم بەرۋ سالالارىنداعى ىنتىماقتاستىق قارقىندى دامىپ كەلەدى.
بۇل تۋرالى وسى اپتانىڭ باسىندا قىتايلىق حالىق گازەتى باسىلىمى حابارلادى.
مەملەكەت باسشىسى قازاقستاننىڭ ينۆەستيتسيا تارتۋ مەن ءىرى جوبالاردى جۇزەگە اسىرۋعا قولايلى جاعداي جاساپ وتىرعانىن ايتتى.
اتالعان ب ا ق-تىڭ مالىمەتىنە سۇيەنسەك، فورۋمعا ەكى ەلدىڭ بيزنەس وكىلدەرى، مەملەكەتتىك قىزمەتكەرلەرى مەن دامۋ ينستيتۋتتارىنىڭ باسشىلارىنان شامامەن 600 ادام قاتىستى. قىتاي حالىقتىق ساياسي كونسۋلتاتيۆتىك كەڭەسى تۇراقتى كوميتەتىنىڭ مۇشەسى ساي گۋانشەن قازاقستان مەن قىتاي اراسىنداعى ەكونوميكالىق- ساۋدا بايلانىستارىنىڭ قۇرىلىمى جەتىلىپ، ينۆەستيتسيا كولەمى ارتىپ، ءوزارا بايلانىستىلىق جەدەلدەگەنىن اتاپ ءوتتى. ءىس-شارا بارىسىندا كولىك-لوگيستيكا، ونەركاسىپ پەن تەرەڭ وڭدەۋ، سيفرلىق ەكونوميكا جانە قارجى سالالارىنداعى ىنتىماقتاستىقتى دامىتۋ ماسەلەلەرى تالقىلاندى.
سونداي-اق وسى اپتادا قىتايدىڭ حالىق گازەتىندە «شاڭحايدا «قىتاي- قازاقستان 100 كاسىبي كوللەدجى» اليانسىنىڭ اشىلۋ ءراسىمى ءوتتى» دەگەن تاقىرىپتاعى اقپارات جاريالاندى.
اتالعان باسىلىمنىڭ كەلتىرگەن مالىمەتتتەرىنە سۇيەنسەك، 23-قىركۇيەكتە شانحايدا قىتاي- قازاقستان كاسىبي كوللەدجدەرى باسشىلارىنىڭ فورۋمى ءوتىپ، «قىتاي- قازاقستان 100 كاسىبي كوللەدجى» اليانسىنىڭ اشىلۋ ءراسىمى ءوتتى. ءىس-شاراعا قىتاي مەن قازاقستاننىڭ كاسىبي كوللەدجدەرى، سالالىق كاسىپورىندارى جانە ءبىلىم بەرۋ ورگاندارىنان 100-دەن استام وكىل قاتىستى. جيىن بارىسىندا وقۋ ورىندارى اراسىندا 100 دەن استام ىنتىماقتاستىق تۋرالى مەموراندۋمعا قول قويىلدى.
«قىتاي- قازاقستان 100 كاسىبي كوللەدجى» ەكى ەلدىڭ وقۋ ورىندارى، مەكەمەلەرى مەن كاسىپورىندارىن بىرىكتىرەتىن كاسىبي ءبىلىم بەرۋ سالاسىنداعى كوممەرتسيالىق ەمەس ىنتىماقتاستىق الاڭىنا اينالادى. اليانس اياسىندا وقۋ باعدارلامالارىن بىرلەسىپ ازىرلەۋ، وقىتۋشىلاردىڭ بىلىكتىلىگىن ارتتىرۋ، ستۋدەنتتەر الماسۋىن ۇيىمداستىرۋ جانە ەڭبەك نارىعىنىڭ قاجەتتىلىگىنە ساي ماماندار دايارلاۋ باعىتتارىندا بىرلەسكەن جوبالاردى جۇزەگە اسىرۋ جوسپارلانىپ وتىر.
