ماس ادام مەن ساۋ سايتاننىڭ اڭگىمەسى
اسكەري جابدىقتاۋ باسقارماسىنىڭ بۇرىنعى شەنەۋنىگى، زەينەتتەگى كوللەدج حاتشىسى لاحماتوۆ ءوز ۇستەلىنە وتىرىپ، ون التىنشى ريۋمكاسىن سىمىرە، باۋىرلاستىق، تەڭدىك، بوستاندىق جايىندا ويلاندى. كەنەت وعان شامنىڭ ارتىنان ءبىر سايتان سىعالاي كوز سالدى.
ءبىراق، وقىرمان، ءسىز بۇدان شوشىماڭىز، ءسىز سايتاننىڭ كىم ەكەنىن بىلەسىز بە؟ ول ەتىكتەي قارا ءجۇزدى جانە ويناقى قىزىل كوزدى، سىمباتتى جاس جىگىت. ۇيلەنبەگەن بويداق بولسا دا، باسىندا ءمۇيىزى بار. شاش ۇلگىسى a la كاپۋل. دەنەسىن جاسىل تۇك باسقان جانە مۇڭكىگەن ءيت ءيىستى. بەلىنەن تومەن قۇيىمشاعىنا جەبە ۇشتى قۇيرىق سالبىراي بىتكەن.
ساۋساق ورنىنا سوياۋداي تىرناق، اياق ورنىنا جىلقىنىڭ تۇياعى. سايتاندى كورگەن لاحماتوۆ ءسال ابدىراپ قالدى. ءبىراق ارتىنان كوپ ءىشىپ قويعاندارعا جاسىل سايتانداردىڭ كورىنەتىن ەرسى ادەتى بارىن ەسىنە الىپ، كوپ ۇزاماي ساباسىنا ءتۇستى.
- مەن كىممەن سويلەسۋ مارتەبەسىنە يەمىن؟ - دەپ لاحماتوۆ شاقىرىلماعان قوناعىنا ءتىل قاتتى. سايتان ىڭعايسىزدانا كوزىن تومەن سالدى.
- ءسىز قىمسىنۋدان اۋلاق بولىڭىز، - دەپ لاحماتوۆ ءسوزىن جالعادى.
- جاقىنىراق كەلىڭىز، مەن ەلدىڭ سىرتىنان تون پىشكەنگە جوق اداممىن، ءسىز مەنىمەن اشىق كوسىلە سويلەسسەڭىز بولادى... ءسىز ىشكى جان دۇنيەڭىزدە... كىمسىز؟ سايتان سەنىمسىز قادامدارىمەن لاحماتوۆقا تاياۋ كەلىپ، قۇيرىعىن استىنا قىسا، سىپايى تۇردە يىلە ىزەت كورسەتتى.
- مەن - سايتانمىن، - دەپ تانىستىردى ول ءوزىن.
- مەن توزاق كەڭسەسىنىڭ ديرەكتورى، مارتەبەلى ءىبىلىس مىرزانىڭ جەكە اۋماعىنداعى ارنايى تاپسىرمالار جونىندەگى لاۋازىمدى تۇلعا قىزمەتىن اتقارامىن.
- ەستىدىم، ەستىدىم... وتە قۋانىشتىمىن... وتىرىڭىز! اراق ىشەسىز بە؟ رازى بولار ەم… ايتپاقشى، ءسىز نەمەن اينالىساسىز؟ سايتان الدىڭعىسىنان بەتەر ىڭعايسىزداندى...
- شىنىمدى ايتسام، مەنىڭ موينىمدا اسا ماڭىزدى شارۋا جوق، - دەپ ىڭعايسىزدانا جوتەلىپ مۇرنىن «رەبۋسقا» سۇرتە سايتان جاۋاپ بەردى.
