بەيبىتشىلىك قاشان ورنايدى؟ - ۋكراينا
ب ۇ ۇ ادام قۇقىقتارى جونىندەگى جوعارعى كوميسسارى كەلتىرگەن سوڭعى اقپار بويىنشا 24- اقپاننان بەرى 5587 ازاماتتىق تۇلعا قازا تاپقان. ونىڭ 2161- ءى ەر ادام، 1490-ى ايەل، 362- ءسى بالا. قالعان 1574 كىسىنىڭ جىنىسى ازىرگە بەلگىسىز. بۇدان بولەك، ميلليونداعان كىسى بوسقىنعا اينالدى. كوبى كورشى ەلدەردەن، سونىڭ ىشىندە پولشادان پانا تاپتى.
تاتيانا افاناسيەۆا، بوسقىن:
- ۇيىمە ورالعىم كەلەدى. ەلدەگى احۋال تۇراقتالدى دەسە، بۇگىن- اق جولعا شىعار ەم. ءتىپتى ءدال قازىر جاياۋ كەتۋگە ءازىرمىن.
ۋكراينادا قارۋلى قاقتىعىس باستالعالى مىڭداعان ۇيگە بومبا تاستالىپ، عيماراتتاردىڭ كۇلى كوككە ۇشتى. قالالار قاڭىراپ، ەل ەكونوميكاسى كۇيرەدى. دۇنيەجۇزىلىك بانك وكىلدەرىنىڭ بولجامىنا سايكەس بيىل بۇل مەملەكەتتىڭ جالپى ىشكى ءونىمى 45 پروتسەنتكە قۇلدىرايدى. ۋكراينا پرەمەرىنىڭ ايتۋىنشا، قاقتىعىستان كەيىن ەلدى تولىعىمەن قالپىنا كەلتىرۋ ءۇشىن 750 ميلليارد دوللار قاجەت بولادى.
قارۋلى قاقتىعىس رەسەيگە دە قىمباتقا ءتۇسىپ جاتىر. باتىس ەلدەرى سالعان سانكسيالار رەسەيگە ميللياردتاعان دوللار زالال كەلتىرۋدە. كورشىمىز الەمدىك قارجى نارىعىنان ىسىرىلدى. وليگارحتاردىڭ كوبىنە سانكسيا سالىندى. ميكروچيپ سەكىلدى ماڭىزدى تاۋارلار بۇل ەل ءۇشىن ەندى قولجەتىمسىز. ءبىراق رەسەي بيلىگى باسقا پىكىردە.
دميتري پەسكوۆ، رەسەي پرەزيدەنتىنىڭ باسپا ءسوز حاتشىسى:
- سوڭعى جىلدارى ەكونوميكامىز ايتارلىقتاي كۇشەيدى. سوندىقتان جاڭا جولدار سالىپ، ينفراقۇرىلىم مەن جوعارى تەحنولوگيالاردى دامىتۋعا مۇمكىندىگىمىز بار. رەسەيدى الەمنەن وقشاۋلاۋعا بولمايتىنىنا تەرەڭ كوز جەتكىزدىك.
بۇگىندە ەكى ەلدىڭ قارۋلى كۇشتەرى دونەتسك وبلىسى مەن ۋكراينانىڭ وڭتۇستىگىنە شوعىرلانعان. قازىر زاپوروجە وبلىسىنىڭ ۇشتەن ەكىسى رەسەي ارمياسىنىڭ باقىلاۋىندا. اسكەر كراماتورسك ماڭىنداعى اۋدانداردى اتقىلاپ جاتىر. ۋكراينا تاراپى رەسەيدىڭ بەلگورود وبلىسىنا سوققى بەرۋدە.
بي- بي- سي دەرەگى بويىنشا رەسەي وسى ۋاقىتقا دەيىن 6 مىڭداي ساربازىنان ايىرىلعان. ال ۋكراينانىڭ قارۋلى كۇشتەرى ۇرىس كەزىندە 9 مىڭ جاۋىنگەرىن جوعالتقانىن جاريالادى.
ۆلاديمير زەلەنسكي ۋكراينا پرەزيدەنتى:
- ولار ءبىرىنشى كەزەكتە ينفراقۇرىلىمدىق نىساندارعا جانە مەملەكەتتىك مەكەمەلەرگە سوققى بەرىپ جاتىر. 24- اقپاننان بەرى وسىلاي جالعاسىپ كەلەدى. ولار ەندى شابۋىلدى ۇدەتۋى مۇمكىن. وسىنداي اقپارات بار. رەسەي ەگەر كييەۆكە شابۋىلداسا نە بولماق؟ ۋكراينا نە ىستەمەك؟ مەنىڭ ايتارىم، جاۋاپ ءدال سونداي بولادى.