ج ي ادامعا تۇسىنىكسىز ءتىل قولدانىپ، الاڭداۋشىلىق تۋعىزىپ وتىر - TRT
ا ق ش سەناتىندا وتكەن تىڭداۋدا ساراپشىلار اۆتونومدى جاساندى ينتەللەكت (ج ي) اگەنتتەرىنىڭ باقىلاۋدان شىعۋ قاۋپىنە نازار اۋداردى. Apollo Research كومپانياسىنىڭ باس ديرەكتورى ماريۋس حوبباننىڭ ايتۋىنشا، كەيبىر وزىق ج ي مودەلدەرى ادامدار تولىق تۇسىنە المايتىن تىلدە ءوزارا ارەكەت ەتە باستاعان.
ول OpenAI مودەلىن زەرتتەۋ بارىسىندا ونىڭ اعىلشىن تىلىنە ۇقسامايتىن ءتىل قالىپتاستىرعانىن اتاپ ءوتتى.
بۇل تۋرالى وسى اپتادا تۇركيا راديو تەلەۆيزيا پورتالى حابارلادى.
«TRT»-نىڭ دەرەگىنشە، تىڭداۋدا سونداي-اق اۆتونومدى ج ي اگەنتتەرىنىڭ اسا ماڭىزدى ينفراقۇرىلىمعا قاۋىپ ءتوندىرۋى مۇمكىن ەكەنى ايتىلىپ، تەحنولوگيا ازىرلەۋشىلەرىنە قۇقىقتىق جاۋاپكەرشىلىكتى كۇشەيتۋ ماسەلەسى كوتەرىلدى.
ساراپشىلار ج ي-دىڭ كيبەرشابۋىلداردا قولدانىلۋ قاۋپى دە ارتىپ كەلە جاتقانىن ەسكەرتتى. تىڭداۋمەن قاتار جاريالانعان Quinnipiac ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ ساۋالناماسىنا سايكەس، اقش تۇرعىندارىنىڭ 73 پايىزى بولاشاقتاعى ج ي جۇيەلەرى ادامزاتقا قاۋىپ ءتوندىرۋى مۇمكىن دەپ الاڭدايدى، ال 86 پايىزى تاۋەلسىز قاۋىپسىزدىك ستاندارتتارىن ەنگىزۋدى قولدايدى. وسىعان بايلانىستى ءىرى تەحنولوگيالىق كومپانيالار ج ي مودەلدەرىن قاۋىپسىزدىك تۇرعىسىنان شەكتەۋ شارالارىن قابىلداپ جاتىر.
سونداي-اق «TRT»-دا «ماسكەۋدە تۇركى مادەنيەتى كورىنىس تاپقان «ستانيسلاۆسكي/چەحوۆ» سپەكتاكلى كورسەتىلدى» دەگەن تاقىرىپتاعى اقپارات جارىق كوردى.
تۇركيالىق ب ا ق-تىڭ مالىمەتىنشە، ماسكەۋدە تۇركى مادەنيەتىن دارىپتەيتىن «ستانيسلاۆسكي/چەحوۆ» اتتى تەاتر قويىلىمىنىڭ ارنايى كورسەتىلىمى ءوتتى. امينا دجاماننىڭ شىنايى وقيعالاردان شابىتتانىپ جازعان ءبىر اكتىلى فيلوسوفيالىق كومەدياسى 1928 -جىلعى بەرليندە تۇرىك ءدامحاناسىندا ورىس تەاترىنىڭ كورنەكتى وكىلدەرى كونستانتين ستانيسلاۆسكي مەن ميحايل چەحوۆتىڭ كەزدەسۋىن ارقاۋ ەتەدى. قويىلىمدا ولارمەن قاتار ءدامحانادا جۇمىس ىستەيتىن گۇلەر ەسىمدى جاس تۇرىك قىزىنىڭ بەينەسى سومدالادى.
سپەكتاكلدە تۇرىك شايى مەن كوفەسى، لۋكۋم، كوفە ارقىلى بال اشۋ ءداستۇرى جانە ىستانبۇل تۋرالى اڭگىمەلەر ارقىلى تۇركى مادەنيەتىنىڭ ەرەكشەلىكتەرى كورىنىس تاپقان. پوكروۆكا تەاترىنداعى ارنايى كورسەتىلىم الدىندا كورەرمەندەرگە ەبرۋ ونەرى تانىستىرىلدى. «ستانيسلاۆسكي/چەحوۆ» سپەكتاكلىنىڭ رەسمي پرەمەراسى قاراشا ايىندا وتەدى.
اۆتور
بەيسەن سۇلتان ۇلى