لوندوندا ەسكى كولىكتەر قالانىڭ شەتكى اۋماعىندا جۇرگەنى ءۇشىن دە لاس اۋا سالىعىن تولەمەك
ەندى شاھار باسشىسى ساديك حان لاس اۋا سالىعىن شەتكى ايماقتارعا دا ەنگىزگىسى كەلىپ وتىر. ياعني ەكولوگيانى لاستايتىن كولىكتەر قالا شەتىندە جۇرسە دە اقشا تولەۋگە مىندەتتى. بۇل باستاما كەيبىر تۇرعىنداردىڭ، ءتىپتى ۇكىمەت باسشىسىنىڭ دا نارازىلىعىن تۋعىزدى، دەيدى قازاقپارات ءتىلشىسى.
ورتالىق اۋداندارعا كىرۋ ءۇشىن جانارمايمەن نەمەسە ديزەل وتىنىمەن جۇرەتىن ەسكى جەڭىل كولىك يەلەرى، موتوتسيكل تىزگىندەگەندەر مۇندا كىرگەنى ءۇشىن كۇنىنە 12 جارىم ستەرلينگ فۋنتىن، ياعني 7 مىڭ تەڭگەدەي تولەۋى ءتيىس. اۋىر كولىكتەر مەن اۆتوبۋستار ودان دا كوپ شىعىندالادى. بۇدان بولەك كەپتەلىستى ازايتۋ ءۇشىن الىناتىن 15 فۋنت، ياعني 9 مىڭ تەڭگە تاعى تالاپ ەتىلەدى. سوندىقتان جۇرگىزۋشىلەر بۇل كوشەلەردى سىرت اينالىپ وتۋگە تىرىسادى.
وسىدان ءتورت جىل بۇرىن ەنگىزىلگەن ەرەجە وڭ ناتيجە بەرە باستادى. سوڭعى زەرتتەۋلەرگە سۇيەنسەك اتموسفەراعا ازوت وكسيدتەرىنىڭ شىعارىندىلارى % 46- عا ازايىپ، شاھار ورتالىعىنىڭ ەكولوگياسى جاقسارعان. لوندون يمپەراتورلىق كوللەدجىنىڭ تاۋەلسىز ساراپتاماسىنا سايكەس اۋانى لاستايتىن كولىكتەر % 60- عا كەمىگەن.
«جىل سايىن 4000 مىڭنان استام قالا تۇرعىنى لاس اۋادان ەرتە قايتىس بولىپ جاتىر. كوزگە كورىنبەيتىن زياندى شىعارىندىلاردان ەرەسەكتەر مەن بالالار تىنىس الۋ، جۇرەك، وبىر، دەمەنتسيا اۋرۋلارىنا ۇشىراۋدا. جاڭا باستامانىڭ بەرەرى مول ەكەندىگى عىلىمي دالەلەندى»، دەيدى لوندون قالاسىنىڭ مەرى ساديك حان.
مەريانىڭ مالىمەتىنشە، ورتالىقتان تىسقارى تۇراتىن 5 ميلليون ادام ءالى دە ەكولوگيانىڭ زاردابىن تارتىپ جاتىر. سوندىقتان قالا باسشىسى تامىزدان باستاپ، توزىعى جەتكەن كولىكپەن لوندوندا جۇرەتىندەردىڭ بارلىعىنا سالىق سالماق. ەكولوگيالىق تالاپتارعا جاۋاپ بەرمەيتىن 200 مىڭداي كولىك يەسى نارازىلىق ءبىلدىرىپ، كوشەگە شىقتى.
«مەريا ويىنا كەلگەنىن ىستەپ جاتىر. ولار حالىققا قۇلاق اسپايدى. قالتامىز كوتەرمەيتىن سالىقتارمەن تۇنشىقتىرعىسى كەلەدى. مۇنى توقتاتۋ كەرەك. بارىنەن بۇرىن بيزنەس زارداپ شەگەدى. ال ەۋرو-7 ستاندارتتارىنا ساي كولىك الۋ ءۇشىن 2 جىل كۇتۋ كەرەك»، دەيدى ەرەۋىلشىلەردىڭ ءبىرى.
كوشەگە شىققانداردىڭ تاعى ءبىرىنىڭ پىكىرىنشە: «قالا باسشىسى كوشەدەگى كامەرالار ساتىپ الۋعا بولىنگەن 350 ميلليوننان استام فۋنتتى ەلەكتر ەنەرگياسىمەن جۇرەتىن قوعامدىق كولىككە جۇمساسىن. ەكولوگياسى ناشار اۋدانداردى ءدال انىقتاپ، اۋاسىن نىسانالى تۇردە تازارتسىن. بۇل باستاما ەڭ الدىمەن قوعامداعى كەدەي توپتاردىڭ قالتاسىن قاققالى تۇر».
لوندوننىڭ 11 اۋدانىنىڭ باسشىسى قالا مەرىنىڭ شەشىمىنە الاڭداۋشىلىق ءبىلدىردى. كوپشىلىگى ءومىر ءسۇرۋ قۇنى قىمباتتاعان تۇستا باستامانى كەيىنگە قالدىرا تۇرۋدى ۇسىندى. ۇكىمەت باسشىسى پرەمەر- مينيستر ريشي سۋناك تا نارازى. ءبىراق وپپوزيتسيالىق لەيبوريستەر پارتياسىنىڭ بەلسەندى مۇشەسى ساديك حاننىڭ شەشىمىن ول تەك سوت ارقىلى عانا توقتاتا الادى.
«لوندونداعى كولىك ماسەلەسىنە لەيبوريست جاۋاپتى. ونىڭ بۇل باستاماسىن وپپوزيتسيا باسشىسى كير ستارمەردىڭ قولدايتىنى وكىنىشتى. قالا مەرى حالىق پەن كاسىپكەرلەردىڭ جانايقايىن تىڭداعىسى كەلمەي وتىر. ول ءوز شەشىمىن قايتا قاراۋى كەرەك»، دەيدى ۇلىبريتانيا پرەمەر- ءمينيسترى ريشي سۋناك.
ۇلى بريتانيادا وسىدان 70 جىلعا جۋىق ۋاقىت بۇرىن تازا اۋا تۋرالى زاڭ قابىلداندى. ۇكىمەت كومىر جاعۋعا تىيىم سالىپ، ەكولوگيانىڭ تازارۋىنا ىقپال ەتتى. ويتكەنى اۋانى لاستايتىن قويۋ تۇتىننەن 5 كۇننىڭ ىشىندە 13 مىڭ ادامنىڭ قايتىس بولعانى بار. ول كەزدە بيلىك حالىقتىڭ جىلىتۋ جۇيەلەرىنىڭ جاڭارتىلۋىنا قول ۇشىن سوزدى.
اۆتور
عالىمجان قارامان ۇلى