بۇل ۋاقىتتا قىزمەتكەردىڭ جۇمىس ورنى مەن ورتاشا جالاقىسى ساقتالادى. دەمالىستى قالاي راسىمدەۋگە بولادى؟ جۇمىس بەرۋشى باس تارتسا نە ىستەۋ كەرەك جانە قانداي تەكسەرۋلەر تەگىن جۇرگىزىلەدى؟
كوپشىلىك دەنساۋلىققا قاتىستى تەكسەرۋلەردى ۋاقىتتىڭ جوقتىعىنان كەيىنگە قالدىرادى. جۇمىسباستىلىق، ۇزىن-سونار كەزەك نەمەسە باسشىلىقتىڭ رۇقسات بەرمەۋىنەن قورقۋ ازاماتتاردىڭ پروفيلاكتيكالىق تەكسەرۋلەردەن ۋاقتىلى وتۋىنە كەدەرگى كەلتىرەدى. الايدا قازاقستان زاڭناماسى قىزمەتكەرلەرگە سكرينينگتىك تەكسەرۋلەردەن ءوتۋ ءۇشىن ارنايى الەۋمەتتىك دەمالىس قاراستىرعان. ونىڭ ۇستىنە بۇل كۇندەردە جۇمىس ورنى مەن جالاقىسى تولىق ساقتالادى.
2027-جىلدان باستاپ بۇل جۇيە ودان ءارى سيفرلاندىرىلىپ، ازاماتتاردى سكرينينگكە شاقىرۋ جانە دەمالىس بەرۋ ءراسىمى جەڭىلدەي تۇسەدى.
سكرينينگكە ارنالعان دەمالىس بۇرىننان بار
ماۋسىم ايىندا پرەزيدەنت ەڭبەك كودەكسىنە ەنگىزىلگەن وزگەرىستەرگە قول قويعاننان كەيىن كوپشىلىك سكرينينگكە ارنالعان دەمالىس جاڭادان ەنگىزىلدى دەپ ويلادى. الايدا مۇنداي قۇقىق قىزمەتكەرلەرگە بۇعان دەيىن دە بەرىلگەن بولاتىن.
قولدانىستاعى زاڭناماعا سايكەس قىزمەتكەر پروفيلاكتيكالىق مەديتسينالىق تەكسەرۋلەردەن ءوتۋ ءۇشىن ءۇش جۇمىس كۇنىنە دەيىن الەۋمەتتىك دەمالىس الا الادى. وسى ۋاقىت ارالىعىندا ونىڭ جۇمىس ورنى دا، ورتاشا جالاقىسى دا ساقتالادى.
جاڭا وزگەرىستەر بۇل قۇقىقتى كەڭەيتۋدەن گورى، ونى جۇزەگە اسىرۋ مەحانيزمىن جەتىلدىرۋگە باعىتتالعان.
2027-جىلدان باستاپ نە وزگەرەدى؟
ەڭبەك جانە حالىقتى الەۋمەتتىك قورعاۋ مينيسترلىگىنىڭ مالىمەتىنشە، جاڭا جۇيە سيفرلىق فورماتتا جۇمىس ىستەيدى.
بولاشاقتا دەنساۋلىق ساقتاۋ مينيسترلىگى سكرينينگتەن ءوتۋى ءتيىس ازاماتتاردىڭ دەرەكتەرىن جۇمىس بەرۋشىلەردىڭ كادرلىق جۇيەلەرىمەن بايلانىستىرادى. ازامات تىركەلگەن ەمحانا eGov ارقىلى تەكسەرۋدەن ءوتۋ قاجەتتىگى تۋرالى حابارلامانى قىزمەتكەرگە دە، جۇمىس بەرۋشىگە دە جىبەرەدى.
مۇنداي حابارلاما تۇسكەننەن كەيىن جۇمىس بەرۋشى قىزمەتكەردى سكرينينگتەن ءوتۋ ءۇشىن ءۇش كۇنگە دەيىنگى الەۋمەتتىك دەمالىسقا جىبەرۋگە مىندەتتى بولادى.
