سايرامسۋ اڭىزدارى: تۇركىستاندا جاڭارتىلعان تۋريستىك باعىت تانىستىرىلدى
بىرىككەن ۇلتتار ۇيىمى دامۋ باعدارلاماسىنىڭ (ب ۇ ۇ د ب) مالىمەتىنشە، باتىس تيان- شان تاۋلارىنىڭ بىرەگەي تابيعاتىنا نەگىزدەلگەن باعىتتى ساياحاتتاۋشى شامامەن التى- سەگىز ساعاتتا ءجۇرىپ وتەدى. دەمەك، مارشرۋتتى تولىق اينالىپ شىعۋدىڭ جالپى ۇزىندىعى - شامامەن 16 شاقىرىم.
بۇگىنگى تاڭدا ەرەكشە قورعالاتىن تابيعي اۋماقتار (ە ق ت ا)، اتاپ ايتقاندا ۇلتتىق پاركتەر ەكولوگيالىق ءتۋريزمدى دامىتۋدا شەشۋشى ءرول اتقارىپ وتىر.
قازاقستاندا ورمانداردىڭ، تاۋلاردىڭ، شولدەر مەن كولدەردىڭ بيولوگيالىق الۋانتۇرلىلىگىنە باي 14 ۇلتتىق پارك بار. ەكولوگيا جانە تابيعي رەسۋرستار مينيسترلىگىنىڭ دەرەگى بويىنشا 2022 -جىلى ەلىمىزدىڭ ۇلتتىق پاركتەرىنە 2 ميلليونعا جۋىق تۋريست كەلگەن، بۇل - 2021 -جىلمەن سالىستىرعاندا 25 پايىزعا جوعارى.
ب ۇ ۇ د ب قولداۋىمەن سايرام- وگەم ۇلتتىق پاركىندە ەكوتۋريزمدى دامىتۋعا باعىتتالعان جوسپارلى جۇمىس جۇرگىزىلىپ وتىر. تابيعي اۋماقتارداعى تۋريستىك مارشرۋتتار مەن سوقپاقتاردى جايلاستىرۋ اۋەسقوي ساياحاتتاۋشىلاردىڭ قاۋىپسىزدىگىن ارتتىرىپ، سونىمەن قاتار رەكرەاتسيالىق جۇكتەمەنى بىركەلكى بولۋگە مۇمكىندىك بەرەدى.
بىلتىر سايرام- وگەمگە 68350 ادام، ال 2023 -جىلدىڭ باسىنان بەرى 64500 ادام بارعان.
«كوپتەگەن جىل بويى ب ۇ ۇ د ب قازاقستاننىڭ تۇراقتى دامۋ ماقساتتارىنا قول جەتكىزۋگە دەگەن بەيىلدىلىگىن تايىنباي قولداپ كەلەدى. ەرەكشە قورعالاتىن تابيعي اۋماقتاردىڭ الەۋەتىن ارتتىرۋ، ەكولوگيالىق ءتۋريزمدى دامىتۋ، جەرگىلىكتى قوعامداستىقتاردى قولداۋ وسى جولداعى نەگىزگى مىندەتتەردىڭ ءبىرى بولا وتىرىپ، وڭىرلەردىڭ ەكونوميكالىق جانە الەۋمەتتىك اماندىعىنىڭ نەگىزىن قۇرايدى جانە بيوالۋانتۇرلىلىك پەن ەكولوگيالىق جۇيەلەردى ساقتاۋعا وڭ اسەر ەتەدى. بۇگىندە بۇۇدب ۇلتتىق ارىپتەستەرىمەن بىرگە قازاقستاننىڭ ەقتا- لارىندا ەكولوگيالىق ءتۋريزمدى دامىتۋعا باعىتتالعان ءبىرقاتار باستامانى جۇرگىزىپ، جەرگىلىكتى حالىقتى بەلسەندى قولدايدى جانە بيوالۋانتۇرلىلىكتى جوعالتۋمەن بايلانىستى تاۋەكەلدەردى ازايتۋعا باعىتتالعان كەشەندى شارالاردى قابىلداپ كەلەدى»، - دەپ اتاپ ءوتتى قازاقستانداعى ب ۇ ۇ د ب تۇراقتى وكىلى كاتارجينا ۆاۆەرنيا.
ەكولوگيا جانە تابيعي رەسۋرستار مينيسترلىگىنىڭ ورمان شارۋاشىلىعى جانە جانۋارلار دۇنيەسى كوميتەتى ءتوراعاسىنىڭ ورىنباسارى دانيار تۇرعامبايەۆتىڭ سوزىنشە، ەكوتۋريزمدى تۇراقتى دامىتۋ ماقساتىندا ەرەكشە قورعالاتىن تابيعي اۋماقتار سالاسىنداعى زاڭنامالىق نەگىزدى جەتىلدىرۋ بويىنشا جۇمىس جۇرگىزىلىپ جاتىر.
