ۇلىلار تۋرالى ۇمىتىلمايتىن اڭگىمە

استانا. قازاقپارات - ءبىز ۇلى ادامدار تۋرالى جاقسى بىلەمىز بە؟ ارينە، ول تۋرالى جالپىلاما تۇسىنىك بولۋى مۇمكىن. الايدا تانىمال تۇلعالاردىڭ سان ءتۇرلى قىرى تۋرالى تولىق بىلەمىز دەۋ اسىلىق بولار ەدى.

مىسالى، ولار دا ادام، پەندە. الايدا تىرلىگىنىڭ ءبارى دۇرىس پا؟ تانىمال تۇلعالاردىڭ ومىرىندە كەزدەسكەن كەيبىر وقيعالاردىڭ ءوزى دە ءتالىم الۋعا تۇرارلىق. باستى اڭگىمە دە سوندا.

رەسەي پاتشاسى بولعان І پەتر ۇلى تۇلعا ەكەنىن ەكىنىڭ ءبىرى بىلەدى. ورىس قوعامىنا رەفورما اكەلگەن قايراتكەردىڭ قيلى ءومىرى دەگەنمەن تالايعا اڭسارىن اۋدىرعان. رەفورماتور پاتشا قولونەرمەن جاقسى اينالىسقان، ساعات جوندەپ، اعاش شەبەرى مەن تاس قالاۋشى ماماندىقتارىنا دا قىزىققان. سونىمەن قاتار باعباندىقتى دا جاقسى مەڭگەرگەن. ءتىپتى قاڭىلتىر، قاتىرما قاعازداردان دا ءارتۇرلى ءمۇسىن، بۇيىمدار جاساپ، ءوزىنىڭ شەبەر ەكەنىن بايقاتقان. ول قاراماعىنداعى كەيبىر قىزمەتكەرلەرىنە ادامگەرشىلىكپەن دە قاراعانىن جازادى ب ا ق وكىلدەرى.

مىسالى، ول ءوز ۇيىندە اسپاز بولىپ جۇمىس ىستەيتىن قىزمەتكەرىنە تاماق ىشكەن سايىن، «تاعامىنىڭ وتە ءدامدى» ەكەنىن ايتىپ، اقشا بەرىپ وتىرعان. سونىمەن قاتار وزىمەن بىرگە ەرىپ كەلگەن ارىپتەستەرىنە ۇيىندە ىشكەن تۇسكى اسى ءۇشىن اسپازعا اقشا تولەۋدى تالاپ ەتكەن. ارينە، ءبىر قاراعان ادامعا بۇل تاڭىرقاتارلىق تىرلىك بولىپ كورىنۋى مۇمكىن. سويتسە بۇل بەكەر ەمەس ەكەن. اسپازدىڭ بالا-شاعاسى كوپ بولعان. جەتكىلىكتى جاعدايدا ءومىر ءسۇرۋ ءۇشىن І پەتر ايلىق جالاقىسىنان باسقا وعان كۇن سايىن ءار اس ءۇشىن وسىلاي چەرۆونەس بەرىپ تۇراتىن بولعان.

رەسەي پاتشاسىنا قاتىستى اڭگىمە كوپ. بۇرىن ادامدار كونكيدى اياققا ءجىپ، باۋ ارقىلى بايلاپ مۇزايدىندا جۇرسە، گوللاندياعا بارعان ساپارىندا يمپەراتور اياققا ولشەمىمەن كيە سالاتىن كونكيدى كورىپ، ونى دەرەۋ رەسەيدە جاساتۋعا بۇيرىق بەرگەن. ءسويتىپ رەسەيلىكتەر دايىن كونكيمەن دەمالۋدى ۇيرەنگەن. ءتىپتى ونىڭ قاراماعىنداعى قىزمەتكەرلەرىنە ارناپ شىعارعان وكىمى دە كىسىنىڭ كۇلكىسىن كەلتىرەدى: اتاپ ايتار بولساق، «باعىنىشتىلار باستىعىن ءوزىنىڭ اقىلىمەن ۇيالدىرماۋ ءۇشىن باسشى تۇلعانىڭ الدىندا اقىماق، اڭگۇدىكتىڭ كەيپىندە بولۋى ءتيىس». ويلاپ كورىڭىز، «باسشىدان اسىپ تۇسپەيىن» دەپ قۇلدىق ۇرىپ، وتىرىك جارىمەس، اڭگۇدىك بولىپ تۇرعان قىزمەتكەردىڭ ءىس-قيمىلى مەن ارەكەتىن كوز الدىڭىزعا ەلەستەتىپ كورىڭىز. ماسەلە وندا ەمەس، اڭگىمە قاراماعىنداعىلار ءۇشىن شىعارعان يمپەراتوردىڭ جارىمەس جارلىعىندا بولىپ تۇر عوي.