بۇل جاڭاشىلدىقتار 2027-جىلدىڭ 1-قاڭتارىنان باستاپ كۇشىنە ەنەدى.
جۇمىس بەرۋشى باس تارتا الا ما؟
زاڭگەرلەردىڭ ايتۋىنشا، سكرينينگكە ارنالعان الەۋمەتتىك دەمالىس بەرۋ - جۇمىس بەرۋشىنىڭ ەركىنە بايلانىستى ماسەلە ەمەس. بۇل - زاڭمەن بەكىتىلگەن مىندەت.
دەمالىس الۋ ءۇشىن قىزمەتكەر ءوتىنىش جازىپ، تەكسەرۋ وتەتىن كۇندى كورسەتۋى قاجەت. وسىدان كەيىن جۇمىس بەرۋشى ءتيىستى بۇيرىق شىعارۋى ءتيىس.
ماڭىزدىسى - بۇل قۇقىق تەك مەملەكەت بەكىتكەن پروفيلاكتيكالىق سكرينينگتەرگە عانا قاتىستى. ەگەر ازامات ءوز باستاماسىمەن جەكە كلينيكادا اقىلى تەكسەرۋدەن ءوتۋدى جوسپارلاسا، جۇمىس بەرۋشى وعان ارنايى اقىلى دەمالىس بەرۋگە مىندەتتى ەمەس.
كوپتەگەن ۇيىمداردا قىزمەتكەرلەر كەز كەلگەن دەمالىس تۋرالى بىرنەشە كۇن نەمەسە اپتا بۇرىن حابارلاۋى ءتيىس دەگەن ىشكى ءتارتىپ بار. الايدا سكرينينگكە قاتىستى زاڭدا مۇنداي تالاپ كورسەتىلمەگەن.
دەنساۋلىق ساقتاۋ سالاسىنداعى زاڭنامادا جۇمىس بەرۋشى مۇنداي دەمالىستى «كەدەرگىسىز» بەرۋى ءتيىس دەپ جازىلعان.
ياعني قىزمەتكەرگە بۇگىن تەكسەرۋ ەرتەڭگە بەلگىلەنسە، ول سول كۇنى ءوتىنىش بەرىپ، زاڭدى تۇردە دەمالىس الا الادى. جۇمىس بەرۋشى «كەش ەسكەرتتىڭ» دەگەن سىلتاۋمەن باس تارتا المايدى.
ەگەر باسشى جىبەرمەسە نە ىستەۋ كەرەك؟
قىزمەتكەردىڭ قۇقىعى بۇزىلعان جاعدايدا ول:
ۇيىمنىڭ كەلىسىم كوميسسياسىنا؛
ەڭبەك ينسپەكسياسىنا؛
سوتقا جۇگىنە الادى.
ەگەر قىزمەتكەر ءوتىنىش بەرىپ، سكرينينگكە شاقىرىلعانىن راستايتىن قۇجاتتاردى ۇسىنسا، ءبىراق سوعان قاراماستان دەمالىس بەرىلمەسە، بۇل ەڭبەك زاڭناماسىن بۇزۋ بولىپ سانالادى.
مۇنداي جاعدايدا ەڭبەك ينسپەكتسياسى تەكسەرۋ جۇرگىزىپ، جۇمىس بەرۋشىنى جاۋاپكەرشىلىككە تارتۋى مۇمكىن.
سكرينينگتەن دەمالىس كۇنى وتسەڭىز شە؟
كەيبىر ازاماتتار جۇمىس ۋاقىتىن جوعالتپاۋ ءۇشىن سكرينينگتەردەن دەمالىس كۇندەرى نەمەسە ەڭبەك دەمالىسى كەزىندە ءوتۋدى ءجون كورەدى.
الايدا زاڭ مۇنداي جاعدايدا كەيىننەن قوسىمشا الەۋمەتتىك دەمالىس بەرۋدى قاراستىرمايدى.
ياعني ادام ءوز ەركىمەن دەمالىس كۇنى تەكسەرۋدەن وتسە، كەيىن سول كۇندەردىڭ ورنىنا جۇمىس كۇندەرىن تالاپ ەتە المايدى.
