ساۋساق سىر ايتادى

استانا. قازاقپارات - حيرومانت ماماندار ساۋساقتى پىشىمىنە قاراي ۇشكىر، ءتورتبۇرىشتى، دوعال، سالالى، قىسقا دەپ بەسكە بولەدى.

ۇشكىر ساۋساق- حيرونوميا ءىلىمى بويىنشا مۇنداي ساۋساق ىسكەر، قىزۋقاندى، اسەرشىل، شەشەمتال ادامعا بىتەدى. سونداي- اق حيرونوم ماماندار ۇشكىر ساۋساق يەلەرى نە نارسەگە دە شىدامسىز، تۇراقسىز، قۇبىلمالى، جۇرتتىڭ ايتقانىنا ەرگىش، سەنگىش كەلەدى دەپ ەسەپتەيدى. كەيبىرىنىڭ ءتىپتى جەڭىلتەك، قاتىگەز بولۋى دا ىقتيمال ەكەنىن ەسكەرتەدى.

ءتورتبۇرىش ساۋساق- حيرونوميا مۇنداي ساۋساقتى ادامنىڭ ءتارتىپتى، جيناقى، تاباندى، ىنتالى ءھام دوسقا ادال بولاتىنىن ايتادى. سالت- ءداستۇردى ۇستانۋعا، ادام سىيلاۋعا بەيىم كەلەدى. ناقتىلى عىلىمداردى يگەرۋگە قابىلەتتى، ەرىك- جىگەرى مىقتى. الايدا ءتورتبۇرىشتى ساۋساق يەلەرىنەن وزگەگە ۇقسامايتىن ەرەك قاسيەت يەلەرى شىعا بەرمەيدى، ءوزى ءتۇسىنىپ، ۇعۋعا شاماسى جەتپەيتىن نارسەنى مويىنداۋى قيىن. ويلامى دا، ءىس- ارەكەتى دە تەك ناقتىلىققا، ماتەريالدىق نەگىزگە تابان تىرەيدى. مۇنىسى ونىڭ ادىمىن اشتىرماي، كۇندەلىكتى ۇساق- تۇيەك تىرلىكتىڭ قىزىعىنا بايلاپ تاستايتىن جاعدايلاردا از ۇشىرىسپايدى.

دوعال ساۋساق- ساۋساق ءبىتىمى مۇنداي جاندار قايراتتى، جىگەرلى، دەربەس ءىس- ارەكەتكە قۇشتار ءھام ماقتان سۇيگىشتەۋ كەلەدى. باسقانىڭ وي- پىكىرىمەن ساناسا قويمايدى، ۇنەمى دەرلىك ءوزىم بىلەمىن، وزىمدىكى دۇرىس دەگەن سەنىم جەتەگىندە جۇرەدى. حيرونوميا دوعال ساۋساقتىلاردان جۇرتتى سوڭىنان ەرتە بىلەتىن شەشەن- كوسەمدەردىڭ، مىقتى اكتەرلاردىڭ ءجيى شىعاتىنىن الدىعا تارتادى.

سالالى ساۋساق- مۇنداي ادام قانداي قيىن شارۋانى دا قينالماي ءھام ءمىنسىز اتقارۋعا قابىلەتتى. باۋىرمال، جاقىن- جۋىقتارىنا، دوس- جاراندارىنا قامقورلىق جاساۋعا ءازىر تۇرادى. ءبىراق باسىنا ءىس تۇسكەن، تىعىرىققا تىرەلگەن كەزدەرى تىم ۇساقتاپ، وزىنە لايىقسىز ارەكەتتەرگە بارۋ، جوقتان وزگەنى قازبالاپ، ءجون- جوسىقسىز قازىمىرلىققا سالىنۋ دا سالالى ساۋساقتىلارعا جات قىلىق ەمەس دەيدى حيرونوميا. سۇق ساۋساق- ونىڭ ۇزىندىعى ورتاڭعى ساۋساقپەن بىردەي بولسا، وندا ونداي ادامنىڭ ءامىرشىل بولۋ، داڭقا جەتۋ مۇمكىندىگى وزگەلەردەن الدەقايدا جوعارى. ناپولەون ت. ب. كوپتەگەن داڭقتى قولباسشىلاردىڭ، ەلباسىلاردىڭ ساۋساق ءبىتىمى وسىنىڭ دالەلى، - دەيدى ماماندار. شىناشاقتىڭ سالالى بولۋىن دا حيرونوميا بيلىككە، بايلىققا قول جەتكىزەتىندىكتىڭ نىشانى دەپ بىلەدى.