ا ق ش ەكونوميكاسى دەفولتقا ۇشىراعالى تۇر
دەگەنمەن، كونگرەسس مۇشەلەرى قارجى داعدارىسىنا توتەپ بەرۋدىڭ امالىن قاراستىرىپ جاتىر.
- قازىر ا ق ش- تا بۇل كۇردەلى ماسەلە بولىپ تۇر. دەموكراتتار مەن رەسپۋبليكاشىلدار ءبىر شەشىمگە كەلە الار ەمەس. بۇل ۋاقىتتا قور بيرجاسىنداعى اكسيالار دا ارزانداپ بارادى. دەفولت قاۋپى سەيىلمەي تۇر ا ق ش- قا دەفولت قاۋىپى ءتونىپ تۇر.
بايدەننىڭ ايتۋىنشا، امەريكا ەكونوميكاسىنىڭ دەفولتقا ۇشىراۋىنا شامامەن 3 اپتا قالدى. ال مۇنىڭ سالدارى ا ق ش عانا ەمەس، بۇكىل الەم ەكونوميكاسىنا اۋىر ءتيۋى مۇمكىن. كۇردەلى ماسەلەگە بايلانىستى ا ق ش پرەزيدەنتى دجو بايدەن مەن كونگرەسس جەتەكشىلەرى تاياۋدا جينالىپ، مەملەكەتتىك قارىز شەگىن كوتەرۋ تۋرالى كەلىسسوزدەر جۇرگىزدى. ءبىراق ول ەش ناتيجە بەرمەدى. دەموكراتتار جانە رەسپۋبليكاشىلدار ورتاق مامىلەگە كەلە الماي وتىر. اق ءۇي باسشىسى دەفولتقا ءۇزىلدى- كەسىلدى قارسى.
دجو بايدەن، ا ق ش پرەزيدەنتى:
- ەگەر ا ق ش ەكونوميكاسى دەفولتقا ۇشىراسا، 8 ميلليون جۋىق ادام جۇمىسسىز قالۋى مۇمكىن. كومپانيالار شىعىن كولەمىن قىسقارتۋى ءتيىس. دەفولت بۇل دۇرىس شەشىم دەپ ەسەپتەمەيمىن. امەريكاندىقتار سالىق تولەپ وتىر، ءبىز مۇنى اقتاۋىمىز كەرەك. كونگرەسس ءبىر امالىن تابۋى كەرەك. مەنىڭ قىزمەتكە كەلۋىمە دەيىن مەملەكەتتىك قارىز 40 پروتسەنتكە ءوسىپتى. مەن قايتا قارىزدى 1,7 تريلليون دوللارعا قىسقارتتىم. وسىنى ەسكەرۋ قاجەت.
تارقاتىپ ايتاساق، ا ق ش دەفولتى الەمدىك قارجى داعدارىسىن تۋدىرۋى مۇمكىن. مۇنداي جاعداي بۇرىن- سوڭدى بولماعان دەيدى ساراپشىلار. قازىرگى ۋاقىتتا امەريكانىڭ مەملەكەتتىك قارىز ليميتى 31,4 تريلليون دوللار. بۇل قازىردىڭ وزىندە تاۋسىلدى، سوندىقتان قارجى مينيسترلىگى تولەمدەر ءۇشىن كاپيتال رەزەرۆتەرىن پايدالانۋعا ءماجبۇر.
ءوز تاراپىنان ا ق ش كونگرەسىنىڭ وكىلدەر پالاتاسىنىڭ سپيكەرى كيەۆين ماككارتي سوڭعى جيىندا كەلىسسوزدەر تىعىرىققا تىرەلگەنىن ايتتى. ول مەملەكەتتىك قارىزدى كوبەيتۋگە كۇمانمەن قارايدى. سونداي- اق، بۇعان پالاتا وكىلدەرى قارسى بولۋى مۇمكىن. بۇعان قاراماستان، مەملەكەت باسشىسى بۇل شەشىمدە كونگرەستى اينالىپ وتۋگە مۇمكىندىك بەرەتىن كونستيتۋتسيانىڭ 14- تۇزەتۋىن پايدالاناتىنىن جوققا شىعارمادى. كەلىسسوزدەردىڭ كەلەسى كەزەڭى مامىردىڭ 12-سىنە جوسپارلاندى.
چاك شۋمەر، ا ق ش سەناتىنىڭ وكىلى:
- دەموكراتتار مەن رەسپۋبليكاشىلدار كەلىسىمگە كەلە الماي وتىر. ماككارتي ا ق ش دەفولتتان قۇتىلا المايدى دەيدى. ءبىراق مەملەكەت باسشىسى بۇل جاعدايعا جول بەرىلمەۋى ءتيىس دەپ كەسىپ ايتتى. ءبىراق ەكونوميكامىزدى قۇتقاراتىن ناقتى قادام، ءتيىمدى جوسپار جاسالۋى كەرەك. ۋاقىت تىعىز، سوندىقتان ءبىز جاقىندا تاعى كەزدەسىپ، ءبىر شەشىمگە كەلەمىز دەگەن ويدامىن.
بۇل ۋاقىتتا ا ق ش اكسيالارىنىڭ قۇنى تومەندەپ بارادى. ينفلياتسيا تۋرالى ەسەپ بەرۋ قارساڭىندا امەريكالىق قور يندەكسى قايتادان مينۋسقا كەتىپ وتىر. Tradingeconomics كەلتىرگەن دەرەكتەرگە قاراساق، ا ق ش- تا ينفلياتسيا ناۋرىز ايىندا % 5 دەڭگەيىندە تۇراقتاعان. تاياۋدا ا ق ش- تىڭ فەدەرالدى رەزەرۆ جۇيەسى بازالىق پروتسەنتتىك مولشەرلەمەنى قايتا كوتەردى. ماماندار بۇل ينفلياتسيامەن كۇرەسۋ ءۇشىن جاسالعان قادام دەدى. قازىر ۇكىمەت تۇتىنۋشىلىق باعانى ۇستاپ تۇرۋعا بارىنشا كۇش سالىپ وتىر. دەگەنمەن، ەلدەگى ءىرى بانكتەردىڭ بانكروتقا ۇشىراۋى ەل ەكونوميكاسىن تىعىرىققا تىرەگەنى راس. قازىر ءىرى ەلەكتروموبيل ءوندىرۋشى كومپانيالاردىڭ اكسيالارى 10-15 پايىزعا، ال ازىق- تۇلىك پەن سپورتتىق كيىم شىعاراتىن اتاقتى برەندتەردىڭ كەيبىرىنىڭ قۇندى قاعازدارى شامامەن 5-6 پروتسەنتكە ارزاندادى. بۇل ينۆەستورلار اراسىندا تاعى دۇربەلەڭ تۋعىزىپ وتىر.
www.24.kz