«ەكوتۋريزم بويىنشا 1993-2017 ۇلتتىق ستاندارتى جاڭارتىلدى. قورعالاتىن تابيعي اۋماقتاردى پايدالانۋ ءۇشىن تولەماقى جيناۋدىڭ اشىقتىعىن قامتاماسىز ەتۋ مەن ۇلتتىق پاركتەردە سىبايلاس جەمقورلىق تاۋەكەلدەرىن ازايتۋ ماقساتىندا باقىلاۋ- وتكىزۋ پۋنكتتەرىن اۆتوماتتاندىرۋ بويىنشا جۇمىستار جۇرگىزىلەدى. باقىلاۋ- وتكىزۋ پۋنكتىلەرىن اۆتوماتتاندىرۋ جونىندەگى پيلوتتىق جوبالار «كولساي كولدەرى» مەن ىلە- الاتاۋ ۇلتتىق پاركتەرىندە ىسكە اسىرىلىپ جاتىر. شارىن مەن التىنەمەل ۇلتتىق پاركتەرىندە شارىن شاتقالى مەن ايعايقۇمداعى تانىمال مارشرۋتتار جايلاستىرىلدى. ۇلتتىق پاركتەردىڭ كوپشىلىگى كەلۋشىلەرگە كىرۋ بيلەتتەرىن ونلاين ساتىپ الۋ مۇمكىندىگىن قامتاماسىز ەتۋ ءۇشىن بانكتەردىڭ تولەم قىزمەتتەرىنە قوسىلعان»، - دەدى ول.
ايتا كەتەيىك، ب ۇ ۇ د ب قولداۋىمەن تۋريستىك مارشرۋتتار قاتونقاراعاي ۇلتتىق پاركى مەن «كولساي كولدەرى» ۇلتتىق پاركىندە دە جاڭارتىلعان. سونداي- اق، تۇراقتى ءتۋريزمدى دامىتۋ بولىگىندە بۇۇدب تاراپىنان سايرام- وگەم ۇلتتىق پاركىنىڭ تابيعي نىساندارى تۋرالى ەگجەي- تەگجەيلى اقپاراتتى قامتيتىن ۆيرتۋالدى تۋر ىسكە قوسىلعان. ۆيرتۋالدى تۋرلار بارلىعى ەلىمىزدىڭ بەس ەقتا- سىندا - باتىس التاي قورىعى مەن قاتونقاراعاي، سايرام- وگەم، تارباعاتاي جانە «كولساي كولدەرى» ۇلتتىق پاركتەرىندە ەنگىزىلگەن.
سوڭعى 14 جىل ىشىندە ب ۇ ۇ د ب قولداۋىمەن سەگىز جاڭا ەرەكشە قورعالاتىن تابيعي اۋماق قۇرىلىپ، قولدانىستاعى ءۇش ەرەكشە قورعالاتىن تابيعي اۋماقتىڭ اۋماعى كەڭەيتىلدى. «اقجايىق»، «التىن دالا»، «ىلە- بالقاش» تابيعي رەزەرۆاتتارى مەن «بۇيراتاۋ»، «جوڭعار الاتاۋ» جانە «تارباعاتاي» ۇلتتىق پاركتەرى پايدا بولدى. قازاقستاندا العاش رەت 2,9 ميلليون گا القاپتا «قاپشاعاي- بالقاش» جانە «ىرعىز- تورعاي- جىلانشىق» ەكولوگيالىق دالىزدەرى قۇرىلدى.
بۇدان بولەك ب ۇ ۇ د ب قىزمەتى شەڭبەرىندە جالپى ءبىلىم بەرەتىن مەكتەپتەردە قوسىمشا ەكولوگيالىق ءبىلىم بەرۋ باعدارلاماسىن ەنگىزۋگە ەرەكشە نازار اۋدارىلىپ، جەرگىلىكتى تۇرعىندارمەن جۇمىس جۇرگىزىلەدى جانە بيزنەستىڭ تۇراقتى تۇرلەرىن دامىتۋ جولىندا اۋىل كاسىپكەرلەرىن قولداۋ جۇزەگە اسىرىلادى. ب ۇ ۇ د ب قولداۋىمەن «ەكو- دامۋ» نەسيەلەۋ باعدارلاماسى اياسىندا جالپى سوماسى 227 ميلليون تەڭگە مولشەرىندە 39 بيزنەس- جوبا قارجىلاندىرىلدى.