حالىقتىڭ «ۇيلەنۋ وڭاي، ءۇي بولۋ قيىن» دەۋىنىڭ استارىندا ۇلكەن ءمان جاتىر. ويتكەنى ەكەۋ بولىپ جاڭا ومىرگە قادام باسقانداردىڭ ءبارى بىردەي بىرلىكتە ءومىر سۇرە المايتىنى جاسىرىن ەمەس. الايدا ەلىمىزدە قوعامدا وتباسىلىق قۇندىلىقتاردى دارىپتەۋ، اجىراسۋدىڭ الدىن الۋ، جانۇيا تاقىرىبىن ءبىرىنشى ورىنعا قويۋ ماقساتىندا ءتۇرلى شارالار اتقارىلىپ جاتىر، - دەپ حابارلايدى Massaget.kz ءتىلشىسى.
اجىراسۋ ستاتيستيكاسى قانداي؟
ۇلتتىق ستاتيستيكا بيۋروسى مالىمەتىنشە، بىلتىر 12 اي ىشىندە قازاقستاندا 128,5 مىڭ نەكە تىركەلگەن. بۇل كورسەتكىش 2021 -جىلعى 12 ايمەن سالىستىرعاندا 8,4 پايىزعا تومەندەگەن. بۇعان دەيىن دە اجىراسۋ كورسەتكىشى تومەندەگەنى بايقالادى (2021 -جىلى - 34,4 پايىز، 2020 -جىلى 37,2 پايىز).
«نەكە كوەففيسيەنتى 1000 ادامعا 6,46 بولادى. سونداي-اق، وسى كەزەڭدە 17,7 مىڭ اجىراسۋ تىركەلدى (سوتتىڭ نەكەنى بۇزۋ تۋرالى شەشىمدەرىن ەسەپكە الماعانداعى ا ح ا ت ورگاندارىنىڭ دەرەكتەرى بويىنشا)، بۇل دا 2021 -جىلعى دەڭگەيدەن 8,1 پايىزعا از. اجىراسۋ كوەففيسيەنتى 1000 ادامعا 0,89 بولادى»، - دەلىنگەن ۇلتتىق ستاتيستيكا بيۋروسى مالىمەتتەرىندە.
وتاۋ قۇرعان جاستاردىڭ اجىراسۋىنىڭ الدىن الۋ ءۇشىن اتقارىلعان شارالاردىڭ ءبىرى «وتباسىلىق سوت» بولدى. وتباسىلىق سوتتىڭ نەگىزى ماقساتى - قوعامداعى اجىراسۋ سانىن ازايتۋ، داۋلاسىپ جۇرگەن ەرلى- زايىپتىلاردىڭ بىتىمگە كەلتىرىپ، تاتۋلاستىرۋ.
زاڭدا قانداي وزگەرىس بولىپ جاتىر؟
سونداي-اق، قازاقستان رەسپۋبليكاسى پرەزيدەنتىنىڭ بىلتىرعى 1-ساۋىردەگى «قازاقستان رەسپۋبليكاسىنداعى 2030 -جىلعا دەيىنگى وتباسىلىق جانە گەندەرلىك ساياسات تۇجىرىمداماسىن بەكىتۋ تۋرالى» قازاقستان رەسپۋبليكاسى پرەزيدەنتىنىڭ 2016 -جىلعى 6-جەلتوقسانداعى № 384-جارلىعىنا وزگەرىستەر ەنگىزىلگەن. سوندىقتان وتباسى ينسيتۋتىن نىعايتۋ، وتباسىلىق داۋلاردىڭ الدىن الۋ سەكىلدى ماسەلەلەر شەشىلە باستاعان.
سونداي-اق، مەملەكەت باسشىسى قاسىم-جومارت توقايەۆ 2020 -جىلعى قازاقستان حالقىنا جولداۋىندا دا اجىراسۋ ماسەلەسىن كوتەرگەن ەدى. كەز كەلگەن وتباسىن قۇرعان ەرلى-زايىپتىنىڭ جۇپ رەتىندەگى ومىرلىك ميسسيالارىنىڭ ءبىرى بالا ءسۇيۋ، ۇرپاق كوبەيتۋ ەكەنى جاسىرىن ەمەس. قازاق قاشان دا ۇرپاعىنىڭ ءوسىپ-ءونۋىن قالاعان. وسىلايشا، وتباسىلىق قۇندىلىقتى جالعايتىن ۇل مەن قىزعا ءۇمىت ارتقان ءارى بەرىك جانۇيانىڭ كەپىلىنىڭ ءبىرى بالا دەپ ۇققان. پرەزيدەنتتىڭ ايتۋىنشا، اجىراسۋدىڭ ءبىر سەبەبى بالا سۇيە الماۋ ماسەلەسى بولىپ وتىر.
«وكىنىشكە قاراي، قازاقستاندا ءاربىر التىنشى وتباسى بالا سۇيە الماي وتىر. ساۋالناما كورسەتۋىنشە، وتانداستارىمىزدىڭ 20 پايىزعا جۋىعى مۇنى اجىراسۋعا نەگىز بولاتىن ەلەۋلى سەبەپ دەپ سانايدى»، - دەگەن ەدى پرەزيدەنت بۇل تۋراسىندا.
وسىلايشا، توقايەۆ ۇكىمەتكە 2021 -جىلدان باستاپ «اڭساعان ءسابي» ارناۋلى باعدارلاماسىن جۇزەگە اسىرۋدى تاپسىرعان بولاتىن.
«مەرەيلى وتباسىن» تالاي وتباسىنىڭ مەرەيىن اسىردى
ەلىمىزدە 2013 -جىلدان باستاپ قىركۇيەكتە وتباسى كۇنى اتالىپ وتىلەدى. بۇل دا وتباسىلىق قۇندىلىقتاردى جاڭعىرتۋعا ءبىر سەپ بولىپ وتىر. ال 2014 -جىلدان باستاپ ءداستۇرلى تۇردە «مەرەيلى وتباسى» ۇلتتىق بايقاۋى وتكىزىلىپ كەلە جاتىر. بۇل بايقاۋ ادامي قۇندىلىقتاردى جاڭعىرتۋعا، جانۇيا تاقىرىبىن ءبىرىنشى ورىنعا قويۋعا، ەرلى زايىپتىلاردىڭ ۇلگىلى مودەلىن دارىپتەۋگە باعىتتالعان. سونداي-اق، بايقاۋعا قازاقستاننىڭ بارلىق وڭىرىنەن 18 مىڭنان اسا وتباسى قاتىسقان.
مەملەكەت تاراپىنان اتقارىلىپ جاتقان بۇل شارالار ءوز ناتيجەسىن بەرىپ وتىر. وعان دالەل - قازاقستانداعى اجىراسۋ ستاتيستيكاسىنىڭ ازايۋى.