ءۇش كۇن مىندەتتى تۇردە بەرىلە مە؟
زاڭدا «ءۇش كۇنگە دەيىن» دەپ كورسەتىلگەن.
مىسالى، بارلىق تەكسەرۋلەر ءبىر كۇندە اياقتالسا، قىزمەتكەرگە تەك ءبىر كۇن بەرىلەدى. ال ەگەر تەكسەرۋلەر بەس كۇنگە سوزىلسا، جۇمىس بەرۋشى ەڭ كوبى ءۇش كۇن عانا بوساتۋعا مىندەتتى.
سوندىقتان الەۋمەتتىك دەمالىستىڭ ۇزاقتىعى ناقتى قاجەتتىلىككە بايلانىستى انىقتالادى.
سكرينينگكە قالاي جازىلۋعا بولادى؟
ەمحانالار ازاماتتاردى سكرينينگكە بىرنەشە جولمەن شاقىرادى:
تەلەفون ارقىلى حابارلاسادى؛
SMS جىبەرەدى؛
تۇرعىنداردى ارالاپ اقپاراتتاندىرادى؛
الەۋمەتتىك جەلىلەر مەن رەسمي سايتتاردا حابارلاندىرۋ جاريالايدى.
ەگەر ازامات سكرينينگتەن ءوتۋ جاسىنا جەتسە، تىركەلگەن ەمحاناسىنا بارىپ، قانداي تەكسەرۋلەردەن ءوتۋ كەرەكتىگىن ناقتىلاي الادى. دارىگەرلەر جاسىنا جانە جىنىسىنا سايكەس قاجەتتى سكرينينگتەردىڭ ءتىزىمىن انىقتاپ، جولداما بەرەدى.
قانداي تەكسەرۋلەر تەگىن جۇرگىزىلەدى؟
قازاقستاندا ءبىرقاتار الەۋمەتتىك ماڭىزى بار اۋرۋلاردى ەرتە انىقتاۋعا ارنالعان تەگىن سكرينينگتەر بار.
ولاردىڭ قاتارىندا:
ارتەريالىق گيپەرتونيا؛
جۇرەكتىڭ يشەميالىق اۋرۋى؛
قانت ديابەتى؛
گلاۋكوما؛
ءسۇت بەزى وبىرى؛
جاتىر موينى وبىرى؛
كولورەكتالدىق وبىر؛
مي قان اينالىمىنىڭ بۇزىلىستارى؛
ۆ جانە س ۆيرۋستىق گەپاتيتتەرى بار.
بۇل تەكسەرۋلەر بەلگىلى ءبىر جاس ساناتتارىنا جانە تاۋەكەل توپتارىنا ارنالعان.
سكرينينگ نە ءۇشىن قاجەت؟
مەديتسينا ماماندارىنىڭ ايتۋىنشا، سكرينينگتەردىڭ باستى ماقساتى - اۋرۋدى العاشقى كەزەڭدە انىقتاۋ.
دەنساۋلىق ساقتاۋ مينيسترلىگىنىڭ دەرەكتەرىنە سايكەس، سكرينينگ بارىسىندا ەڭ جيى انىقتالاتىن دەرتتەر - ارتەريالىق گيپەرتونيا، جۇرەكتىڭ يشەميالىق اۋرۋى جانە قاتەرلى ىسىكتەردىڭ ەرتە ساتىلارى.
كوپ جاعدايدا بۇل اۋرۋلار ۇزاق ۋاقىت بويى ەشقانداي بەلگى بەرمەيدى. سوندىقتان پروفيلاكتيكالىق تەكسەرۋلەر ادامنىڭ ءومىرىن ساقتاپ قالۋى مۇمكىن ماڭىزدى قۇرال سانالادى.
دارىگەرلەردىڭ پىكىرىنشە، اۋرۋدى ەرتە انىقتاۋ ەمنىڭ تيىمدىلىگىن ارتتىرىپ قانا قويماي، اسقىنۋلاردىڭ الدىن الۋعا جانە ءومىر ساپاسىن جاقسارتۋعا مۇمكىندىك بەرەدى.