ەكى اياق كيىم توزدى، شايانداردان شوشىپ وياندىم - قىتايدان جاياۋ جەتكەن مارافونشىمەن سۇحبات
الىستاعى اعايىننىڭ اتاجۇرتقا دەگەن ساعىنىشىن وسىلاي دالەلدەگىسى كەلگەن ەسبول باۋىرىمىز تاۋ اسىپ، تاس باسىپ 3 مىڭ شاقىرىمنان استام جولدى 60 كۇندە ءجۇرىپ وتكەن. قازاقپارات ءتىلشىسى مارافونشى ازاماتپەن جولىعىپ، سۇحباتتاسىپ قايتقان ەدى.
- ەسبول اسقار ۇلى، استاناعا قوش كەلدىڭ! جەڭىسىڭ قۇتتى بولسىن! ساپار قالاي ءوتتى؟
- جاياۋلاتقان بۇل ساپارىم مەنىڭ ويلاعانىمنان جەڭىل بولدى. جولداعى اعايىننىڭ ىقىلاسى، مەيىرىمى، تىلەكشى بولۋى ماعان ەرەكشە كۇش- قۋات بەردى. قازاق ەلىنە وتكەلى ەرەكشە اسەردەمىن. جولداعى ادامدارىڭ ءبارى جاقسى قارسى الىپ، شىعارىپ سالىپ جاتىر. قازاقتىڭ داستۇرىمەن قىمىز، باۋىرساق الىپ شىعىپ، كۇتىپ العاندارى بار. كەيبىرەۋلەرى مەنىمەن جولداس بولىپ، جۇزدەگەن شاقىرىم ەرىپ وتىردى. بارىنە ريزاشىلىعىمدى جەتكىزگىم كەلەدى.
- جولدا قانداي قيىندىقتار بولدى؟
- ارينە، «جول ازابىن جۇرگەن بىلەر» دەگەن عوي. قيىنشىلىقتار از بولعان جوق. ەڭ نەگىزگىسى - اۋا رايىنىڭ قولايسىزدىعى. كەي وڭىرلەردە كۇننىڭ ىستىعى قاتتى بولىپ ماڭدايدان وتسە، كەي ۋاقىتتاردا سۋىق ۇرىپ، تۇماۋراتىپ قالعان كۇندەرىم دە بولدى. ودان بولەك، ەلسىز جەردە تۇنەۋ ءبىرشاما قيىنداۋ. تاماقتىڭ تاۋسىلىپ قالعان كەزدەرى ءوز الدىنا بولەك. تاعى ءبىر ماسەلە - جولدا كوپ جەرلەردە تەلەفون، ينتەرنەت بايلانىسى جوق. بۇل دا مەن سەكىلدى جاياۋ- جالپىلاعان، جالعىز- جارىم ادامعا ۇلكەن قىسىم ەكەن. ءبىر جولى سونداي ەلسىز دالادا كوپىر استىندا تۇنەۋگە تۋرا كەلدى. سول جەردە جىلقىنىڭ تەزەگەنىڭ ۇستىندە جاتتىم. قاتتى شارشاعاننان لەزدە ۇيىقتاپ كەتكەن ەدىم. الايدا، استى تولعان شايان ەكەن، ءتۇن ورتاسىندا شوشىپ ويانىپ، امالسىز جينالىپ، جولعا شىعىپ كەتتىم. يەن دالادا ءجۇرىپ، يت- قۇستىڭ ۇلىعانىن ەستىگەن كەزىم دە ءالى ويىمنان شىقپايدى.
- بۇل مارافوندى باستاۋ يدەياسى قالاي تۋدى؟
- 2019 -جىلى قازاقستان پرەزيدەنتى قاسىم- جومارت كەمەل ۇلى قىتايعا بارعان ساپارىندا تەلەارنادان سۇحباتىن كوردىم. ول كىسىنىڭ قازاق تىلىندە ايتقان قانداستار تۋرالى ءسوزى مەنى قاتتى تەبىرەنتتى. سول كەزدە مەن وسى ساپاردى ارمانداعان ەدىم. مىنە، استانا توپىراعىن باسىپ تۇرمىن، ەرەكشە تەبىرەنىستەمىن. قيىندىقتىڭ ءبارى ارتتا قالدى. بۇل ساپارىم الىستاعى اعايىننىڭ ەلگە دەگەن ساعىنىشىنىڭ، ماحابباتىنىڭ، ىقىلاسىنىڭ كورىنىسى دەپ بىلەرسىزدەر. باتىر بابالارىمىز قالدىرعان ۇلان- بايتاق جەردى تابانىممەن باسىپ كەلدىم. قازاعىمنىڭ عاجايىپ تابيعاتىن كوردىم، مۇمكىندىگىنشە بارلىعىن ەستەلىككە ءتۇسىرىپ، الەۋمەتتىك جەلىدە جاريالاپ كەلەمىن. قىتايداعى قانداستار اراسىندا جاريالانىمدارىمنىڭ تارالىمى كوبەيىپ، بارلىعى ەرەكشە قىزىعۋشىلىق تانىتىپ جاتىر.