جالپى، «ۇلىق بولساڭ، كىشىك بول» دەگەن بار. تاريح بەتتەرى ناپولەون بوناپارتتىڭ دا ادامگەرشىلىگىنىڭ جوعارى بولعانىن ايعاقتايدى. وعان ءبىر-اق مىسال ايعاق بولا الادى. بىردە سوعىس ۋاقىتىندا ناپولەون قويمالاردى كۇزەتىپ تۇرعان قاراۋىلداردىڭ قىزمەتىن تەكسەرۋ ءۇشىن جولعا شىعادى. ءسويتىپ قارۋ-جاراق قويماسىن كۇزەتۋدىڭ ورنىنا قاتتى ۇيىقتاپ جاتقان ساربازدىڭ ۇستىنەن شىعادى. ول سولداتتىڭ جانىندا جاتقان قارۋدى ءوزىنىڭ يىعىنا اسىپ قويادى دا، كۇزەت قىزمەتىن كىرپىك قاقپاي جالعاستىرادى. ويانا كەلگەن ساربازدى سابىرعا ءتۇسىرىپ، پوستتىڭ قاستەرلى دە، قاسيەتتى ورىن ەكەنىن ايتىپ، ەندى قايتالاماۋىن وتىنەدى. ىلە-شالا بۇكىل ساربازداردى ۇيقىعا ەرتە جاتقىزۋ تۋرالى بۇيرىق شىعارادى. І پەتر مەن ناپولەوننىڭ جارلىعى ءبىر-بىرىنە كەرەعار ەمەس پە؟ «ەل تۇراقتىلىعى مەن حالىقتىڭ تىنىشتىعىن ساقتاۋ ءۇشىن الدىمەن ساربازداردىڭ ۇيقىسى قانىق بولۋى ءتيىس». ال اقيقاتىنا كەلسەك، سوعىس ۋاقىتىندا ءوز پوستىنا جاۋاپسىز قاراعان سارباز اسكەري تريبۋنالعا تارتىلادى نەمەسە اتۋ جازاسىنا كەسىلەدى. ال ناپولەون ساربازعا ساباق بولۋ ءۇشىن كەشىرىممەن قارادى.

ۇلىلاردىڭ ومىرىنە قاتىستى قىزىقتى جايتتار، ارينە، جەتەرلىك. كينەماتوگرافيادا چارلي چاپلين ەسىمى دۇنيەجۇزىندە سىيلاستىقپەن اتالادى. الەمدەگى ۇلى اكتەرلەردىڭ ءبىرى سانالاتىن چاپلين حالىقارالىق فەستيۆالدەردىڭ بىرنەشە جۇلدەسىن جەڭىپ العان. الايدا وعان ومىرىندە كەزدەيسوق جاسالعان ءبىر سىيلىق وتە قىمبات. ول مەترودا كەلە جاتىپ، قالتاسىنا قولىن سالعاندا التىن ساعات ىلىنەدى. ال بۇل كىمدىكى، ساعاتتى قالتاعا كىم سالدى؟ بۇل توسىن وقيعاعا تاڭىرقاعان ول مەترودان شىعا سالىسىمەن دەرەۋ پوليسيا بولىمشەسىنە بارادى. الايدا ەرتەڭىنە چاپليننىڭ اتىنا اتاقتى ۇرىدان حات كەلەدى. وندا بەيمالىم جان كەشە ءبىر كىسىنىڭ قالتاسىنان التىن ساعاتتى ۇرلاپ العانىن ايتادى. ءبىراق...

