ءبىراق بۇل تۇسپالدىڭ دا جانى بار. ويتكەنى مۇنىڭ الدىندا پرەزيدەنت ترامپ ەلدەگى قارۋ-جاراق ءوندىرىسىن جەدەلدەتۋ كەرەك دەپ شەگەلەپ ايتقان بولاتىن. بۇدان بولەك وتكەن اپتادا قورعانىس ءمينيسترى پيت حەگسەت پەنتاگونعا تاعى 87 ميلليارد دوللار قارجى سۇرادى. وسىعان قاراعاندا پەنتاگون شىنىمەن قاۋقارسىز با؟ الدە بۇل ۇلكەن داۋىل الدىنداعى تىنىشتىق پا؟ سەبەبى ءدال قازىرگى كەزدە ا ق ش- قا يزرايل پرەمەرى، سوسىن كەشە عانا كاسپيدەگى يران تانكەرىن اتقىلاعان ۋكراينا باسشىسى بارىپ، كەڭەس قۇرىپ جاتىر.
ا ق ش- تىڭ قارۋ-جاراعى تاۋسىلۋعا شاق تۇر ما؟
ا ق ش ۇكىمەتى ۇسىنعان كەيىنگى دەرەكتەرگە سۇيەنسەك، ۆاشينگتون يرانعا قارسى سوعىستا 37,5 ميلليارد دوللار شىعىنعا باتتى. قاراجاتتىڭ باسىم بولىگى قارۋ- جاراققا جۇمسالعان. 8 -ساۋىردە كۇشىنە ەنگەن بىتىمگە دەيىن امەريكالىق اسكەر يران اۋماعىنداعى 13 مىڭنان استام نىسانانى اتقىلادى. ءدال وسى كەزەڭدە قۇراما شتاتتاردىڭ اۋە قورعانىس جۇيەلەرى يران ۇشىرعان 1700-دەن استام ۇشقىشسىز باسقارىلاتىن اپپارات پەن بالليستيكالىق زىمىراندى قاعىپ ءتۇسىردى.
قازىرگى ۋاقىتتا اقش كەلىسسوزدەردى جالعاستىرۋعا مۇمكىندىك بەرۋ ءۇشىن شابۋىلداردى ۋاقىتشا توقتاتتى. الايدا، The New York Times باسىلىمىنىڭ مالىمەتتەرىنە سۇيەنسەك، دونالد ترامپقا قاقتىعىستى، ازىرگە، ۋشىقتىرماۋعا كەڭەس بەرىلگەن. ويتكەنى ەلدىڭ قارۋ-جاراق قورى سارقىلۋى مۇمكىن. اپتا باسىندا ترامپ بۇل اقپاراتتى جوققا شىعاردى. ونىڭ سوزىنشە، ەلدە قارۋ تاپشىلىعى بايقالمايدى.
دونالد ترامپ، ا ق ش پرەزيدەنتى:
- بىزدە ءارتۇرلى ۇلگىدەگى قارۋ-جاراق قورى مول. كولەمى جەتكىلىكتى، ولاردى كەز كەلگەن جاعدايدا پايدالانا الامىز. ءبىراق مەن قارۋ-جاراق كولەمىن ودان ءارى ارتتىرعىم كەلەدى. سوندىقتان ءوندىرىستى ۇلعايتىپ جاتىرمىز. اسىرەسە، Patriot اۋە قورعانىسى جۇيەلەرى كوپتەپ ءوندىرىلىپ جاتىر. جاڭا زاۋىتتار سالىنۋدا. سوندىقتان بىزدە جاعداي قيىن دەپ ايتۋعا كەلمەيدى.
پەنتاگون شىنىمەن قاۋقارسىز با؟
وق-ءدارىنىڭ قانشا كولەمدە جۇمسالعانى جانە قولدا بار قورلار تۋرالى ناقتى مالىمەتتەر قۇپيا ساقتالادى. دەگەنمەن، كانادانىڭ ستراتەگيالىق جانە حالىقارالىق زەرتتەۋلەر ورتالىعى تالداۋ جاساپ كوردى. ا ق ش قۇرلىقتاعى نىساندارعا جوعارى دالدىكپەن سوققى بەرۋ ءۇشىن توماگاۆك زىمىرانىن ەڭ كوپ قولدانعان. بۇل، ادەتتە، كەمە نەمەسە سۋاستى قايىقتارىنان 1600 شاقىرىمنان استام قاشىقتىققا دەيىن ۇشىرىلادى.
ساراپشىلاردىڭ باعالاۋىنشا، اسكەري وپەراتسيا بارىسىندا ۆاشينگتون باس-اياعى 1 مىڭنان استام توماگاۆك زىمىرانىن پايدالانعان. ولاردىڭ قورى سوعىسقا دەيىنگى دەڭگەيگە تەك 2031 -جىلعا قاراي عانا جەتۋى مۇمكىن. ال اۋە شابۋىلىنا قارسى قورعانىس جۇيەلەرىنىڭ ىشىندە Patriot جۇيەسى كەڭىنەن پايدالانىلدى. بۇل - ۇشاقتاردى، سونداي-اق بالليستيكالىق جانە قاناتتى زىمىرانداردى جويۋعا ارنالعان زىمىران. قاقتىعىس بارىسىندا قولدا بار 2330-عا جۋىق زىمىراننىڭ شامامەن 1430-ى پايدالانىلعان. زىمىراننىڭ قۇنى شامامەن 4 ميلليون دوللار. قىمبات بولعانىمەن، يراننىڭ ۇشقىشسىز باسقارىلاتىن اپپاراتتارىن ءساتتى قاعىپ تۇسىرۋدە تيىمدىلىگىن دالەلدەگەن قورعانىس قۇرالى.