- ساپارعا شىعار الدىنداعى ءبىر سوزىڭدە وقىرماندارىڭا «ءاربىر قادامىمدى تەك جەرمەن باسىپ بارۋعا ۋادە بەرەمىن» دەگەن ەدىڭ. سول سوزىڭدە تۇردىڭ عوي ەندى؟
- ارينە! سول ۋادەمدى ورىندادىم. اۋىلعا بۇرىلىپ كىرىپ- شىققان كەزدەردىڭ وزىندە، كۇتىپ العان كىسىلەردىڭ قولپاشتاعانىنا قاراماي، ۇسىنعان كولىگىنە وتىرماي، جاياۋ ءجۇردىم. ەشكىمدى رەنجىتپەس ءۇشىن، ءوزىمنىڭ وسى ءسوزىمدى تاعى قايتالاپ ءجۇردىم. وعان بارلىق جولداعى اۋىل تۇرعىندارى كۋا.
- جول بويى قانشا اياق كيىم توزدىردىڭ؟
- ەكى اياق كيىمدى توزدىردىم، جولدا قالدى. مىنانىڭ دا جاعدايى بەلگىلى بولىپ قالدى.
- بۇعان دەيىن قانداي مارافوندارعا قاتىستىڭ؟
- جالپى، بۇرىننان سپورتپەن اينالىسامىن. اۋداندىق مارافونداردا جۇلدەلى بولىپ ءجۇردىم. ۇزدىكسىز جاتتىعۋدا جۇرەمىن. اۋدانىمىزدىڭ 50-60 ادامنان قۇرالعان مارافون كۋلۋبى بار. كۇندەلىكتى جۇمىستان كەيىن 10-25 شاقىرىم ارالىقتا جۇگىرىپ تۇرامىز.
- الدا قانداي جوسپارىڭ بار؟
- ساپارداعى باستى ماقساتىم - ەكى ەلدىڭ دوستىعىن ناسيحاتتاپ، استاناعا الىستاعى قانداستاردىڭ اق سالەمىن جەتكىزۋ ەدى. سول ءۇشىن دە استانانىڭ مەرەيتويىنا وراي جەتۋدى ماقسات ەتكەنمىن. «الىستان ءبىر ۇلىمىز ەلىن اڭساپ كەلە جاتىر» دەپ مەنى قارسى ارلىپ جاتقان بارشاڭىزعا، اق جاۋلىقتى انالارعا، استانا قالاسىنىڭ اكىمدىگىنە العىسىمدى ايتامىن. بۇل ساپارىم مەنىڭ جالىندى جاستىق شاعىمنىڭ ۇمىتىلماس ءبىر بەلەسى بولىپ قالادى دەپ ويلايمىن. الداعى جوسپارىم وسى ەلدە قالىپ، قازاق ەلى ءۇشىن ازاماتتىق ۇلەسىمدى قوسسام دەيمىن. «قازاق ەلىندە جاستارعا قولداۋ كوپ» دەپ ەستيمىن. قوعامعا قاجەتتى ءىس جاسايتىن كومپانيا قۇرسام دەيمىن. مۇمكىندىك بولسا، ەل باسشىلىعىنداعى ازاماتتارمەن كەزدەسىپ، شەتتەگى قازاق جاستارىنىڭ سالەمىن جەتكىزگىم كەلەدى. بارلىق قازاقستاندىقتاردى استانا كۇنىمەن قۇتتىقتايمىن! ەل امان، جۇرت تىنىش بولسىن!
- سۇحباتىڭا راحمەت! قازاق ەلىندەگى كۇندەرىڭە ساتتىلىك تىلەيمىن!
اۆتور:
ريزابەك نۇسىپبەك ۇلى
ايتا كەتسەك، ەسبول اسقار ۇلى 1997 -جىلى 1-مامىر كۇنى قىتاي حالىق رەسپۋبليكاسىنىڭ شىڭجاڭ اۆتونومياسى سانجى ايماعى ماناس اۋدانىندا تۋعان. اتا- اناسى ەرتە قايتىس بولىپ، ناعاشى جۇرتىنىڭ قولىندا ەرجەتىپتى.