«مەن ءسىزدىڭ ونەرىڭىزگە قاتتى تابىنامىن. كينوداعى ەڭبەگىڭىز ەرەن. سىزگە نە تارتۋ ەتسە دە، جاراسىمدى. ۇرلىقى تاۋار بولسا دا، التىن ساعاتتى الىڭىز. بۇل مەنىڭ توسىننان جاساعان سىيىم بولسىن، - دەپتى اتى-ءجونى جازىلماعان حاتتا. الايدا اتاقتى باۋكەسپەنىڭ ارەكەتىنە تاڭىرقاعان پوليسيا قىزمەتكەرلەرى ۇرىنى تاپپاعان سوڭ، ءىستى جاۋىپ، التىن ساعاتتى چاپلينگە قايتارىپ بەرىپتى. جەرگىلىكتى باسپاءسوز بۇل وقيعانى «جەردەن جەتى قويان تاپقانداي» جاپا-تارماعاي جازىپ جاتقاندا، ءبىراز ۋاقىت وتكەن سوڭ بەلگىسىز بىرەۋدەن چاپليننىڭ اتىنا تاعى حات كەلەدى. وندا بەلگىسىز جان مەترودا ۇرلانعان التىن ساعاتىنىڭ چاپليننىڭ قالتاسىنان تابىلعانىن جازىپ، وعان العىس سەزىمىن بىلدىرەدى. تالانتتى اكتەرگە تابىناتىنىن ايتا كەلىپ، التىن جالاتىلعان براسلەتىن تاعى سالىپ جىبەرگەن. ءسويتىپ چاپلين ءبىر ايدا ەكى التىن سىيلىقتىڭ يەسى بولىپ شىعا كەلەدى.

بۇل ارينە حالىقتىڭ بۇكىل الەم مويىنداعان اكتەرگە قۇرمەتى. چاپلين سىيلىقتى الدى، مەيلى ول ۇرلىقى جولمەن كەلسىن، اڭگىمە سىيلىقتا ەمەس، قۇرمەتتە بولىپ تۇر.

ورىستىڭ اتاقتى جازۋشىسى گوگولدىڭ شىعارمالارىن بۇكىل كەڭەس حالقى ءسۇيىپ وقىدى. ال جەمە-جەمگە كەلگەندە ول قانداي ادام بولعان. بۇل جونىندە كوپ ايتىلمايدى. بىلە بىلسەك، گوگول - شەبەر تىگىنشى، ىسمەر. سابازىڭىز مويىن وراعىشتى قولدان توقىپ، وزىنە، اپكە-قارىنداستارىنا تالاي كويلەك تىگىپ بەرگەن. الايدا ءوز زامانىن مويىنداتقان جازۋشى وتە ۇيالشاق بولعان دەسەدى. بەيتانىس ورتادا ءوزىن ىڭعايسىز سەزىنىپ، ادامدار كەلسە، وقشاۋلانعاندى جاقسى كورىپ، ىلعي سىرتقا شىعىپ كەتەتىن كورىنەدى.

شىعارماشىلىعىمەن ورىس قوعامىن مويىنداتقان گوگول ءبىراق ءتاتتىنى وتە جاقسى كورگەن. ول قوناقۇيدە تۇرعان ۋاقىتىندا داياشى قىزمەتكەرلەردىڭ اكەلگەنىن ىشپەگەن، ءبارىن ءوزى دايىنداپ، باپتاپ، ءتاتتى كامپيتپەن تامسانىپ وتىرىپ ىشكەن. ءتىپتى ءتاتتى ارتىلىپ قالسا، ونى ساقتاپ قوياتىن بولعان. كامپيتقۇمار جازۋشى ءوزىنىڭ ءداۋ مۇرنىنا قاتتى ۇيالاتىن بولعان. قىرىن قاراپ وتىرىپ سۋرەتكە ءتۇسۋ ول ءۇشىن ۇلكەن كۇنا. ال سۋرەتشىلەر ونىڭ ءوتىنىشى بويىنشا مۇرنىن مۇمكىندىگىنشە كىشىرەيتىپ سالۋعا تىرىسقان.

ال اتاقتى قولباسشى سۋۆوروۆ توڭبايتىن ادام بولعان دەسەدى. ءتىپتى قاتتى ايازدا جەڭىل كيىنىپ جۇرەتىن بولعان. مۇنى سەزگەن II ەكاتارينا وعان قالىڭ توندى سىيعا تارتقان. الايدا سۋۆوروۆ ونى كيمەي جورىقتا وزىمەن بىرگە الىپ جۇرگەن كورىنەدى. تەك تىزەسىنە عانا جامىلعان.

قىزىق دەرەك

ناپولەون يتاليانى باسىپ العاندا اتاقتى يمپەراتوردىڭ جاسى 26 دا ەكەن.

1938- جىلى «تايم» جۋرنالى گيتلەردى «جىل ادامى» دەپ تانىعان.

1950- جىلدارى ر س ف س ر-دىڭ مادەنيەت ءمينيسترى بولعان الەكسەي پوپوۆ وتە بوقتامپاز ادام بولعان دەسەدى.

يتاليانىڭ مەملەكەتتىك تۋىن ناپولەون ويلاپ تاپقان.

