«اسكەري قىزمەت جانە اسكەري قىزمەتشىلەردىڭ مارتەبەسى تۋرالى» ق ر زاڭىنىڭ 35-بابىنا سايكەس اسكەري قىزمەتكە شاقىرۋدى كەيىنگە قالدىرۋ ازاماتتارعا اۋداندىق (وبلىستىق ماڭىزى بار قالالار) شاقىرۋ كوميسسياسىنىڭ شەشىمى بويىنشا بەرىلەدى.
اسكەري بورىشىن كەيىنگە قالدىرۋ مىنا نەگىزدەر بويىنشا بەرىلەدى:
1) وتباسى جاعدايى بويىنشا؛
2) ءبىلىم الۋدى جالعاستىرۋ ءۇشىن؛
3) دەنساۋلىق جاعدايى بويىنشا؛
4) تاعى باسقا سەبەپتەر.
قورعانىس مينيسترلىگىندە تۇسىندىرگەندەي، وتباسى جاعدايى بويىنشا اسكەرگە شاقىرۋدى كەيىنگە قالدىرۋ ادامنىڭ كومەگىنە مۇقتاج جانە مەملەكەتتىڭ تولىق قامقورلىعىنا جاتپايتىن وتباسى مۇشەلەرىن كۇتۋمەن اينالىساتىن ازاماتتارعا بەرىلەدى.
ياعني كۇتىمدى قاجەت ەتەتىن جاندارعا قامقور بولاتىن قازاقستان اۋماعىندا وتباسى مۇشەلەرى نەمەسە جاقىن تۋىستارى جوق بولعان جاعدايدا.
بوگدەنىڭ كومەگى مەن كۇتىمىنە مۇقتاج وتباسى مۇشەلەرى:
- اسكەرگە شاقىرىلۋشىنىڭ اتا-اناسى بولماعان كەزدە. سونىمەن قاتار ەگەر ونىڭ اسىراۋىندا زەينەتكەر نەمەسە I نەمەسە Ⅱ توپتاعى مۇگەدەكتىگى بار اكەسى، اناسى، جۇبايى، سونداي-اق اتاسى مەن اجەسى بولعان جاعدايدا؛
- اتا-اناسى بولماعان كەزدە I نەمەسە Ⅱ توپتاعى مۇگەدەك بولىپ تابىلاتىن نەمەسە 18 جاسقا تولماعان اعا-ىنىلەرى، اپا-سىڭلىلەرى (قارىنداستارى) بولسا؛
- اسكەرگە شاقىرىلۋشىدان باسقا، I نەمەسە Ⅱ توپتاعى مۇگەدەك جان نەمەسە 18 جاسقا تولماعان ءبىر جانە ودان دا كوپ بالاسى بار جانە ولاردى جۇبايىنسىز تاربيەلەپ وتىرعان جاعدايدا؛
- اسىراۋىندا جاسى بويىنشا ەڭبەككە قابىلەتسىز نەمەسە I نەمەسە Ⅱ توپتاعى مۇگەدەكتىگى بار ادامدار بولىپ تابىلاتىن ءبىر جانە ودان دا كوپ تۋىستارى (اكەسى، اناسى، اعا-ءىنىسى، اپا-ءسىڭلىسى) بار جانە ولاردى جۇبايسىز اسىراپ وتقان جاعدايدا.
- اسىراۋىندا I نەمەسە Ⅱ توپتاعى مۇگەدەكتىگى بار ادام جانە اسكەرگە شاقىرىلۋشىدان باسقا 18 جاسقا دەيىنگى ءبىر جانە ودان دا كوپ بالانى تاربيەلەپ وتىرعان جاعدايدا؛
- مۇگەدەكتىگى بار جانە اسكەرگە شاقىرىلۋشى جالعىز ەر بالا بولاتىن وتباسى مۇشەلەرىنىڭ ءبىرى.