ءوز كەزەگىندە، كرەمل ۋكرايناداعى اسكەري وپەراتسياسىن نە ءۇشىن باستاعانى بويىنشا مالىمدەمە جاساپ، ونىڭ ماقساتى تۋرالى تاعى دا اشىپ ايتتى.
سەرگەي شويگۋ رەسەيدىڭ قورعانىس ءمينيسترى:
- سەگىز جىل بويى كيەۆ رەجيمى ءوزىن- ءوزى جاريالاعان دونەتسك جانە لۋگانكس حالىق رەسپۋبليكالارىنىڭ ازاماتتارىنا قارسى قىلمىس جاساپ كەلدى. مىڭداعان جازىقسىز كوز جۇمدى. ونىڭ ىشىندە بالالار دا بار. مۇنىمەن قاتار، سولتۇستىك اتلانتيكالىق اليانس ۋكراينا اۋماعىنا كىرە باستادى. كيەۆ ناتو- عا كىرمەك بولدى. وسىنىڭ ءبارى رەسەي ءۇشىن قاۋىپ ءتوندىردى.
جارتى جىلدا الەم ەلدەرى شيەلەنىستى توقتاتىپ، تاراپتاردى كەلىسىمگە كەلۋگە ۇندەگەنىمەن، ودان ناتيجە شىقپادى. ءوزارا ءتىل تابىسۋعا شاقىرعانداردىڭ اراسىندا قازاقستان دا بولدى. ءبىزدىڭ ەل ارااعايىن بولۋعا دايىن ەكەنىن دە جەتكىزدى. ءبىراق بەلارۋس پەن تۇركيا جەرىندە ءتورت رەت كەزدەسكەن رەسەي مەن ۋكراينا دەلەگاتسيالارى تەك گۋمانيتارلىق ءدالىز قۇرۋدا عانا ورتاق مامىلەگە كەلدى. بەيبىت كەلىسىمگە كەلۋگە جاقىندا وتكەن ءۇشجاقتى كەزدەسۋ از دا بولسىن ءۇمىت سىيلاعان سياقتى. سەبەبى ب ۇ ۇ باس حاتشىسى ۋكراينا جانە تۇركيا باسشىلارىمەن كەزدەسىپ، ۋكراينا پورتتارىنان استىق شىعارۋعا كەلىستى. رەسەيدىڭ ۋكرايناداعى اسكەري ارەكەتتەرى بيداي مەن تىڭايتقىشتىڭ قىمباتتاۋىنا اكەلدى. ازىق- تۇلىك داعدارىسى ورناپ، ينفلياتسيا ارتتى.
رەسەي «سولتۇستىك اعىن» قۇبىرى ارقىلى گاز جەتكىزۋدى ازايتقان سوڭ ەۋروپادا كوگىلدىر وتىن باعاسى شارىقتادى. وسىعان بايلانىستى كانادا ەۋروپاعا سۇيىتىلعان تابيعي گازدى تىكەلەي ەكسپورتتاۋ ماسەلەسىن قاراستىرا باستادى.
دجاستين تريۋدو، كانادا پرەمەر- ءمينيسترى:
- ءبىز ەنەرگيا تاسىمالداۋشىلاردى الەمدىك نارىققا جەتكىزۋگە ءوز ۇلەسىمىزدى قوسۋ ءۇشىن قولدان كەلگەننىڭ ءبارىن جاسايمىز. قازىر ماماندارىمىز سۇيىتىلعان تابيعي گازدى ەۋروپاعا تىكەلەي ەكسپورتتاۋ ماسەلەسىن قاراستىرىپ جاتىر. گەرمانيادا كوگىلدىر وتىنعا قاتىستى قيىندىقتار تۋىنداعانىن بىلەمىز. قازىر ەكى جاقتىڭ مينيسترلەرى، كومپانيالارى مەن كاسىپورىندارى تىكەلەي ەكسپورتتىڭ تيىمدىلىگىن زەرتتەپ جاتىر.
جالپى جارتى جىلعا سوزىلعان ۋكرايناداعى قارۋلى قاقتىعىس مەملەكەتتەردىڭ ەكونوميكالىق جاعدايىنا عانا ەمەس، سونداي- اق حالىقارالىق قارىم- قاتىناس جۇيەسىندەگى گەوساياساتقا دا ايتارلىقتاي وزگەرىس اكەلدى. ۋكراينا ەۋرووداق مۇشەلەگىنە ۇمىتكەر اتاندى. ناتو- دان الىس جۇرگەن فينليانديا مەن شۆەتسيانىڭ اسكەري اليانسقا قوسىلۋى كەلىسىلدى.