- ىلگەرىدە ءبىزدىڭ راسىمەن ايتارلىقتاي ءىرى شارۋالارىمىز بولدى. ءبىز ادامداردى ازعىردىق، ولاردىڭ تۋرا جولدان تايىپ، جاقسىلىقتان بەزىپ، زۇلىمدىقتىڭ جولىنا تۇسۋىنە تىكەلەي سەبەپكەر بولدىق. ءبىراق قازىر بۇل ىسپەن اينالىسۋ، - ارامىزدا قالسىن، - تۇككە دە تۇرمايدى. بۇگىندە ىزگىلىكتىڭ ءىزى وشكەن، ادامدى اداستىراتىن ءتۇيىر امال قالماعان. وعان قوسا ادامداردىڭ ايلاسى بىزدەن اسىپ تۇسەتىن بولدى. ءسىز ۋنيۆەرسيتەتتە بارلىق عىلىمدى وقىپ تاۋىسقان، تار جول، تايعاق كەشۋدەن وتكەن ادامدى الدايمىن دەپ كورىڭىزشى. مەنىڭ كومەگىمسىز-اق مىڭداعان اقشانى جىمقىرىپ، تۇيەنى تۇگىمەن جۇتىپ جۇرگەن سەندەردى ءبىر رۋبلدى ۇرلاۋعا مەن قالاي ۇيرەتەمىن؟
- ونىڭ راسى - راس قوي... دەگەنمەن ءبارىبىر بىردەڭەنى ەرمەك ەتىپ، ءبىر ىسپەن اينالىساسىز عوي، سولاي ەمەس پە؟
- ءيا... بۇرىنعى جاعدايىمىز تۋرالى ەندى تەك وتكەننىڭ ەنشىسىمەن عانا سويلەي الامىز. دەگەنمەن ءالى دە اتقارار ءىسىمىز بارشىلىق. كورىكتى بيكەشتەردى ازعىرامىز، بوزبالالاردى ولەڭ جازۋعا قۇشتار ەتەمىز جانە ماس كوپەستەردى اينانى شاعۋعا ماجبۇرلەيمىز. ساياساتقا ءھام ادەبيەت پەن عىلىمعا ارالاسۋدى ءبىز بۇرىننان قويعانبىز. ءبارىبىر ودان تۇك تە تۇسىنبەيمىز. جارىتىپ ول جايلى ويلانا دا المايمىز. ءبىزدىڭ ءبىرشامامىز «رەبۋس» جاساۋدا ادامدارمەن قىزمەتتەسىپ ءجۇر.
ءتىپتى توزاقتى تارك ەتىپ، ادام قاتارىنا قوسىلىپ كەتكەندەر دە بار. ادامدار قاتارىنا قوسىلعان بۇل زەينەتتەگى بۇرىنعى سايتاندار باي كوپەس ايەلدەرگە ۇيلەنىپ الىپ، قازىر شالقىپ ءومىر ءسۇرىپ ءجۇر. ولاردىڭ بىرنەشەۋى زاڭگەرلىكپەن اينالىسادى، ەندى ءبىرى گازەت شىعارادى. قىسقاسى ولار بەلدى جانە اسا قۇرمەتتى ادامدار!
- بۇل قيسىنسىز سۇراعىم ءۇشىن ايىپ ەتپەڭىز، ءبىراق وسى قىزمەتىڭىز ءۇشىن وتەۋىنە قانداي سىياقى الاسىز؟
- جاعدايىمىز ءباز-باياعى قالپىندا قالىپ وتىر ، مىرزا، - دەپ جاۋاپ بەردى سايتان.
- شتاتىمىز مۇلدە وزگەرمەگەن... بۇرىنعىسىنشا پاتەرى، جارىعى مەن جىلۋى قازىنانىڭ ەسەبىنەن. ال بىزگە جالاقى تولەنبەيدى، ويتكەنى ءبارىمىز شتاتتان تىس قىزمەتكەر بولىپ سانالامىز. وعان قوسا سايتان بولۋ - ول قۇرمەتتى لاۋازىم عوي. نەگىزىنەن اشىپ ايتار بولسام، جۇپىنى تۇرامىز، ءتىپتى كوشەگە شىعىپ قايىر سۇرايتىن حالدەمىز. ءبىزدى پارا الۋعا ۇيرەتكەن ادامدارعا قايتا مىڭ راقمەت، ايتپەسە الدەقاشان اشتان بۇراتىلىپ ءولىپ قالۋشى ەدىك. ءبىز، تىپتەن، تولىعىمەن سول تابىسپەن كۇنەلتەمىز. اۋەلى كۇناھارلاردى ازىق-تۇلىكپەن قامتاماسىز ەتەمىز، سودان سوڭ ودان ازداپ جىمقىرىپ قالامىز. ءىبىلىس قارتايدى. سۋككيعا بارۋمەن اۋرە بولىپ ءجۇر، قازىر ەسەپ-قيساپتىڭ قاعازىمەن جۇرەر شاماسى جوق.
لاحماتوۆ سايتانعا تاعى ءبىر ريۋمكا اراق قۇيدى. سايتان ءىشىپ الىپ، تاعى كوسىلە اڭگىمە ايتتى. ول توزاقتىڭ قۇپياسىن تۇگەل ايتىپ بەرگەن ەدى. سولاي شەرىن تارقاتىپ، جان دۇنيەسىن تازارتقانداي بولدى. ارتىنان وكىرىپ جىلادى. ونىڭ لاحماتوۆقا ۇناعانى سونشالىق، ءتىپتى ۇيىنە ءبىر ءتۇن تۇنەۋگە رۇقسات ەتتى. سايتان پەشتە ۇيىقتاپ، تۇنىمەن ساندىراقتاۋمەن بولدى. ال تاڭ سارىدە تىپتەن بولماعانداي عايىپ بولدى.