كومۋنيزمنىڭ نەگىزىن سالۋشى كارل ماركس ەشقاشان رەسەيدە بولماعان. ءبىراق وسى جۇيە العاش رەت رەسەيدە ورنادى.

ا ق ش-تىڭ جوعارعى سوتىنىڭ ءتوراعاسى دجون دجەي قۇلداردى بوساتۋ ءۇشىن الدىمەن ولاردى ساتىپ العان.

ا ق ش پرەزيدەنتى ەندرب دجەكسون جەر دوڭگەلەك ەمەس، جىڭىشكە، دوعال دەپ ويلاعان.

اعىلشىن كورولى VIII گەنريحتىڭ سەگىز ايەلىنىڭ ەكەۋىن ءوزى ولتىرۋگە بۇيرىق بەرگەن.

فرانسۋز كورولى XIV ليۋدوۆيكتىڭ 413 جاتىن كەرەۋەتى، ەلدىڭ تاعى ءبىر كورولى XIV لۋيدىڭ 400 كەرەۋەتى بولعان دەسەدى.

ناپولەوننىڭ وتە قورقىنىشتى سىرقاتى بولعان. ول -ايلۋروفوبيا. يمپەراتور مىسىقتان قاتتى قورىققان.

نوبەل سىيلىعىنىڭ يەگەرى نيلس بور مەن ونىڭ اعاسى بەلگىلى ماتەماتيك حارالد بور فۋتبولشى بولعان. ءتىپتى حارالد بور دانيانىڭ قۇراما كومانداسىندا ويناپ، 1905- جىلعى وليمپيادادا ەكىنشى ورىن العان.

«كورول ءولدى، كورول جاساسىن!». بۇل قاناتتى سوزدى ەكاتەرينا مەديچي ءوز ۇلى قايتىس بولعان ساتتە ايتقان دەسەدى.

ەليس چەيس اتتى دوكتور «دۇرىس تاماقتانۋدىڭ دەنساۋلىققا پايداسى» تۋرالى كىتاپ جازعان. بۇل تاقىرىپتا كوپ ەڭبەكتەنگەن ول تاماق تاپپاي، اشتان ولگەن.

ەليزاۆەتا 1762- جىلى قايتىس بولعان ساتتە ونىڭ كيىم گاردەروبىندا 15000 كويلەگى بولعان.

موسارت 3 جاسىنان باستاپ مۋزىكا جازا باستاعان.

تانىمال ادامدار قاتارىندا الەمدە ۇرپاقسىز قالعان ءبىر جازۋشى بار. ول - ۋيليام شەكسپير. بارلىعى قايتىس بولىپ كەتكەن.

ال سەباستيان باحتىڭ 100 گە جۋىق ۇرپاعى مۋزىكا ونەرىن وزىنە سەرىك ەتكەن.

ءوزىنىڭ كەزەكتى شىعارماسىن شىعارار الدىندا بەتحوۆەن باسىنا مۇزداي سۋ قويادى ەكەن. ونىڭ ويىنشا، مۇزداي سۋ ميىن تىنىشتاندىرىپ، شابىتىن وياتادى ەكەن.

بەتحوۆەن ءوزىنىڭ اتاقتى توعىزىنشى سيمفونياسىن جازعان ساتتە ونىڭ قۇلاعى تۇك ەستىمەيتىن بولعان.

بالزاكتىڭ ءبىر تاقىرىپقا ارناعان بىرنەشە كىتابى بار. گالستۋك تۋرالى.

نەمىستىڭ اتاقتى فيزيگى ەينشتەيننىڭ ولەر الدىنداعى ءسوزى وزىمەن كەتتى. ول قايتىس بولعاندا ونىڭ جانىندا وتىرعان مەدبيكە نەمىس ءتىلىن بىلمەگەن.

ەينشتەين چارلي چاپلينگە بىلاي دەپ حات جازىپتى: «ءسىزدىڭ فيلمدەرىڭىزدى مەن ءسۇيىپ كورەمىن. تالانتىڭىزدى بۇكىل الەم مويىندايدى. قۇرمەتپەن ەينشتەين». ال وعان تالانتتى اكتەر بىلاي دەپ جاۋاپ بەرىپتى: «ءسىزدىڭ سالىستىرمالىق تەورياسىن الەمدە ەشكىم تۇسىنبەسە دە، ءسىز ءبارى ءبىر ۇلى ادامسىز!»

بەرىك بەيسەن ۇلى

دەرەككوز: «ايقىن» گازەتى