مارك كانسيان، CSIS اعا كەڭەسشىسى:
- ءوندىرىس مەرزىمى قارۋدىڭ ناقتى تۇرىنە بايلانىستى. دەگەنمەن، جالپى العاندا ءبىر زىمىراندى جاساپ شىعارۋ ءۇشىن بەس جىلعا دەيىن ۋاقىت كەتەدى. بۇل ۇدەرىستى جەدەلدەتۋ مۇمكىن ەمەس. قازىر 2023 -جىلى قارجىلاندىرىلعان زىمىراندار قولدانىسقا بەرىلىپ جاتىر.
دەگەنمەن، ا ق ش كەيىنگى اپتادا تاياۋ شىعىستاعى اسكەري قورعانىسىن كۇشەيتتى. ايماقتاعى اۋە بازالارىنا 80-گە جۋىق اسكەري ۇشاق جىبەردى. سونداي-اق جانارماي قۇيۋشى ۇشاقتارىنىڭ سانىن ەداۋىر ارتتىردى. ولار جويعىش ۇشاقتاردىڭ جاۋىنگەرلىك تاپسىرمالاردى ۇزاق ۋاقىت ورىنداۋىن قامتاماسىز ەتەدى ءارى ەۋروپادان قوسىمشا اسكەري ۇشاقتار جەتكىزۋگە دەمەۋ بولادى. العاشقىدا فرانسيا، يتاليا سىندى ەلدەر اسكەري بازالارىن ۇسىنۋعا قارسى بولعانىمەن، قازىر ەۋروپانىڭ ءبىرقاتار ەلى قۇراما شتاتتارعا قولداۋ كورسەتىپ وتىر. گەرمانياداعى مەديسينالىق ورتالىققا 150-دەن استام دارىگەر كەلگەن. بۇل گوسپيتال تاياۋ شىعىستاعى اسكەري ءىس-قيمىلدار كەزىندە جارالانعان امەريكاندىق اسكەري قىزمەتشىلەرگە مەديسينالىق كومەك كورسەتەدى.
ال ساراپشىلار پەنتاگوننىڭ قارۋ-جاراق قورى ازايسا دا الاڭداۋعا نەگىز جوق دەيدى. سەبەبى يراننىڭ دا اسكەري شىعىنى وراسان.
دجەيسون برودسكي، UNITED AGAINST NUCLEAR IRAN ۇيىمىنىڭ ساياسي ماسەلەلەر جونىندەگى ديرەكتورى:
- ا ق ش يراننىڭ قورعانىس- ونەركاسىپتىك بازاسىن ايتارلىقتاي السىرەتتى. يراننىڭ وزىنە قاجەتتى زىمىرانداردى، ۇشقىشسىز ۇشۋ اپپاراتتارىن جانە باسقا دا قورعانىس جۇيەلەرىن كەڭ كولەمدە ءوندىرۋ مۇمكىندىگى ازايدى. تەگەراننىڭ قولىندا قالعان قارۋ-جاراق قورى قازىر ورمۋز بۇعازىنداعى كەمەلەرگە قاۋىپ توندىرۋگە باعىتتالىپ وتىر.
د. ترامپ پەن ب. نەتانياحۋ كەزدەستى
ا ق ش پرەزيدەنتى دونالد ترامپ يزرايل پرەمەر-ءمينيسترى بينيامين نەتانياحۋدى اق ۇيدە قابىلدادى. الدىمەن يران جايىن تالقىلادى. تاراپتار يسلام مەملەكەتىندە يادرولىق قارۋدىڭ تارالۋىنا جول بەرمەۋگە ۋاعدالاستى. ايتا كەتۋ كەرەك، ترامپ ەكىنشى پرەزيدەنتتىك قىزمەتى بارىسىندا نەتانياحۋمەن 8-رەت كەزدەسىپ وتىر.
بينيامين نەتانياحۋ، يزرايل پرەمەر-ءمينيسترى:
- ءبىز كۇن تارتىبىندەگى باستى ماسەلەلەردى تالقىلايمىز. ارينە ەڭ الدىمەن، يران جايى ءسوز بولادى. ءبىزدىڭ باستى ماقساتىمىز ءوز قاۋىپسىزدىگىمىزدى قامتاماسىز ەتۋ. پرەمەر-مينيستر رەتىندەگى تاجىريبەمە سۇيەنە وتىرىپ ايتارىم، وسىنداي كۇردەلى كەزەڭدەردە ءبىز باتىل ءارى بايىپتى ارەكەت ەتۋىمىز قاجەت.
24.kz