سونىمەن قاتار، ولاردىڭ اسىراۋىندا بولعان ازاماتتارعا كەيىنگە قالدىرۋ ۇسىنىلادى:
- اناسى جوق بالا (بالالار)؛
- اتا-اناسى قايتىس بولسا، اتا-انا قۇقىعىنان نەمەسە سوتتىڭ باس بوستاندىعىنان ايىرۋعا بايلانىستى ولار كەمىندە ەكى جىل تاربيەلەۋدە جانە باعىپ-كۇتۋدە بولعان ادامداردى؛
ءبىلىم الۋدى جالعاستىرۋ ءۇشىن اسكەري قىزمەتكە شاقىرۋدى كەيىنگە قالدىرۋ:
1) ءبىلىم بەرۋ ۇيىمدارىندا جالپى ورتا ءبىلىم الاتىن ازاماتتارعا وقۋ كەزەڭىنە؛
2) ءتيىستى ءبىلىم بەرۋ ۇيىمدارىندا كۇندىزگى وقۋ نىسانى بويىنشا تەحنيكالىق جانە كاسىپتىك، ورتا بىلىمنەن كەيىنگى نەمەسە جوعارى ءبىلىم، باسقا مەملەكەتتەردىڭ رۋحاني (ءدىني) ءبىلىم بەرۋ ۇيىمدارىندا، سونداي-اق جوعارى جانە جوعارى وقۋ ورنىنان كەيىنگى ءبىلىم بەرۋ ۇيىمدارىندا كۇندىزگى ءبىلىم الاتىن ازاماتتارعا وقۋى تۋرالى راستايتىن قۇجاتتاردى ۇسىنعان كەزدە ءبىلىم الۋدى اياقتاعانعا دەيىن؛
3) جوعارى وقۋ ورنىنان كەيىنگى كاسىپتىك ءبىلىم الاتىن ازاماتتارعا بەرىلەدى.
اتالعان ۆەدومستۆونىڭ مالىمەتىنشە، ءبىلىم الۋدى جالعاستىرۋ ءۇشىن اسكەري قىزمەتكە شاقىرۋدى كەيىنگە قالدىرۋ قاشىقتان وقيتىن ازاماتتارعا بەرىلمەيدى.
«دەنساۋلىق جاعدايى بويىنشا اسكەري قىزمەتكە شاقىرۋدى كەيىنگە قالدىرۋ ازاماتتارعا شاقىرۋ كوميسسياسىنىڭ شەشىمىمەن ءبىر جىلعا دەيىنگى مەرزىمگە بەرىلەدى»، - دەپ حابارلايدى قورعانىس مينيسترلىگى.
بۇل رەتتە باسقا دا سەبەپتەر بويىنشا اسكەري قىزمەتكە شاقىرۋدى كەيىنگە قالدىرۋ:
- مەكتەپكە دەيىنگى ءبىلىم بەرۋ ۇيىمدارىندا، ورتا (باستاۋىش، نەگىزگى ورتا، جالپى ورتا)، تەحنيكالىق جانە كاسىپتىك، ورتا بىلىمنەن كەيىنگى ءبىلىم بەرۋ ۇيىمدارىندا، مامانداندىرىلعان، ارنايى ءبىلىم بەرۋ ۇيىمدارىندا، جەتىم بالالار مەن اتا-اناسىنىڭ قامقورلىعىنسىز قالعان بالالارعا ارنالعان ءبىلىم بەرۋ ۇيىمدارىندا، بالالارعا ارنالعان قوسىمشا ءبىلىم بەرۋ ۇيىمدارىندا جانە مەكتەپكە دەيىنگى ءبىلىم بەرۋ ۇيىمدارىندا ادىستەمەلىك كابينەتتەردە جۇمىس ىستەيتىن پەداگوگتەر بوساتىلادى.
- ءتيىستى ءبىلىمى بار، ماماندىعى بويىنشا اۋىلدىق جەردە تۇراقتى جۇمىس ىستەيتىن دارىگەرلەرگە؛
- قازاقستان رەسپۋبليكاسى پارلامەنتىنىڭ نەمەسە جەرگىلىكتى وكىلدى ورگانداردىڭ دەپۋتاتتارىنا؛
- انىقتاۋ، الدىن الا تەرگەۋ جۇرگىزىلىپ جاتقان نەمەسە سوتتار قىلمىستىق ىستەرىن قاراپ جاتقان ادامدارعا تيىسىنشە انىقتاۋ، تەرگەۋ اياقتالعانعا نەمەسە سوت ۇكىمى كۇشىنە ەنگەنگە دەيىن؛
- ازاماتتىق اۆياتسيا ۇيىمدارىندا جۇمىس ىستەيتىن ازاماتتىق اۋە كەمەلەرى ۇشۋ ەكيپاجدارىنىڭ مۇشەلەرىنە، ازاماتتىق اۆياتسيانىڭ ءتيىستى ءبىلىمى بار ينجەنەرلەرىنە، مەحانيكتەرى مەن تەحنيكتەرىنە؛
- سۋ كولىگى ۇيىمدارىندا جۇمىس ىستەيتىن ءتيىستى ءبىلىمى بار كەمە ەكيپاجدارىنىڭ مۇشەلەرىنە؛
- قۇقىق قورعاۋ ورگاندارىنىڭ ءبىلىم بەرۋ ۇيىمدارىندا باستاپقى كاسىپتىك دايارلىقتان وتەتىن ادامدارعا بەرىلەدى.